Nierówna ugoda | Z dystansu
W dzisiejszym odcinku Tomasz Bielecki, nasz brukselski korespondent, opowiada o europejsko-amerykańskich negocjacjach handlowych o porozumieniu, które podpisała szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i prezydent USA Donald Trump. Zastanawia się, czy gorzkie słowa europejskich polityków i medialna krytyka są uzasadnione i czy rzeczywiście możemy mówić o kapitulacji Europy. Rozmowę prowadzi Joanna Bekker. Zapraszamy!
Aż wreszcie 27 lipca szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen spotkała się z prezydentem Donaldem Trumpem i przyjęli nowe warunki. Ugoda polityczna wywołała falę krytyki w europejskich mediach. Czytaliśmy o politycznym upokorzeniu i kapitulacji Europy. Prezydent Francji ocenił, że Europa nie potrafiła wykorzystać swoich atutów, ani wystarczająco przestraszyć Amerykanów. Dziś pytam Tomka Bieleckiego, korespondenta polityki Insight w Brukseli i naszego starszego analityka do spraw europejskich, co uzgodniono w ostatnią niedzielę lipca w szkockiej posiadłości Turnberry, dlaczego diabeł tkwi w szczegółach i czy porozumienie to należy oceniać jedynie albo też głównie przez pryzmat gospodarczy. Zapraszam na rozmowę. Tomku, na mocy wczorajszego dekretu prezydenta Stanów Zjednoczonych globalne cła w wysokości od 10 do 41%, w tym cła na importowarów z Unii Europejskiej, wejdą w życie ostatecznie 7 sierpnia, a nie jak to miało być pierwotnie 1 sierpnia, wielki dzień Ameryki, jak to powiedział prezydent Trump.
Ale może zacznijmy od ostatniego weekendu, od niedzieli i przeprowadź nas proszę przez to, co zostało uzgodnione i ogłoszone przez szefową Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen i prezydenta Donalda Trumpa. Myślę, że nawet warto cofnąć się o kilka miesięcy, nie tylko do ostatniego weekendu. żeby pokazać, co te negocjacje zakończyły czy zwiększyły na tym etapie. Do stycznia, lutego tego roku, czyli przed decyzjami pierwszymi celnymi prezydenta Trumpa, cła amerykańskie na import z Unii Europejskiej wynosiły po kilka procent. Były ograniczenia kwotowe w niektórych towarach, ale średnio, przy wszystkich zastrzeżeniach, że liczenie średniej ceły jest dla ekonomistów bardzo wątpliwym pomysłem, Średnio, jeżeli weźmiemy cały import z Unii Europejskiej towarów do Stanów Zjednoczonych i policzymy, ile było ściągane z tego CEU w 2023 roku, bo tak liczyła to Komisja Europejska, to CEU wynosiły niecałe 2%.
procent na samochody, części samochodowe z Unii Europejskiej, stale aluminium 50% i ostrzeżenia, że amerykańska administracja jeszcze nie zakończyła swoich postępowań w takiej procedurze związanej z bezpieczeństwem, narodowym bezpieczeństwem krajowym, ale ostrzeżenia, że cła na produkty farmaceutyczne, na... półprzewodniki w sierpniu do postępowienia mają się kończyć, mogą te cła podskoczyć do być może ponad 20%. Tak naprawdę jak mówimy, że nowe cła Trumpa dotyczyły 70%, zostaje te 30%, to właśnie jeśli chodzi o Unię Europejską, głównie te farmaceutyki i też rzeczy półprzewodnikowe, bo one czekały na tę podwyżkę, która nadchodzi w sierpniu. Co wynegocjowała Ursula von der Leyen, szefowa Komisji Europejskiej z Trumpem w politycznym porozumieniu z ostatniej niedzieli, to podwyższenie stawki podstawowej z 10 do 15%, ale w zamian za obniżenie ceł na samochody, części samochodowe z 27,5% również do 15%.
