Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Nierówna ugoda | Z dystansu

01.08.2025 ·33 min 32 s

W dzisiejszym odcinku Tomasz Bielecki, nasz brukselski korespondent, opowiada o europejsko-amerykańskich negocjacjach handlowych o porozumieniu, które podpisała szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i prezydent USA Donald Trump. Zastanawia się, czy gorzkie słowa europejskich polityków i medialna krytyka są uzasadnione i czy rzeczywiście możemy mówić o kapitulacji Europy. Rozmowę prowadzi Joanna Bekker. Zapraszamy!

Aż wreszcie 27 lipca szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen spotkała się z prezydentem Donaldem Trumpem i przyjęli nowe warunki. Ugoda polityczna wywołała falę krytyki w europejskich mediach. Czytaliśmy o politycznym upokorzeniu i kapitulacji Europy. Prezydent Francji ocenił, że Europa nie potrafiła wykorzystać swoich atutów, ani wystarczająco przestraszyć Amerykanów. Dziś pytam Tomka Bieleckiego, korespondenta polityki Insight w Brukseli i naszego starszego analityka do spraw europejskich, co uzgodniono w ostatnią niedzielę lipca w szkockiej posiadłości Turnberry, dlaczego diabeł tkwi w szczegółach i czy porozumienie to należy oceniać jedynie albo też głównie przez pryzmat gospodarczy. Zapraszam na rozmowę. Tomku, na mocy wczorajszego dekretu prezydenta Stanów Zjednoczonych globalne cła w wysokości od 10 do 41%, w tym cła na importowarów z Unii Europejskiej, wejdą w życie ostatecznie 7 sierpnia, a nie jak to miało być pierwotnie 1 sierpnia, wielki dzień Ameryki, jak to powiedział prezydent Trump.

Ale może zacznijmy od ostatniego weekendu, od niedzieli i przeprowadź nas proszę przez to, co zostało uzgodnione i ogłoszone przez szefową Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen i prezydenta Donalda Trumpa. Myślę, że nawet warto cofnąć się o kilka miesięcy, nie tylko do ostatniego weekendu. żeby pokazać, co te negocjacje zakończyły czy zwiększyły na tym etapie. Do stycznia, lutego tego roku, czyli przed decyzjami pierwszymi celnymi prezydenta Trumpa, cła amerykańskie na import z Unii Europejskiej wynosiły po kilka procent. Były ograniczenia kwotowe w niektórych towarach, ale średnio, przy wszystkich zastrzeżeniach, że liczenie średniej ceły jest dla ekonomistów bardzo wątpliwym pomysłem, Średnio, jeżeli weźmiemy cały import z Unii Europejskiej towarów do Stanów Zjednoczonych i policzymy, ile było ściągane z tego CEU w 2023 roku, bo tak liczyła to Komisja Europejska, to CEU wynosiły niecałe 2%.

Decyzje Trumpa od marca do ostatniego weekendu. Nałożyły dodatkowe cła, nowe cła na 70% importu z Unii Europejskiej do Stanów Zjednoczonych, czyli stawka podstawowa, która wynosiła 10% do ostatniego weekendu. Historia była taka, że Trump w kwietniu najpierw ogłosił 20%, a on natychmiast zmniejszył do 10%. Po drodze straszył Unię Europejską, że podniesie to do 50%, później że do 30%. Ostatecznie przed negocjacjami z von der Leyen to wynosiło 10%, przy czym w niektórych branżach było to znacznie więcej. Te nowe cła Trumpa to 25% na samochody i części samochodowe, bo 25% do których dodawały się wcześniejsze, więc tak naprawdę 27,5%.

procent na samochody, części samochodowe z Unii Europejskiej, stale aluminium 50% i ostrzeżenia, że amerykańska administracja jeszcze nie zakończyła swoich postępowań w takiej procedurze związanej z bezpieczeństwem, narodowym bezpieczeństwem krajowym, ale ostrzeżenia, że cła na produkty farmaceutyczne, na... półprzewodniki w sierpniu do postępowienia mają się kończyć, mogą te cła podskoczyć do być może ponad 20%. Tak naprawdę jak mówimy, że nowe cła Trumpa dotyczyły 70%, zostaje te 30%, to właśnie jeśli chodzi o Unię Europejską, głównie te farmaceutyki i też rzeczy półprzewodnikowe, bo one czekały na tę podwyżkę, która nadchodzi w sierpniu. Co wynegocjowała Ursula von der Leyen, szefowa Komisji Europejskiej z Trumpem w politycznym porozumieniu z ostatniej niedzieli, to podwyższenie stawki podstawowej z 10 do 15%, ale w zamian za obniżenie ceł na samochody, części samochodowe z 27,5% również do 15%.

