S04E15: "2001: Odyseja kosmiczna" (1968) -- CLASSIC

Drugiego, o ile większości twórców tego filmu już z nami nie ma o tyle, wciąż jeszcze są z nami aktorzy główni, to znaczy Keir Dwella i Gary Lockwood, którzy wcielili się w rolę Davida Baumana i Franka Poole'a, czyli obudzonych i ludzkich członków załogi statku Discovery w części Dan Richter, który wcielił się w postać Moonwatchera, czyli pierwotnego człowieka w części pierwszej filmu. Tego, który dokonuje pewnej ważnej konstatacji i odkrycia bawiąc się kością martwej zebry. Keir Dwella i Gary Lockwood liczą sobie już obecnie 85 lat.

Kubrick spędzi następnych Kilka lat w Borham Wood, albowiem produkcja filmu oczywiście przeciągnie się aż do późnego roku 1967. A zatem Borham Wood stanie się domem Kubricka i domem dużej części ekipy na ten cały czas. Początek produkcji to przygotowanie obsady, która też nie była oczywista. Dodam, że do roli Moonwatchera, czyli do tego pierwotnego człowieka z pierwszych partii filmu, rozważano między innymi, uwaga, Alberta Fineya, Gary'ego Lockwooda, który później zagra Franka Poole'a, ale także Jeana-Paula Belmondo. Znowu zostawiam waszej wyobraźni ten obraz, jak to by było, gdyby Belmondo zagrał Moonwatchera.

Ale ze wszystkich dokonań technicznych mnie osobiście najbardziej zainteresowała wirówka. Wirówka to znaczy najbardziej interesujący, najbardziej skomplikowany element scenograficzny całego filmu, który Muszę powiedzieć, że nie tylko w rycinach zawartych w różnych miejscach w internecie, ale po prostu w samym pomyśle wydaje mi się wciąż niebywałym inżynierskim dokonaniem. Pamiętacie na pewno, że w przedostatnim rozdziale filmu David Bowman i Frank Poole przemierzają taki okrągły, cylindryczny pokład statku Discovery, rozmawiając z komputerem HAL 9000. Hal 9000, którego głos to niejaki Douglas Raine, aktor kanadyjski, który podkładał głos w filmie Universe.

Tak, żeby ta cała scenografia mogła się obracać, a zwróćcie uwagę, Tam jest dużo szczegółów. Przecież David Bowman i Frank Pool chociażby mijają bardzo wiele ekranów komputerowych, które migają dziesiątkami animacji, filmików, pokazują jakieś ruszające się wykresy. To było wszystko przed komputerami osobistymi. To było przed Applem. Nie było możliwości po prostu umieszczenia tam ekranów komputerowych. Każdy z tych ekraników, na którym widzicie te animacje i różne cyfry migające, to był projektor. Projektor filmowy z taśmą filmową załadowaną z animacją stworzoną przez Douga Trumballa. Wszystkie te projektory przytwierdzone na stałe do tych wszystkich ekraników

Z taką właśnie myślą i z takim okiem już skierowanym na trendy Projektowania światowego. Innymi słowy, firmy takie jak chociażby Whirlpool, IBM, wieczne pióra Parkera, Pan American, Bell Labs czy Bausch & Lomb, wszystkie mają swoje product placementy w tym filmie, a jednocześnie przyczyniły się walnie do tego, jak przedmioty w tym filmie wyglądają. Kiedy spojrzycie na iPady, bo nie wiem, jak inaczej to nazwać, te takie prostokątne ekraniki, na których Frank Pool i David Bowman oglądają wiadomości BBC, to jest to naprawdę niesamowite, że w 1968 roku przewidzieli, jak mniej więcej będzie wyglądał ekran właśnie iPada, czyli takiego tabletu po prostu, który dzisiaj jest dla nas

Zwróćcie uwagę, że David Bowman, w jego nazwisko jest wpisany łuk, a zatem jest łucznikiem, takim właśnie jak grecki wojownik. Jest to zatem próba stworzenia mitu, mitu, u którego podstaw leży wizja świata dwóch ateistycznych autorów. To bardzo istotne. Jest to próba stworzenia mitu świeckiego, który jednak skonstruuje rodzaj transcendencji oparty na wierze w ewolucję. Ewolucję taką, której punktem dojścia nie jest nasza obecna forma, tylko wyobrażona forma lepszego człowieczeństwa, zakorzeniona także w pismach Nietzschego i stąd tako rzecze Zarathustra. Do dzisiaj najlepiej oglądającą się częścią tego filmu jest część trzecia, czyli wyprawa na Jowisza i konfrontacja Davida Baumana i Franka Pula z Hallem 9000.

Zdecydowanie to jest najgęstsza część tego filmu i to jest ta część, która budzi największy suspens. Do teraz, kiedy oglądam te momenty pojedynku między Hallem i Davidem i Frankiem, czuję ciarki na plecach. Ale o czym jest tak naprawdę ta część? Hall mówi głosem Douglasa Rayna, który od początku był pomyślany jako głos bezbłciowy, androgeniczny. W rozmowach z Clarka z Kubrickiem wprost padały określenia. Kubrick wpadł na pomysł tego, że robot będzie homoseksualistą. Ten robot zresztą na początku nazywał się Athena. I nie chodzi koniecznie o to, że Hal jest homoseksualny jako taki, ale Hal jest rodzajem postaci zawieszonej między płciami. Jest trochę taką postacią, która wykracza poza sztywny podział na męskość i kobiecość.

A jednocześnie zmuszono go do kłamania ludzkiej załodze. I ta sprzeczność, którą ludzki umysł rozwiązuje każdego dnia naszego życia, oscylując pomiędzy tym, co mówimy innym, a tym, czego nie mówimy innym, jakoś zarządzając tą wiedzą, ta sprzeczność doprowadza do spięcia w obwodach hala. który tym samym staje się bardziej ludzki niż jego spokojni, niemalże wystudzeni z emocji, członkowie załogi. Ta sama Kamil Palia, autorka genialnej książki seksualne Persony, mówi o 2001 i właśnie o tych kosmonautach, Davidzie i Franku, że są oni rodzajem arystokratów, że poruszają się po statku trochę jak arystokraci w swoich komnatach.