To są też elementy tego politycznego porozumienia. No i padały też takie pytania, czy to leży w kompetencjach komisji, żeby się zobowiązać i na ile to są takie bardzo luźne zobowiązania, bo to są pieniądze z rynku, które jak rozumiem komisja wyliczyła, że i tak to by się stało, to znaczy i tak mniej więcej taka kwota importu energii by została zakontraktowana, jak również mniej więcej tyle firmy deklarują, że będą inwestowały w Stanach Zjednoczonych. To trochę jest wzorzec z czasów pierwszej kadencji Donalda Trumpa, kiedy to ówczesny szef Komisji Europejskiej, Jean-Claude Juncker, też z nim negocjował, też ratując branżę samochodową trochę przed groźbą powyżej chceły i obiecał, że kraje Unii Europejskiej, Unia Europejska zwiększy import soi amerykańskiej.
Oczywiście Komisja Europejska ani w sposób regulacyjny tego nie wspierała, ani tym bardziej nie kupowała, nie trzymała tylko w swoich magazynach, których nie ma. Ten import rzeczywiście wzrósł. To było oparte na jakiejś tam koordynacji z krajami, wyliczeniach również. obietnica, zobowiązanie, zapowiedź, deklaracja, którą Wonderland złożyła przez stronę unijną Komisję Europejską, jest interpretowana jako deklaracja. Obietnica inwestycji firm unijnych w Stanach Zjednoczonych o wartości 600 miliardów dolarów w ciągu, no mniej więcej do końca kadencji Trumpa. Ona opiera się, jak tłumaczy Komisja Europejska, po prostu na agregacji, na wyliczeniu ile unijne firmy tak czy inaczej zamierzały zainwestować. Faktem jest, o tym wiadomo, w Brukseli organizacje biznesowe z różnych krajów były konsultowane, co najmniej od maja przez Komisję Europejską były takie wysyłane wiadomości, oszacujcie ile w takiej branży, czy w takim kraju, jakie inwestycje są szykowane, podliczmy to.
Więc ta kwota została wzięta, jak tłumaczy komisja, ale rzeczywiście wiadomo, wiemy, że te kalkulacje się odbywały, to jest po prostu dodanie tego, na co się zanosiło. No i zadeklarowanie tego. To nie jest element prawnie wiążący i nie będzie element prawnie wiążący ugody ze Stanami Zjednoczonymi. Zakupy energii również za 750 miliardów dolarów w ciągu najbliższych trzech lat, czyli znowu tym horyzontem czasowym jest kadencja prezydenta Trumpa. No, one również mają się odbywać na zasadach wolnorynkowych. Też Komisja Europejska tłumaczy, że to wychodzi tak z prognoz, no której jednak tutaj Unia Europejska Komisja może wspomagać. Zapowiada gotowość do pośredniczenia w tych wspólnych zamówieniach na LNG amerykańskie, bo ta energia dotyczy LNG, ale też technologii nuklearnych, elektrowni atomowych.
ropy itd. Więc komisja w ten sposób chce wspomagać. No i drugi element. Komisja Europejska zaproponowała krajom członkowskim, Radzie Unii Europejskiej, całkowite odejście od surowców energetycznych z Rosji do końca 2027 roku. Również z mechanizmami blokowania ostatecznie zakupów LNG nawet przez pośredników rosyjskiego. Więc tutaj można powiedzieć, że Unia, prawo unijne może regulacyjnie stworzyć tą dziurę na rynku blokując zupełnie import z Rosji bezpośredni czy pośredni. No i tam ta przestrzeń się otwiera na importach Stanów Zjednoczonych. Trochę odkładamy tu na bok wszystkie przemówienia z ostatnich lat, że nie można się zbytnio uzależniać od jednego dostawcy i to nie tylko od Rosji, ale też od Chin i też od sojuszników.