W zamian za zobowiązanie Stanów Zjednoczonych, że niezależnie od tego, jak bardzo podniosą cła na farmaceutyki i na półprzewodniki dla reszty świata, dla Unii Europejskiej, to będzie pułap górny 15%, więc ogólna stawka 15% na większość eksportu unijnego do Stanów Zjednoczonych. Druga rzecz to zobowiązanie się wzajemne Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych do zerowych stawek, wzajemnie zerowych stawek na niektóre towary, m.in. na samoloty i części lotnicze. To jest dosyć ważna branża dla tych obu bloków handlowych i również te wzajemnie zerowe cła w odniesieniu do, jak na razie określono, części chemikaliów, części produktów rolno-spożywczych. Te rzeczy będą donegocjowywane, jak również na maszyny do produkowania półprzewodników.

To jest ważne dla Holendrów. Kluczowym elementem tego porozumienia Trumpa z von der Leyen jest zobowiązanie Unii, że skoro mamy porozumienie i ugodę, nie wprowadzi ceł odwetowych wobec Stanów Zjednoczonych, które zostały legalnie, prawnie już przegłosowane przez przedstawicieli krajów członkowskich. Ta lista obejmuje towary o wartości blisko 100 miliardów euro. Te ceły odwetowe wynosiłyby też od 15 do ponad 30%. W momencie, w którym obietnice, zobowiązania Trumpa do tej 15% stawki wejdą w życie, mamy dekret, ale wchodzenie w życie zostało o 7 dni odsunięte, w tym samym momencie te cła odwetowo-unijne, formalnie ich zawieszenie zostanie przedłużone, czy nawet zostaną odwołane. Zanim wrócimy do tego, że Unia nie wprowadzi ceł odbytowych i do tego, jaką ostatecznie postawę przyjęła i jak bardzo ona została krytycznie odebrana w Europie, chciałam jeszcze wrócić do deklaracji, które Ursula von der Leyen zrobiła po bezprezydenta Trumpa, do deklaracji zobowiązania do importowania energii i do zainwestowania w Stanach Zjednoczonych.

To są też elementy tego politycznego porozumienia. No i padały też takie pytania, czy to leży w kompetencjach komisji, żeby się zobowiązać i na ile to są takie bardzo luźne zobowiązania, bo to są pieniądze z rynku, które jak rozumiem komisja wyliczyła, że i tak to by się stało, to znaczy i tak mniej więcej taka kwota importu energii by została zakontraktowana, jak również mniej więcej tyle firmy deklarują, że będą inwestowały w Stanach Zjednoczonych. To trochę jest wzorzec z czasów pierwszej kadencji Donalda Trumpa, kiedy to ówczesny szef Komisji Europejskiej, Jean-Claude Juncker, też z nim negocjował, też ratując branżę samochodową trochę przed groźbą powyżej chceły i obiecał, że kraje Unii Europejskiej, Unia Europejska zwiększy import soi amerykańskiej.

Więc ta kwota została wzięta, jak tłumaczy komisja, ale rzeczywiście wiadomo, wiemy, że te kalkulacje się odbywały, to jest po prostu dodanie tego, na co się zanosiło. No i zadeklarowanie tego. To nie jest element prawnie wiążący i nie będzie element prawnie wiążący ugody ze Stanami Zjednoczonymi. Zakupy energii również za 750 miliardów dolarów w ciągu najbliższych trzech lat, czyli znowu tym horyzontem czasowym jest kadencja prezydenta Trumpa. No, one również mają się odbywać na zasadach wolnorynkowych. Też Komisja Europejska tłumaczy, że to wychodzi tak z prognoz, no której jednak tutaj Unia Europejska Komisja może wspomagać. Zapowiada gotowość do pośredniczenia w tych wspólnych zamówieniach na LNG amerykańskie, bo ta energia dotyczy LNG, ale też technologii nuklearnych, elektrowni atomowych.

