Mentionsy Mentionsy
Reportaż Radia Lublin
Reportaż Radia Lublin

Mariusz Kamiński "Marynarz Dzidek"

07.06.2026 ·40 min 32 s · 11 rozdziałów

Historiaporucznika Mariana Tadeusza Mokrskiego nierozerwalnie łączy się zlosami legendarnego okrętu ORP „Orzeł”. To właśnie jegoniezwykłe umiejętności nawigacyjne umożliwiły brawurowąucieczkę „Orła” z internowania w estońskim Tallinie. GdyEstończycy odebrali załodze wszystkie pomoce nawigacyjne, porucznikMokrski własnoręcznie wyrysował z pamięci i na podstawie spisulatarń nową mapę Bałtyku i cieśnin, co pozwoliło bezpieczniedoprowadzić okręt do Wielkiej Brytanii. Ten pochodzący z Lublinamłody oficer, który zaginął w 1940 roku wraz z załogąjednostki, był postacią o wielu talentach. Przez lata zapomniany,miał na koncie sporo ciekawych historii – był szkolnym prymusem ozdecydowanym charakterze, świetnie rysował, a jako student zagrałnawet epizod w przedwojennym filmie. W osoatnich latach pamięć onim powoli wraca dzięki lokalnym inicjatywom i zachowanymwspomnieniom do niedawna żyjących jeszcze jego krewnych.

1:23 · Dziennikarz i historia Mokrskiego 1

Marian Tadeusz Mokrski, kiedy zagrał ten epizod w Towarzystwie Gwiazd Przedwojennego Kina, Adama Brodzisza, Mieczysława Cybulskiego czy Jerzego Mara, był studentem podchorążówki. Marian Tadeusz Mokrski nazywany był w domu i u kolegów dzidkiem. Gimnazjum Zamoyskiego ukończył w 1933 roku. Moja mama i jego ojciec byli rodzeństwem. Kilka lat temu o Marianie Tadeuszu Mokrskim rozmawiałem z nieżyjącą już dzisiaj, należącą do Zakonu Urszulanek, siostrą Barbarą Zofią Augustyńską.

11:10 · Kariera i zainteresowania 2

Jak opływali dookoła świata, to on zdjęcia robił i przeozdabiał chociażby takimi winietkami, które sam własnoręcznie wycinał z papieru i tak dalej. Zdjęcia, które pokazują jego oddawane skoki do wody z trampoliny są, powiedzmy, no niesamowite, że to jest człowiek super wysportowany. Dowiedziałem się również też, że jako młody porucznik prowadził drużynę harcerską w Gdańsku i tu właśnie też był harcerzem w liceum Zamońskiego. Też posiadaliśmy tutaj zdjęcie, gdzie przyjeżdżał na przepustkę do Lublina z najbliższym przyjacielem. Jest to zdjęcie Jerzym Hendingerem, który mieszkał, bo już nie żyje, w Kanadzie. Jerzy Hendinger uczęszczał do liceum Staszica w Lublinie przed wojną i razem z Mokrskim wylądowali w szkole w Toruniu, na tej szkole kadetów.

Od samego pana Jerzego dowiedziałem się, że był tak ambitnym człowiekiem, robił wszystko, żeby kiedyś w życiu zostać admirałem. No i mówi, jakby nie ta śmierć w młodym wieku, no to pewnie by został tym admirałem. Szkołę w Toruniu ukończył w październiku 1936 roku z drugą lokatą. W czasie lat szkolnych przyjeżdżał na wakacje w rodzinne strony. Tak kilka lat temu wspominała to nieżyjąca już Maria Jaroszyńska, jego siostra cioteczna.

19:44 · Wojna i ucieczka ORP Orzeł 1

Niestety, naciski dyplomacji niemieckiej odniosły dramatyczny dla Polaków skutek. Jednostkę internowano, gwałcąc wszelkie prawa międzynarodowe. Orzeł został rozbrojony i pozbawiony urządzeń nawigacyjnych. Nie mogąc pogodzić się z tą haniebną zdradą, polscy marynarze podjęli ryzykowną decyzję o ucieczce orła. Tak opisywał ją Marian Mokrski w liście do przyjaciela Jerzego Heddingera. Pewnego wieczora zgasło światło w całym porcie i to było naszym natchnieniem w myśli o ucieczce z całym okrętem. Nie mieliśmy już ani map, ani uzbrojenia prócz sześciu torped na dziobie. Wypłynęliśmy zabierając tego chama z centrali i wartownika estańskiego z molo.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.