Część z tych rzeczy poruszyłeś. Co się teraz działo przez te ostatnie dni? To znaczy, czy rzeczywiście po obu stronach trwają intensywne negocjacje pomiędzy zespołami i Komisją Europejską i sekretarzem stanu do spraw handlu? Kiedy będzie to wspólne oświadczenie? Czy zakładasz, że ono będzie przed 7 sierpnia? I co tam jeszcze wymaga pracy? Komisja Europejska zakładała, czy miała nadzieję, że to wspólne oświadczenie będzie do 1 sierpnia, co się nie udało, ale trwają w tej kwestii, jak się wydaje, bardzo, bardzo intensywne negocjacje. Dlaczego one nie zakończyły się na czas, ten oczekiwany przez stronę unijną? Po pierwsze są kwestie, które na wspólne ujęcie deklaracji tych publicznych Trumpa i von der Leyen, tam są pewne różnice harmonogramowe, więc to jest jedna rzecz do szlifowania.
które jeszcze do piątku, do południa nie zostało wydane. Przedstawiłeś na początku naszej rozmowy te zagrożenia, które wisiały nad Europą różnych bardzo wysokich stawek CEU. Ostatecznie zatrzymujemy się w dużej mierze na 15%. No więc... Pytanie o to, czy to jest dobry deal dla Europy, bo reakcje były ostre i mediów europejskich i rządów, mimo że przecież to nie jest tak, że szefowa komisji negocjowała w oderwaniu też od konsultacji z państwami członkowskimi. Wspomniałeś o Francji, no tutaj w ogóle dwugłos we Francji, tak? Najpierw ostra reakcja premiera francuskiego. A potem też wcale nie taka łagodna ocena prezydenta Francji. Emmanuel Macron powiedział, że Europa nie wykorzystała mocy swojego jednolitego rynku i też, że niewystarczająco miała taką groźną pozycję, niewystarczająco była w stanie przestraszyć Stanów Zjednoczonych.
Czytaliśmy o tym, że Europa przyjęła to z gorzką rezygnacją, że dostała w twarz. Jaki to jest deal dla Europy? Czy Europa miała pozycję negocjacyjną, żeby w ogóle wynegocjować coś lepszego? Zaczynając od końca, trzeba powiedzieć, że oczywiście deal został wynegocjowany w granicach skoordynowanych bardzo mocno i ściśle przez Komisję Europejską, przez von der Leyen. z kanclerzem Mercem, z prezydentem Macronem, z premierką Meloni. Publiczne oburzenia, zastrzeżenia, zwłaszcza we Francji, to jest wymóg wewnątrzpolityczny w dużej mierze, może nie tylko wewnątrzpolityczny. To nie jest tak, że Macron mógł być zaskoczony tym, co wynegocjowano. Te telefony i konsultacje również z częścią pozostałych krajów odbywały się też dosłownie 4 godziny przed spotkaniem von der Leyen i Trump podczas negocjacji tam prowadzonych w tej Szkocji przez jej negocjatorów przed startem tego spotkania.
Więc z jednej strony Trump wtedy zobaczył, czy jego negocjatorzy, że Unia nie jest tak twarda, jak zapowiada. bo nie ma ochoty, główne kraje Unii Europejskiej, główni przywódcy nie mają ochoty i nie są gotowi ponosić kosztów również społecznych, wewnątrzpolitycznych wojny handlowej z Trumpem. No jest jeszcze ten wymiar geopolityczny, prawda? I jest drugi, powiedziałbym, że najważniejszy wymiar geopolityczny. Ta umowa celna i ten spór celny toczył się i toczy w kontekście prawdziwej wojny toczącej się w Ukrainie. Prawdziwych pytań o to, na jakie tempo wycofywania, zmniejszania swojego zaangażowania wojskowego w krajach NATO wybierze Trump już jesienią tego roku. Więc te kwestie Ukrainy, bezpieczeństwa Europy Czy myślisz, że jest jakakolwiek szansa, że elementem niepublicznym tego porozumienia i tej zgody Komisji i pośrednio państw członkowskich na to, żeby przyjąć taką postawę jest właśnie jakiś element jakiejś deklaracji czy zobowiązań, no bo nic twardego na temat właśnie niewycofywania wojsk amerykańskich w takim stopniu, jak to też było gdzieś tam w jakichś różnych gremiach zapowiadane.