ropy itd. Więc komisja w ten sposób chce wspomagać. No i drugi element. Komisja Europejska zaproponowała krajom członkowskim, Radzie Unii Europejskiej, całkowite odejście od surowców energetycznych z Rosji do końca 2027 roku. Również z mechanizmami blokowania ostatecznie zakupów LNG nawet przez pośredników rosyjskiego. Więc tutaj można powiedzieć, że Unia, prawo unijne może regulacyjnie stworzyć tą dziurę na rynku blokując zupełnie import z Rosji bezpośredni czy pośredni. No i tam ta przestrzeń się otwiera na importach Stanów Zjednoczonych. Trochę odkładamy tu na bok wszystkie przemówienia z ostatnich lat, że nie można się zbytnio uzależniać od jednego dostawcy i to nie tylko od Rosji, ale też od Chin i też od sojuszników.

Ponoć są powodem tego opóźnienia. Trwają negocjacje też w innych kwestiach, które pozostawiono do negocjowania, o czym jeszcze nie powiedziałem. Ta stawka 15%, górny limit, nie obejmuje on stali i aluminium. Trump wprowadził cła 50-procentowe. Deal unijno-amerykański zakłada, że będzie wynegocjowana, zresztą jak za poprzednich prezydentów amerykańskich, kontyngent ograniczenia kwotowe dla eksportu unijnego do Ameryki i na odwrót, mniej odsłonego. To też zostało od razu powiedziane, że to będzie negocjowane później, no ale ustalenie wysokości tego kontyngentu, tej kwoty na podstawie danych historycznych i tak dalej jest też już teraz tematem negocjacji. Efekt tych negocjacji, na przykład co dostali aluminium, też nie ma oczekiwania, że ono będzie w tym pierwszym wspólnym oświadczeniu, które powinno być tak zgodnie z logiką negocjacyjną do tego 7 sierpnia ogłoszone, no bo mamy rozporządzenie Trumpa, ten executive order o tych 15% między innymi dla Unii, ale te pewne wyjątki dla samolotów, części lotniczych, o których mówiliśmy, wzajemnie zero bez stawki, one też muszą być umocowane prawnie, co oznacza, że po stronie unijnej to też musi być rozporządzenie Trumpa.

Deal jest bardzo oczywiście nierówny, bardzo uprzywilejowuje firmy amerykańskie. Mamy tą stawkę podstawową, bazową na import unijny do Stanów Zjednoczonych 15%. W drugą stronę mamy sytuację sprzed całej tej wojny, czyli kilkuprocentowe stawki, tam ta średnia liczona też niecałe 2% i jeszcze obietnica, że Unia będzie zmniejszać wyższe cła na niektóre towary, które są tam w wskutek różnych komplikacji historycznych Unia, na przykład amerykańskie samochody. Więc deal jest bardzo nierówny. Jeśli postawimy go w kontekście unijnych, również brukselskich, nie tylko mówimy o francuskich, niemieckich, włoskich, trochę też polskich zapowiedzi z marca, kiedy Trump zaczynał wprowadzać swoje nowe cła, że my tutaj Unia Europejska, ten ogromny wspólny rynek, nie ulegniemy i będziemy twardo walczyć, to wygląda bardzo blato.

Więc te zgorzknienie, rozczarowanie, że Unia nie dała rady, no ma takie źródła. Unia uległa Trumpowi. Trump trudno powiedzieć, że wygrał spór handlowy, ponieważ wolnorynkowo powiedzą, że te cła i ostatecznie to wszystko, no jeśli dotychczasowe teorie gospodarcze się będą mainstreamowe sprawdzać, no to będą też ze stratą dla amerykańskiej gospodarki w dłuższej perspektywie. Ale postawił na swoim w dużej mierze. znaczy straszył 30%, skończył się na 15%, więc tutaj Unia w jakiś tam sposób to przegrała. No rozczarowując opinię publiczną w tych krajach, gdzie ona się mocno tym zajmowała, powiązanych mocno gospodarczo ze Stanami Zjednoczonymi, czy między innymi też we Francji, w Niemczech, rozczarował polityków, którzy zapowiadali ostrą walkę, a ostatecznie... I w kwietniu po raz pierwszy zgodzili się jednomyślnie na to, żeby Unia zawiesiła swoje cła odwetowe w odpowiedzi na ówczesne cła Trumpa.

