WEI uderza w NFOŚiGW. „Państwowy moloch przejada pieniądze”

od węgla na rzecz odnawialnych źródeł energii wraz z tym, jak w Polsce popularyzowały się, czy też były poniekąd narzucane przez prawo europejskie te polityki dotyczące ochrony środowiska, tak pozycja NFOS-u też się wzmocniła i tutaj te ostatnie lata są szczególnie istotne, bo tu właśnie mowa o programie Czyste Powietrze, tutaj właśnie mowa o budowie elektrociepłowni geodermalnych, i o jeszcze innych przykładach, które są opisane w tym. No dobrze, ale teraz gdybyśmy popatrzyli na strumień finansowania Enfosiu, to są pieniądze, które płyną z budżetu europejskiego, to są pieniądze, które płyną z ETS-u, to są pieniądze, które są bezpośrednio z budżetu polskiego, czy to są składki na przykład firm energetycznych?

To są pieniądze w dużej mierze płynące z budżetu państwa. Jeżeli mowa o środkach z programu ETS, to niestety ten strumień pieniędzy, miliardów złotych omija ENFOŚ. Tak naprawdę od momentu, w którym program ETS-1 zaczął funkcjonować, teraz mamy już ETS-M, Dwa, tak zaledwie kilka procent środków pozyskanych z handlu emisjami zacieliło budżet Enfosiu. Ta instytucja jest, jeżeli chodzi o program ETS, nie partycypuje w wydatkowaniu tych środków. Natomiast, co ciekawe, mamy inny projekt europejski, mowa tu o rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

aby uczynić Narodowe Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej monopolistą, co też w naszej ocenie jest negatywnym zjawisem. Bo mówi Pan o realizacji celów, które są nierealizowane, natomiast pieniądze są wydawane. Dokładnie. Lepiej nie dałoby się tego podsumować. Jeżeli mówimy o Enfosiu, to moim zdaniem jeszcze dosyć istotne jest to, że charakter tego monopolu, państwowego monopolu jest o tyle niebezpieczny, że w przeciwieństwie do monopolii prywatnych, gdzie te instytucje rynkowe mają jeszcze jakieś bodźce właśnie związane z konkurencją, związane z chęcią utrzymania swojego statusu na rynku, który nie jest wieczny i nie jest chroniony prawnie, jednak starają się gdzieś tam zwiększać swoją efektywność, pilnują bardziej wydatkowania pieniędzy na różne cele operacyjne.

Tak w przypadku Enfosiu, który jest państwowym monopolistą, to jest tak naprawdę nieweryfikowalne i te ogromne strumienie pieniędzy bardzo często są realizowane na projekty polityczne. Tak jak chociażby słynna decyzja o alokacji 4,5 miliarda złotych na projekt ISER-a dotyczący produkcji aut elektrycznych, z którego ostatecznie żadne auto nie wyjechało na polskie ulice. I mimo tego, że Najwyższa Izba Kontroli raportowała o tym, aby nie przeznaczać tych pieniędzy z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska na realizację tego projektu i zera, tak Enfos i tak podążając za celami politycznymi, a raczej w myśl pewnych celów politycznych, zdecydował się na to.

czy też w niedawnym czasie PKP. Przez to też właśnie dużo częściej wykryć pewne nieprawidłowości w funkcjonowaniu Enfosiu. I to jest tak, że program, który się nazywa Czyste Powietrze, zawiera też program pod tytułem Ocieplanie Domów, czy to są dwa różne programy? Tak, tak, tak, dokładnie. To jest pewien element tego programu. I tutaj też jest bardzo istotne, że w 2021 roku liczba oficjalnie ocieplonych budynków wedle założeń tego programu wyniosła 73 tysiące, co stanowiło właśnie 2,4 procenta planowanego celu, bo tutaj generalnie chodziło o wymianę starych kotłów.

Ale 103 miliardy to jest jedna druga pożyczki z SEJF, którą chce podpisać teraz rząd premiera Donalda Tuska. To są pieniądze, które wystarczyłyby na ochronę zdrowia. To były pieniądze, które wystarczyłyby na podwyżki dla nauczycieli. To są duże pieniądze. Pieniądze, których państwo polskie nie ma. My za te pieniądze sobie fundujemy wymianę kotłów, które będziemy musieli wymienić jeszcze raz za 10 lat w kolejnym programie Enfosiu pod tytułem Jeszcze Czystsze Powietrze. Bardzo słusznie pan podsumował, tylko proszę pamiętać, że ten program wystartował w 2018 roku. I my już w 2021 roku mieliśmy raporty NIK-u informujące o tym, że program jest opóźniony, że właśnie nie zostaną jego cele zrealizowane do tego 2027 czy 2028 roku, kiedy byłoby to w granicach terminu.