On jest zmienny. Ten deal pokazał i porozumienia handlowe z innymi krajami i tak teraz ogłaszane w tych godzinach i dniach pokazały, że właściwie pozycja Stanów Zjednoczonych pozwala na realizację tego, czego on żąda w dużej mierze. Chiny mogły się temu jakoś tam postawić. Te cła są również źródłem dochodów dla budżetu amerykańskiego, więc pomysły, żeby coś tutaj przy tym zmieniać. W Komisji Europejskiej jest takie poświadczenie, że to nie jest nic niestety trwałego. Co do napięcia krótkoterminowe, długoterminowe korzyści z tego porozumienia quasi-kapitulacji przed Trumpem, to nie tylko eksperci, ale też w samej tej negocjatorce handlowej i traktatowej Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej trochę widać te podziały między ludźmi od polityki zagranicznej, od obronności, która nie jest tak bardzo domeną Komisji, akurat Unii Europejskiej, i od handlu.
Bo uniknięcie wojny handlowej teraz, Rydzi może nazywać to korzyścią krótkoterminową, ale jeżeli rozpatrujemy ją przy całym stole, przy wszystkim, co leżało na tym stole negocjacyjnym i wprost, i z tyłu głowy, no to jeżeli za pomocą tego dealu wspomagamy dalsze rozczarowanie Trumpa Putinem, nie eskalujemy konfliktu w taki sposób, że to zmniejszanie obecności Ameryki Wojskowej będzie się odbywało w sposób jednak rozciągnięty w czasie, negocjowane, a nie chaotycznie i na szybko, to nie są korzyści krótkoterminowe, są korzyści bardzo, bardzo długoterminowe. To nie są korzyści handlowe i gdzieś tam Digitrade, Dyrekcja do Spraw Handlu to słabiej widzi w Komisji Europejskiej, ale przecież to są kwestie bardzo długoterminowe i znacznie ostatecznie w dłuższej perspektywie ważniejsze od strat gospodarczych, które to porozumienie przynosi krótkoterminowo i długoterminowo dla gospodarki unijnej.
Pewnym dużym nieobecnym w tym politycznym porozumieniu, ale też w propozycji budżetu europejskiego, co może nam coś mówić, jest temat podatków cyfrowych, regulacji cyfrowych i tego wątku w relacjach unijno-amerykańskich. Czy to jest coś, co na oprócz tego, że to jest kolejny element, który by eskalował konflikt bardziej, aniżeli go łagodził, czy to jest jeszcze taki element, który Komisja sobie zestawia i Unia Europejska sobie zestawia na wypadek właśnie eskalacji, właśnie zaostrzenia retoryki ponownej pomiędzy Stanami a Unią. Chodzi o regulacje cyfrowe, czyli te zupełnie świeże, jak na Unię, regulacje co do rynku cyfrowego i usług cyfrowych, te pakiety DSA i DMA. No to akurat była czerwona linia unijna.
Bardzo tutaj wspierana w dużej mierze przez Francję i tutaj mówiąc o tym dealu też trzeba dodać, że Trump, Amerykanie pomimo stawiania takich żądań nie uzyskali ustępstw regulacyjnych również w sprawie regulacji rynków cyfrowych. Inna sprawa, że tutaj te ustępstwa wymagałyby zmian legislacyjnych unijnych. Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej przez większość, a nie tak jak te różne zła odwetowe przez mechanizmy, które wzmacniają pozycję Komisji Europejskiej w jej decyzjach. Więc tutaj było te unijne non possumus i tutaj Unia nie ustąpiła. Oczywiście w sprawie postępowań, kar... Wielkie firmy cyfrowe na podstawie przepisów unijnych. Komisja Europejska jakby w innych kwestiach od praworządności po NRG ma pewną uznaniowość, więc będzie pilne patrzenie na ręce przez media, przez kraje członkowskie, przez Parlament Europejskiej Komisji, czy czasami z tej uznaniowości w najbliższych latach nie będzie korzystać tak, żeby szczególnie łagodnie amerykańskie firmy traktować, ale ustępstw nie ma.