Rozczarował też wśród komentatorów w mediach, w świecie akademickim, ekonomistów mających nadzieję. a również przeciwników Trumpa w samych Stanach Zjednoczonych, że Trump na kim jak na kim, ale to na Unii, na tym wielkim wspólnym rynku, który tak świetnie potrafi negocjować, co pokazał przy Brexicie i stawiać swoje handlowe postulaty, że Trump na Unii sobie połamie zęby, że to Unia będzie broniła dotychczasowej formy globalizacji, czyli bez wysokich ceł itd., itd. Unia tego nie zrobiła. To są te źródła krytyki, ale drugie pytanie, czy Unia, kraje unijne... Powtórzmy, główne kraje unijne, to von der Leyen reprezentowała koniec końców ich stanowisko wspólne. Oczywiście Francuzi mieliby jako pojedynczy kraj pewnie trochę inne, no ale Macron z Mercem to też ustalali w swoich dwustronnych rozmowach. Czy było coś innego możliwe?

Zarówno Francuzom, Francja, jak i Niemcy, dwie największe gospodarki unijne, pokazywały od marca, że nie mają ochoty na prawdziwą wojnę handlową. Nie są gotowe ponosić kosztów społecznych i gospodarczych. Mamy premiera Bayrou, francuskiego, który bardzo ostro w pierwszej reakcji skrytykował ten deal, ale przypomnijmy, że kiedy Trump wiosną tego roku zapowiedział, że reakcją Ameryki na cła odwetowe unijne będzie stuprocentowe cło na alkohole z Unii, czyli zaporowe cło na wina francuskie, szampany itd., To premier Bayrou lobbował w Brukseli, że wykreślmy to z listy ceł odwetowych. A w ten kraj przychodził tutaj prawie każdy ze swoją listą, te największe gospodarki z najdłuższymi listami towarów do wykreślenia z listy ceł odwetowych, żeby deeskalować. Bo wyborcy, bo rolnicy, bo winiarze francuscy, samochodziarze niemieccy i tak dalej, i tak dalej.

Więc z jednej strony Trump wtedy zobaczył, czy jego negocjatorzy, że Unia nie jest tak twarda, jak zapowiada. bo nie ma ochoty, główne kraje Unii Europejskiej, główni przywódcy nie mają ochoty i nie są gotowi ponosić kosztów również społecznych, wewnątrzpolitycznych wojny handlowej z Trumpem. No jest jeszcze ten wymiar geopolityczny, prawda? I jest drugi, powiedziałbym, że najważniejszy wymiar geopolityczny. Ta umowa celna i ten spór celny toczył się i toczy w kontekście prawdziwej wojny toczącej się w Ukrainie. Prawdziwych pytań o to, na jakie tempo wycofywania, zmniejszania swojego zaangażowania wojskowego w krajach NATO wybierze Trump już jesienią tego roku. Więc te kwestie Ukrainy, bezpieczeństwa Europy Czy myślisz, że jest jakakolwiek szansa, że elementem niepublicznym tego porozumienia i tej zgody Komisji i pośrednio państw członkowskich na to, żeby przyjąć taką postawę jest właśnie jakiś element jakiejś deklaracji czy zobowiązań, no bo nic twardego na temat właśnie niewycofywania wojsk amerykańskich w takim stopniu, jak to też było gdzieś tam w jakichś różnych gremiach zapowiadane.

bardzo nierówne i faworyzujące Stany Zjednoczone porozumienie handlowem. Powiedziałeś Trump jest Trumpem, a wiemy też jaki jest jego stosunek do Europy. To znaczy słyszeliśmy go w Davos, słyszeliśmy też później J.D. Vance'a w Monachium, potem wielokrotnie, niekiedy z pogardą wypowiadał się o Unii Europejskiej, nie mówiąc o samych instytucjach europejskich. Zastanawiam się nad trwałością tego porozumienia. I na ile cła i to widmo tych wysokich stawek cennych jest nadal narzędziem takiej presji będzie w Stanach Zjednoczonych, biorąc pod uwagę, że dominacja i uzależnienie oczywiście też europejskiej gospodarki i bezpieczeństwa od Stanów jest cały czas wysokie. Alberto Rizzi z Europejskiej Rady Spraw Międzynarodowych powiedział, że zaakceptowanie tak niekorzystnej umowy celnej w zamian za strategiczną jedność, o której tutaj rozmawiamy,

