W co gra Rosja? | Z dystansu

Dzień dobry. Słuchacie państwo podcastu Polityki Insight z dystansu. W tej audycji rozmawiamy o najważniejszych wydarzeniach międzynarodowych, obserwujemy potyczki mocarstw i analizujemy politykę europejską. Poświęcamy uwagę sprawom bezpieczeństwa, obronności i przyglądamy się przemysłowi zbrojeniowemu. Nazywam się Marek Świerczyński i prowadzę dział bezpieczeństwa i spraw międzynarodowych Polityki Insight. Zapraszam na dzisiejszy odcinek. Jest piątek, 22 sierpnia. Tydzień temu od spotkania Trump-Putin na Alasce zaczęło się niesłychane dyplomatyczne przyspieszenie, którego celem ma być zakończenie wojny Rosji z Ukrainą, doprowadzenie do porozumienia pokojowego i objęcie Ukrainy takimi gwarancjami bezpieczeństwa Zachodu, by agresja się nie powtórzyła.

Szczyt na Alasce przeniósł niewielki postęp, ale gdy trzy dni później w Waszyngtonie z Donaldem Trumpem spotkali się prezydent Ukrainy i jego europejscy sekundanci, powstało wrażenie, że Ameryka zmierza do szybkiego finału, a Europa jej kibicuje. Potem ustalenia z politycznych przeszły w wojskowe, na razie nieujawniane, a w dyplomatycznej grze piłka znalazła się po rosyjskiej stronie boiska. A Moskwa, jak to ma w zwyczaju, zaczęła grę na czas. W efekcie wiele się zdarzyło, ale niewiele zmieniło. Wojna trwa, Polska znowu dostała jej rykoszetem, a trwały i sprawiedliwy pokój to wciąż bardziej marzenie niż plan. Dzisiaj z dystansu przyjrzymy się wydarzeniom mijającego tygodnia i odpowiemy na pytanie – w co gra Rosja, o co i po co? A odpowiadać na nie będzie Anna Maria Dyner z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Tak się nie stało. Potem poniedziałkowe spotkanie we Waszyngtonie. Tu wszyscy wstrzymywali oddech, czy nie skończy się tak, jak skończyło się to spotkanie w lutym. Na szczęście tak się nie stało. Natomiast okazało się, że tak w zasadzie z bardzo dużej chmury, w obu wypadkach spadło niewiele deszczu. Jeśli popatrzymy na wydarzenia ostatniego tygodnia, tak jak to zapowiedziałeś, to nagle się okazuje, że jesteśmy w tym samym miejscu, w którym byliśmy półtora tygodnia temu. Czyli Rosjanie stawiają twarde żądania, twarde warunki w stosunku do Ukrainy. Nie zmienili ich w zasadzie ani o literkę. Trump patrzy na to i nie ma odwagi podjąć decyzji, żeby może jednak Rosja zapłaciła za to, że to ona de facto jest głównym blokującym rozmowy pokojowe. Otóż jest kolejny taki raz, kiedy Rosja bardzo chętnie

który wykorzystuje, wskakuje na podstawiony wagon, który gdzieś tam ma jechać w kierunku pokoju i na tym wagonie jest orkiestra, i są media, i są światła, i są flesze, i są dywany. A gdy potem ma zaparkować na przystanku pokój, no to zaczyna się właśnie wstrzymywanie, hamowanie, być może skręcanie. Przestawianie zwrotnic, ewentualnie zmiana lokomotywy na tą z czerwoną gwiazdą. Rosjanie są dobrymi szachistami, zawsze byli. I w zasadzie to jest taka troszkę partia szachów, to znaczy poświęcamy pionka, żeby móc inną figurę szachową przestawić w dogodniejsze miejsce. Jeśli popatrzymy na pewien ciąg wydarzeń, to cóż, Rosjanie obawiali się tych sankcji w stosunku do partnerów handlowych, zwłaszcza Indie i Chin. Zgodzili się na spotkanie, w zasadzie Trump im to bardzo ułatwił.

Putin mógł obiecać, co obiecał, mógł Trump zrozumieć to, co chciał usłyszeć, a nie to, co Putin mu faktycznie powiedział. I po tym spotkaniu w poniedziałek przez chwilę się wydawało, że w zasadzie to jest tylko kwestia dni, żeby uzgodnić gwarancję bezpieczeństwa dla Ukrainy i kolejnych kilku dni. żeby Putin ze Załęskim mogli się spotkać, po czym nagle się okazało, że kiedy rozmawiamy, to w zasadzie to powinien być ten dzień, kiedy się Putin z Załęskim mieli spotkać, przynajmniej takie były początkowe zapowiedzi, a tutaj cisza. Kolejny tydzień sobie dały jeszcze państwa europejskie na opracowanie gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy. Donald Trump teraz mówi o kolejnych dwóch tygodniach, bo on zawsze mówi o dwóch tygodniach, tak? Tak, tylko że nie jest powiedziane, jakie to są dwa tygodnie, trochę ironizując.