Podatek cyfrowy... Benjamin Haddad, czyli minister ze spraw europejskich Francji w tym tygodniu w reakcji też na ten niedzielny plan polityczny, czy umowę polityczną unijno-amerykańską właśnie wzywał do tego, żeby znowu podejść do tematu podatków cyfrowych. Które Francja ma u siebie? Francja jest jednym z kilku krajów Unii Europejskiej, które mają te podatki. U siebie chodzi o pomysł o rozwiązanie ogólnounijne, czyli to jest propozycja Komisji Europejskiej, nie ponowiona w lipcu tego roku, ale spod kilku lat, żeby wpływy z podatku cyfrowego uczynić jednym ze źródeł budżetu unijnego, czyli wciągnąć w ten cały proces całą Unię Europejską i też uczynić ją współodpowiedzialną w jakiejś tam wtedy konfrontacji z Amerykanami. Ten pomysł był zwalczany też powiedzmy sobie od razu wprost również przez administrację Bidena.
Myślę, że tutaj jednak ta autonomia czy suwerenność legislacyjna Unii jest bardzo ważna dla wielu krajów i tutaj jednak Amerykanie nie będą mieli prawa weta. W związku z tym dealem jest tam jeden element. Amerykanie powiedzieli, że obie strony ustaliły, że obie strony nie będą prowadzać jakichś opłat za użytkowanie infrastruktury cyfrowej. Jest taki pomysł, żeby wielkie firmy, które szczególnie korzystają z tej infrastruktury, jakoś tam ułożyły poprzez jakieś opłaty ściągane przez państwa za wspomaganie telekomów w rozbudowaniu tej twardej infrastruktury. Tutaj to jest jakieś zobowiązanie. Komisja Europejska tłumaczy już któryś dzień z kolei, że ona sama z siebie, był taki white paper w ubiegłorocznym, sama z siebie już uznała, że to nie ma sensu, nie ma poparcia, więc tego nie będzie. Ale to jest jeden element. Ale zasadniczo regulacyjna autonomia została utrzymana. co oznacza, że mogą się pojawiać nowe regulacje cyfrowe w najbliższych też latach.
To będzie trwało lata, bo nie jest to łatwe kluczowym tu przykładem i takim Elementem, który Komisja Europejska próbuje uzyskać zatwierdzenie na fali tego rozczarowania sprawami handlowymi z Amerykanami jest porozumienie z Mercosur, z blokiem krajów latynoskich handlowych. Nie jest to łatwe, trwa, no bo porozumienie z Mercosurem jakieś wywołuje opory, między innymi w Polsce, ale we Francji. No i chociaż można zatwierdzić większościowo, jak się wydaje, decyzja polityczna jest taka, że nie można przegłosować Francji w tej kwestii, bo oznaczałoby to wzmocnienie skokowe radykalnej praktyki. wicefrancji, więc ten deal tam będzie negocjowany też, znaczy dodatkowe deklaracje do niego, no to ostatecznie może zostanie zatwierdzone, ale to jest strasznie czasochłonne, mnóstwo wyjątków. Wydaje się, że jednak ta żmudna i wieloletnia ostatecznie droga też wiązania się z pogłębioną współpracą handlową, inwestycyjną z innymi partnerami od Japonii, Australii, Indonezji i tak dalej, no to jest to, co przyspieszy po stronie unijnej z racji polityki Trumpa czy Stanów Zjednoczonych, bo tak jak mówiliśmy, to tak szybko nie zniknie.
Pokazano wszystkie 18 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.