#054 - Maciek Mierzwiński, CEO CEE Energy

Zresztą bardzo profesjonalny moderator. Uwielbiam od ciebie występować w panelach, powiem szczerze. Ale powiedz może kilka słów o sobie, jakby ktoś ciebie może nie znał mimo wszystko. Kim jesteś? Skąd pochodzisz? Pochodzę z Warszawy. Jestem ekonomistą. Skończyłem szkołę główną handlową i też miałem taką przygodę na uniwersytecie w Kolonii, co też pozwoliło gdzieś tam ten kontekst europejski złapać. Więc co do zasady wielu absolwentów SGH gdzieś tam zaraz po studiach idzie do radztwa.

Ja byłem współodpowiedzialny za przeprowadzenie tego procesu restrukturyzacji w rozumieniu Komisji Europejskiej, czyli gdzieś tam dość długo w Brukseli czasu spędzaliśmy. Jak ta restrukturyzacja gdzieś tam została po dwóch latach zaakceptowana, to się cały rynek zmienił, bo to było po Lehmanie, z kolei później gdzieś tam wróciłem na projekty… Lehman Brothers nazwałem to. Tak, tak, po Lehman Brothers i jak wróciłem na różne projekty takie bardziej w tych aspektach takich hutniczo, koksowniczo, bardziej surowcowych, To z kolei w roku tam 2011-2012 na projekcie też w Gdańsku rozwoju strukturyzacji stoczni w kierunku produkcji dla energetyki odnawialnej.

Mieliśmy chyba bodajże dwa lata temu możliwość pokazania tego projektu. Więc myślę, że Polska się bardzo fajnie wyróżnia na tle Europy tymi pomysłami i Europa też była mocno zainspirowana, że w zasadzie to trzeba jakoś strukturyzować i na przykład w Wind Europe bardzo dużo rzeczy się dzieje wokół tego tematu i polecam wszystkim. Ja się tu po prostu wypowiadam trochę w imieniu Krzysztofa, bo... Bo to on z naszej strony bardzo dużo tu prowadzi i jemu trzeba te wszystkie honory oddać, ale bardzo polecam też kontakt akurat z Wind Europe, tych wszystkich pasjonatów, bo tam gdzieś na poziomie europejskim to można gdzieś znaleźć tę systematyczność podejścia. W tym roku kwiecień Madryt, o ile dobrze pamiętam.

Nawet definicji local contentu i wracam do tego nazwijmy to pozytywnego jak rozumiem zarzutu do naszej strategii, że za mało tam było local contentu, bo my świadomie używaliśmy takiego hasła european content. I to była faktycznie taka dyskusja, bo jak powiemy european to wtedy za mało local itd. My zostawiliśmy hasło local content troszeczkę jakby do narracji politycznej, bo to jest jakby gdzieś tam się przebija. Natomiast my co do samej definicji to musimy pamiętać rzeczywiście, że mamy prawa europejskie, które jakby jest na dobre i na złe z nami. To znaczy, że chcemy być w Unii Europejskiej, chcemy rozwijać Unię Europejską, chcemy być ważnym członkiem Unii Europejskiej.

Czyli tak budowanie definicji, że wiele inwestycji firmowanych przez podmioty europejskie, także nie mówimy o podmiotach tureckich czy chińskich, żeby też nie było wątpliwości, bo tutaj prawo europejskie, zwłaszcza w dzisiejszym okresie czasu da już kilka narzędzi przynajmniej, które pozwalają na ograniczenie tego typu udziału tych firm właśnie w budowaniu. Morskiej Energetyki Wiatrowej. Natomiast co do europejskich firm, tak jak wspomniałeś, jest to trochę bardziej utrudnione, aczkolwiek są elementy, które pewnie według nawet polskiego prawa już są takie tendencje, słynne głosy o repolonizacji czy jakichś innych elementów z nacjonalizacją, gdzie ten udział polskich

Przedsiębiorstwo powinno być wyższe niż by to się wydawało nawet z wolnego rynku. W tym sensie, że ok, może nawet Unia może nam machać, grozić palcem, ale mamy tu elementy bezpieczeństwa, mamy elementy, jesteśmy krajem przyfrontowym, mamy pewien aspekt również obrony infrastruktury krytycznej, który jest na Bałtyku, który jeszcze może 5 lat temu zupełnie inaczej był określany w tych kategoriach pewnych zagrożeń niż w tej chwili jest. I teraz, czy ty jesteś zwolennikiem takiego kształtowania tej definicji local content, gdzie ten udział polskiego przedsiębiorcy jest zdecydowanie bardziej saute i taki mięsisty bez udziału kapitału zagranicznego? Czy też jednak ten kapitał zagraniczny powinien według tej definicji local content mieć większe wejście do polskiego rynku, który jest operowany przez polskiego podatnika?

Kapitał zagraniczny, w szczególności europejski, to w ogóle bez dwóch zdań. Dla mnie fabryka Westasa to jest local content, bo mamy pracę ludzi, którzy tutaj płacą podatki, wydają te pieniądze itd. Ale pojawił się zarzut, tak też znowu podpuszczę cię, że jednak Pojawił się zarzut, że to jest kapitał zagraniczny i te podatki ostatecznie na koniec dnia idą do Danii, a nie do nas, w większości przypadków, jeżeli chodzi o zysk. Ja myślę, że jakby tak solidnie to policzyć, gdzie co, jakie podatki, nie znam się na tym aż tak dobrze, ale pewnie PIT i tak dalej, i tak dalej, To jest bardziej złożona sprawa i to w jaki sposób te przepływy materiałowe, wiedzy chodzą po Europie, to trzeba byłoby naprawdę to bardzo solidnie przedstawić komuś, kto jest sceptyczny co do tego hasła.