On jest zmienny. Ten deal pokazał i porozumienia handlowe z innymi krajami i tak teraz ogłaszane w tych godzinach i dniach pokazały, że właściwie pozycja Stanów Zjednoczonych pozwala na realizację tego, czego on żąda w dużej mierze. Chiny mogły się temu jakoś tam postawić. Te cła są również źródłem dochodów dla budżetu amerykańskiego, więc pomysły, żeby coś tutaj przy tym zmieniać. W Komisji Europejskiej jest takie poświadczenie, że to nie jest nic niestety trwałego. Co do napięcia krótkoterminowe, długoterminowe korzyści z tego porozumienia quasi-kapitulacji przed Trumpem, to nie tylko eksperci, ale też w samej tej negocjatorce handlowej i traktatowej Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej trochę widać te podziały między ludźmi od polityki zagranicznej, od obronności, która nie jest tak bardzo domeną Komisji, akurat Unii Europejskiej, i od handlu.

Pewnym dużym nieobecnym w tym politycznym porozumieniu, ale też w propozycji budżetu europejskiego, co może nam coś mówić, jest temat podatków cyfrowych, regulacji cyfrowych i tego wątku w relacjach unijno-amerykańskich. Czy to jest coś, co na oprócz tego, że to jest kolejny element, który by eskalował konflikt bardziej, aniżeli go łagodził, czy to jest jeszcze taki element, który Komisja sobie zestawia i Unia Europejska sobie zestawia na wypadek właśnie eskalacji, właśnie zaostrzenia retoryki ponownej pomiędzy Stanami a Unią. Chodzi o regulacje cyfrowe, czyli te zupełnie świeże, jak na Unię, regulacje co do rynku cyfrowego i usług cyfrowych, te pakiety DSA i DMA. No to akurat była czerwona linia unijna.

Bardzo tutaj wspierana w dużej mierze przez Francję i tutaj mówiąc o tym dealu też trzeba dodać, że Trump, Amerykanie pomimo stawiania takich żądań nie uzyskali ustępstw regulacyjnych również w sprawie regulacji rynków cyfrowych. Inna sprawa, że tutaj te ustępstwa wymagałyby zmian legislacyjnych unijnych. Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej przez większość, a nie tak jak te różne zła odwetowe przez mechanizmy, które wzmacniają pozycję Komisji Europejskiej w jej decyzjach. Więc tutaj było te unijne non possumus i tutaj Unia nie ustąpiła. Oczywiście w sprawie postępowań, kar... Wielkie firmy cyfrowe na podstawie przepisów unijnych. Komisja Europejska jakby w innych kwestiach od praworządności po NRG ma pewną uznaniowość, więc będzie pilne patrzenie na ręce przez media, przez kraje członkowskie, przez Parlament Europejskiej Komisji, czy czasami z tej uznaniowości w najbliższych latach nie będzie korzystać tak, żeby szczególnie łagodnie amerykańskie firmy traktować, ale ustępstw nie ma.

Podatek cyfrowy... Benjamin Haddad, czyli minister ze spraw europejskich Francji w tym tygodniu w reakcji też na ten niedzielny plan polityczny, czy umowę polityczną unijno-amerykańską właśnie wzywał do tego, żeby znowu podejść do tematu podatków cyfrowych. Które Francja ma u siebie? Francja jest jednym z kilku krajów Unii Europejskiej, które mają te podatki. U siebie chodzi o pomysł o rozwiązanie ogólnounijne, czyli to jest propozycja Komisji Europejskiej, nie ponowiona w lipcu tego roku, ale spod kilku lat, żeby wpływy z podatku cyfrowego uczynić jednym ze źródeł budżetu unijnego, czyli wciągnąć w ten cały proces całą Unię Europejską i też uczynić ją współodpowiedzialną w jakiejś tam wtedy konfrontacji z Amerykanami. Ten pomysł był zwalczany też powiedzmy sobie od razu wprost również przez administrację Bidena.