W optyce rosyjskiej to, że ktoś zwiększa swoje bezpieczeństwo, tak naprawdę narusza ich bezpieczeństwo. Co jest bzdurą w tym znaczeniu, że to, że ktoś zwiększa swoje bezpieczeństwo, to raczej chce się bronić. To znaczy stawiam sobie większy płot, a tobie się to nie podoba. Stwierdzasz, że mój płot to może być co najwyżej taki płoteczek na pół metra, który każdy może przekroczyć. I Rosjanie tym argumentem starają się walczyć. Co więcej, to co mnie się nie spodobało bardzo w wywiadzie Trumpa dla Fox News, kiedy Trump powiedział takie oto słowa, że on jakby rozumiał Związek Radziecki, ale rozumie też Rosję. w kwestiach tego, że NATO nie powinno podchodzić pod granicę. Tylko oto mamy sytuację, w której tej granicy z Rosją to jest ładnych prawie 2000 kilometrów, licząc sumarycznie granicę fińską, granicę naszą, a jakby doliczyć jeszcze granicę pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Alaską, a dalekim wschodem Rosji, albo na przykład jeszcze, jak niektórzy chcą, na dalekiej północy, tudzież w Arktyce,

Chyba jedno jedyne, na co Rosjanie stawiają i pokazują, to to, że jakiekolwiek działania zbrojne oznaczałyby zaangażowanie państw natowskich. Tylko, że znów państwa zachodnie, zwłaszcza Trump, zamiast odbić piłeczkę i powiedzieć, ok, będzie ten kontyngent pokojowy, o ile wy nie zaczniecie niczego, to my też nie będziemy robić niczego, więc jakby nie ma obaw, że ktoś kogoś zaatakuje i z tego rozpęta się trzecia wojna światowa. Rosjanie jakby tego w ogóle nie widzą, niestety nie widzą tego też państwa zachodnie i nie potrafią tego argumentu w stosunku do Rosjan użyć. No i teraz jestem bardzo ciekawa, czy w końcu Trump się zirytuje, czy jednak mimo wszystko się zdystansuje i powie, okej, to już jest zabawa europejska, państwa europejskie powinny z tą sytuacją jakoś sobie poradzić. W nocy naszego czasu opublikował taki bardzo ciekawy wpis, z którego wynika, że może nawet rozważa dostarczenie Ukrainie broni, która pozwoliłaby jeszcze skuteczniej i jeszcze głębiej atakować terytorium Rosji, bo tam rozważa o tym, że nie sposób wygrać wojny bez atakowania kraju agresora.

Tylko znamy Donalda Trumpa. W ciągu ostatniego ponad pół roku swojej kadencji dokonał już tylu zwrotów i tylu zmian deklaracji, że ja w zasadzie często mam problem z tym, żeby uwierzyć w cokolwiek on napisze. Zresztą sam powiedział się o tych dwóch tygodniach, które są takimi umównymi dwoma tygodniami. Początek września miał być też nieprzekraczalny dla Rosji, a teraz widzimy, że raczej nie zanosi się na jakieś sankcje. Oczywiście, gdyby się zdarzyło, że Rosjanie dalej będą trwać przy swoim i do żadnych rozmów nie dojdzie, dalej będą trwały działania zbrojne, to wiadomo, że każde dostarczanie uzbrojenia, zwłaszcza uzbrojenia, które będzie robiło różnicę na froncie, jest dobrą rzeczą.

Rosyjska klasyka, bym powiedziała, bo widzisz, z perspektywy Putina pokazać się z Trumpem, no to są super obrazki. Po czterech latach, kiedy on w ogóle nie miał kontaktów z amerykańskimi prezydentami, tak, bo ostatnie spotkanie to jest przecież, jeśli mnie pamięć nie myli, lipiec 2021 roku. z Joe Bidenem. Kiedy 10 lat Putin nie był w Stanach Zjednoczonych, a tu jednak był na amerykańskim terytorium, to tym się można było pochwalić. Można się było pochwalić i w stosunku do własnego społeczeństwa, co ma znaczenie, ale też w stosunku do całego BRICS-u. Zobaczcie, oto jest fotowany czerwony dywan, Trump ze mną rozmawia. A w przypadku Zełenskiego, no to jest kwestia, o której chyba jeszcze dawno, dawno temu rozmawialiśmy, czyli sytuacja, w której Putin cały czas podważa legitymację Zełenskiego do rządzania, no więc jeżeli by się z nim spotkało, no to jednak dawałby glejt, że jakoś go tam postrzega jako tego prezydenta Ukrainy, więc myślę, że z tym też trochę Rosja ma problem.

I tu się troszeczkę Amerykanom dziwię, o tyle, że jeżeli faktycznie Trumpowi by zależało na tym spotkaniu Putina ze Załęskim, to on przy pierwszym spotkaniu powinien być. Nie tak, że oni, że dopiero się panowie spotkają, pogadają i Trump przyjedzie w cudzysłowie na gotowe, bo moim zdaniem Rosjanie będą kluczyć i robić wszystko, żeby do bezpośredniego spotkania Putina ze Załęskim nie doszło. Plus wymyślanie różnych miejsc od Moskwy przez Budapeszt. No już widzę Ukraińców, którzy radośnie jadą do Budapesztu zupełnie bezkojarzy z 1994 rokiem. Jaką rolę odgrywają, bo wspomniałaś tutaj właśnie o BRICS-ie, czyli tym bloku, powiedzmy, zachodnio-sceptycznym, a czasami wręcz otwarcie antyzachodnim, złożonym z Chin, Indii, Brazylii, Rosji oczywiście.