Kryjówka w podziemiach rzeszowskiego Rynku
Piwnice pod płytą rzeszowskiego Rynku mają długą i niezwykle ciekawą historię. Ich powstawaniu sprzyjał miękki lessowy grunt, pomieszczenia przez długie lata pełniły funkcję magazynów oraz „sklepów ziemnych” a ich bogactwo świadczy o zamożności mieszkańców miasta. W czasie II wojny światowej dla mieszkających w Rzeszowie Żydów podziemia dawały jedną z niewielu szans na uchronienie się przed niemieckimi wywózkami i uratowanie życia. Dobrze udokumentowaną historię ukrywania się w bunkrze pod kamienicą Rynek 15 kilkudziesięcioosobowej grupy Żydów oraz opiekującej się nimi rodziny Stasiuków opowiadają historycy: Kamil Kopera z instytutu Pileckiego oraz Jakub Pawłowski – przewodnik i animator z Rzeszowskich Piwnic.
Rzeszowskie Piwnice, podziemia rzeszowskiego Rynku. Jeden z ważnych punktów tutaj na trasie zwiedzania, pod kamienicą Rynek 15, czyli pod kamienicą zwaną Domem Esterki, bądź Domem Schipperów. Miejsce bardzo szczególne, bo właśnie tutaj w czasie II wojny światowej, podczas niemieckiej okupacji, w zimie, w ciemności, pewnie też w ciszy, Ukrywała się kilkudziesięcioosobowa grupa Żydów z rzeszowskiego getta i o tym miejscu oraz o historii ukrywania się opowiedzą historycy Kamil Kopera z Instytutu Pileckiego i Jakub Pawłowski, animator i przewodnik Rzeszowskich Piwnic. Co wiadomo o tej kryjówce w podziemiach rzeszowskiego rynku? Czy wiemy kiedy ona powstała, a właściwie kiedy te piwnice, które tutaj przecież istniały od bardzo dawna, zaczęły być wykorzystywane przez Żydów z rzeszowskiego getta właśnie jako miejsce schronienia?
To jest centrum miasta, więc mogłoby się wydawać, że najgorsze miejsce do tego, żeby właśnie tutaj się ukrywać, a może odwrotnie, może myślano najciemniej pod latarnią, tutaj nikt nas nie będzie szukał. Tego nie wiemy, czym kierowali się, kierowały się te osoby, które tutaj zdecydowały się ukrywać. Ja tylko jeszcze napomknę tego, co Kamil powiedział. Pamiętajmy o tym, że przed wojną, przed okupacją niemiecką kamienice i posesje, czyli pewnie też i przestrzenie piwniczne były własnością społeczności żydowskiej, lokalnej tutaj. Więc dobrze je znali, tak? Wiedzieli jak tutaj się poruszać? Być może tak, dlatego że wracali do siebie po prostu. Natomiast, wracając teraz do pytania, Rzeszowski Rynek był wyłączony z obrębu getta. To była część niemiecka.
Tutaj warto dodać, że Michał Stasiuk oraz jego żona Wiktoria w roku 2019 zostali odznaczeni przez Instytut Jad Waszem najwyższym cywilnym izraelskim odznaczeniem. Sprawiedliwy wśród narodów świata. Historie Żydów z rzeszowskiego getta ukrywających się w podziemiach rynku, w tym Natana Berlinera, Lotki Goldberg czy Hanny Gross oraz opiekującego się nimi Michała Stasiuka wraz z żoną Wiktorią i synem Marianem, opowiedzieli historycy Kamil Kopera z Instytutu Pileckiego i Jakub Pawłowski z Rzeszowskich Piwnic. Ta historia pod koniec 2022 roku bardziej szczegółowo została opisana w ramach programu Zawołani po imieniu realizowanego przez Instytut Pileckiego.
Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Grażyna Bochenek przedstawia historię Rzeszowa i opowiada o planie odcinka poświęconym kryjówce w podziemiach Rynku.
Historia powstania i funkcjonowania kryjówki w podziemiach Rynku podczas II wojny światowej.
Opis struktury i połączeń piwnic pod Rynkiem oraz ich funkcjonowania podczas okupacji niemieckiej.
Opis zabezpieczeń i systemu alarmowego w kryjówce oraz relacje o wejściach do piwnic.
Opis osób opiekujących się kryjówką, w tym Abram Abraham Oizerowicz, Michał i Wiktoria Stasiuk oraz ich syn Marian.
Opis odkrycia kryjówki przez robotników i aresztowania Żydów przez Niemców.
Opis upamiętnienia grupy Żydów ukrywających się w kryjówce pod Rynkiem przez pomnik w Rzeszowie.
Podsumowanie historii kryjówki w Rzeszowie i porównanie z innymi historiami ukrywania się w innych miastach Polski.
Podziękowania i odwołanie do strony internetowej Instytutu Pileckiego z dodatkowymi informacjami o historii kryjówki w Rzeszowie.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Piwnice pod płytą rzeszowskiego Rynku mają długą i niezwykle ciekawą historię. Ich powstawaniu sprzyjał miękki lessowy grunt, pomieszczenia przez długie lata pełniły funkcję magazynów oraz „sklepów ziemnych” a ich bogactwo świadczy o zamożności mieszkańców miasta.
W czasie II wojny światowej dla mieszkających w Rzeszowie Żydów podziemia dawały jedną z niewielu szans na uchronienie się przed niemieckimi wywózkami i uratowanie życia. Dobrze udokumentowaną historię ukrywania się w bunkrze pod kamienicą Rynek 15 kilkudziesięcioosobowej grupy Żydów oraz opiekującej się nimi rodziny Stasiuków opowiadają historycy: Kamil Kopera z instytutu Pileckiego oraz Jakub Pawłowski – przewodnik i animator z Rzeszowskich Piwnic.