I ten podatek cyfrowy jako źródło dochodów budżetu unijnego, jak było to stanowisko w zarodku, był też podkopywany. Były wahania, wahania, a później ostatecznie polska dyplomacja za czasów rządu Morawieckiego, mówię, a nie obecna też. No i jesteśmy w tym, jako Polska jest konsensus głównych sił, żeby być ostrożnie na formuł innym. Natomiast to jest kwestia, która może powrócić ten podatek cyfrowy. A czy myślę, że opór tych krajów... Zobaczymy, jak będą się układały amerykańsko-europejskie relacje za rok, za dwa. Czy będą jakoś się uładzać, czy konfrontować, ponieważ na teraz pójście znowu na konfrontację z Trumpem byłoby trudne. Na przykład dla Niemiec, które jednak mają dosyć kluczowy głos w Unii Europejskiej. Jako największa gospodarka, choćby z tego powodu. Więc tu nie jakieś nowe regulacje cyfrowe.

Myślę, że tutaj jednak ta autonomia czy suwerenność legislacyjna Unii jest bardzo ważna dla wielu krajów i tutaj jednak Amerykanie nie będą mieli prawa weta. W związku z tym dealem jest tam jeden element. Amerykanie powiedzieli, że obie strony ustaliły, że obie strony nie będą prowadzać jakichś opłat za użytkowanie infrastruktury cyfrowej. Jest taki pomysł, żeby wielkie firmy, które szczególnie korzystają z tej infrastruktury, jakoś tam ułożyły poprzez jakieś opłaty ściągane przez państwa za wspomaganie telekomów w rozbudowaniu tej twardej infrastruktury. Tutaj to jest jakieś zobowiązanie. Komisja Europejska tłumaczy już któryś dzień z kolei, że ona sama z siebie, był taki white paper w ubiegłorocznym, sama z siebie już uznała, że to nie ma sensu, nie ma poparcia, więc tego nie będzie. Ale to jest jeden element. Ale zasadniczo regulacyjna autonomia została utrzymana. co oznacza, że mogą się pojawiać nowe regulacje cyfrowe w najbliższych też latach.

Sam podatek trochę urósł do symbolu, więc właściwie decyzja, że on nie będzie źródłem budżetu unijnego, no już zapadła, bo nie ma tego w tym projekcie budżetu z połowy lipca, więc właściwie na najbliższe dobre kilka lat ta dyskusja na poziomie ogólnonijnym została zamrożona. Czyli nie wierzysz w to, że w toku negocjacji z Radą i gdzieś tam z Parlamentem Europejskim, że pojawi się to w zależności od też tego, jak będą wyglądały relacje ze Stanami? Nie, po pierwsze ze względu na relacje ze Stanami, po drugie dynamika tych negocjacji budżetowych zazwyczaj jest tak, że w nich ubywa, a nie przybywa rzeczy. Na koniec tak, żeby trochę podsumować, bo spotkałam się z taką opinią, że ciekawe jest to, że w zaledwie kilka miesięcy, kiedy Trump jest prezydentem... Udało mu się przedstawić tak konfrontacyjną strategię w polityce handlowej jako sukces w Stanach Zjednoczonych, ale też w niektórych gramiach europejskich i właśnie takie ciśnienie, żeby przyjąć bardzo konfrontacyjną też postawę ze strony Unii Europejskiej.

Nie zupełnie i tak dalej, natomiast wprowadzenie tak wysokich barier i pogodzenie się z tym przez najważniejszego obrońcę, no takiego porządku bardzo zliberalizowanego handlu, jakim była Europa, Unia Europejska, no oznacza, że to się skończyło i skończy się kadencja Trumpa, ale nie sądzę, że już w Stanach Zjednoczonych będzie łatwo to tak odwrócić zupełnie. Z ceł to się, zwłaszcza, że one stają się ważnym źródłem dla budżetu. Nie chodzi tylko o tę koncepcję przenoszenia produkcji i miejsc pracy do Stanów Zjednoczonych, ale też o szybkie pieniądze. ileś tam dodatkowych miliardów, które już w tym półroczu wpłynęło. Więc to się skończyło. Skończył się dotychczasowy model jednak w myśleniu o współpracy europejsko-amerykańskiej i po stronie unijnej. No będzie ta presja, żeby te powiązania dywersyfikować handlowe, tylko już zajmie to lata. Stąd jest ta presja na porozumienia z innymi krajami Unii Europejskiej, czy nawet z blokami handlowymi.

Pokazano wszystkie 24 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.