Natomiast to jest proste, tak jak dla mnie. To jest proste i odpowiedź jest jednoznaczna na tak zadane pytanie i cieszę się, że mamy taki sam pogląd. Inwestorzy pozaeuropejscy są pewnie jakąś inną grupą, gdzie trzeba to w jakiś inny sposób traktować. Są to ciekawe opcje, natomiast trzeba to po prostu też włożyć w ramy. Tej ochrony inwestycji europejskich itd. To co się dzieje na poziomie tego Industrial Acceleration Act to też jest bardzo ciekawa dyskusja. Myślę, że na dniach wypłynie jakiś tam dokument, który jest mniej lub bardziej draftem. On sporo gdzieś tam pokaże, w którym kierunku idzie komisja.

Wydaje mi się, że cały czas obowiązującym dokumentem jest strategia odpowiedzialnego rozwoju, czyli ten słynny SOR premiera Mateusza Morawieckiego, że on nie został chyba uchylony. Nazwijmy to prawa europejskiego. To jest set dokumentów, który jest formalnie przyprzeporządkowany do środków, do perspektywy finansowej. I ta Strategia Rozwoju Kraju jest jednym z takich dokumentów. Ministerstwo Funduszy to przygotowuje, były konsultacje, więc jakby my ten kierunek strategiczny musimy nadać. I to my jesteśmy zwolennikiem tego, że już wychodząc poza offshore, ale jakby przemysł, to my powinniśmy gdzieś tam określić te swoje ambicje, w czym chcemy być.

No i ten offshore, ten cleantech, jako jeden z tych czterech filarów Unii Europejskiej jest taką branżą. I ja głęboko czuję, że w tych trzech grupach zagadnień, nad którymi powinniśmy pracować, to my już i w zespole Local Content, który prowadzi RP, i w tych celach mapowskich, i rozumieniu istoty przemysłu, my już trochę nadaliśmy tego kierunku strategicznego. Bardzo mocno w to wierzę i tak czuję. Aukcja, która się odbyła z sukcesem, to wszystko dopełnia. Drugim aspektem jest to, że równolegle musimy budować kompetencje polskich firm.

To jest kilkanaście firm, które mogą być realnym motorem. Firm, które mogą konkurować z firmami europejskimi, nieeuropejskimi. Ja nawet nie mówię tutaj o haśle Turbina, bo to jest w ogóle jeszcze zupełnie inna galaktyka. Natomiast budowa kompetencji będzie istotnie budowała też komfort polskich inwestorów, zagranicznych inwestorów, że my w zakresie tier 1, tier 2, tier 3, tier 4 mamy przygotowane firmy. Powinniśmy skupić jako branża, żeby te kompetencje budować. Liczę na to, że będą uruchamiane programy ukierunkowane właśnie na to.

Unia Europejska bardzo w tym pomaga, bo jak sobie teraz zobaczymy programy STEP na przykład, które są ukierunkowane na te cztery kluczowe Co do zasady w takiej warstwie makro, to kierunek strategiczny, kompetencje i finansowanie jest kluczowe, żeby się local content zadział. Jeszcze jest faza mikro. Więc tutaj wracam do hasła European Content. Silne partnerstwo. Ja jestem zwolennikiem tego, że ten łańcuch dostaw trzeba budować od góry. Czyli trzeba zapewnić, że firmy, które tu w Polsce działają, czy z polskim, czy zagranicznym kapitałem,

Wielokrotnie można spotkać się z takim pakietowaniem, ja nie mówię o polskich projektach, Ale wielu inwestorów europejskich tak lubi pakietować to w duże paczki, że to się robi zabawa dla ogromnych graczy, którzy są w stanie położyć gwarancję na... EPCI, a są też przetargi, to już tam dla pasjonatów, które są przetargami łącznie z ONM, co jest też moim zdaniem świadome pod kątem local contentu w niektórych krajach, ale to już jest dla pasjonatów. Więc kwestia tego pakietowania zakupów może dużo dać.

A trzeci aspekt to jest to, że branża potrzebuje konkurencyjności, czyli jakby włączenie nowych graczy w to. I znowuż, prawdopodobnie nie od razu jako tier one, ale jakaś konsorcja, to zwiększa konkurencyjność, zwiększa ten krajobraz europejskiego przemysłu. Jeżeli sobie wyobrażamy, że niektóre komponenty pojechały poza Europę, to oczywiście jest wiele niuansów w pierwszej fazie, czy nawet w europejskim offshore. Czasem słusznie zwracają deweloperzy na to uwagę, że po prostu nie było capacity w Europie.

Więc my tu w Polsce budujemy dodatkowe capacity, miejsca ludzkie, kompetencji, finansowania, innowacji. Więc zachowując wszelkie standardy transparentności prawa europejskiego, my w tych trzech aspektach możemy jako, mówię to w imieniu dewelopera na przykład, możemy wspierać budowę local content. A czy ty widzisz jakieś takie formuły czy struktury, które by zachęcały na przykład właśnie management takiego dewelopera polskiego, żeby w kierunku wzmocnienia local contentu działał? Czy w tych gremiach, w których bierzesz udział, czy w ogóle to jest temat omawiany? No bo jeszcze raz, nie możemy tego zrobić w formie ustawy na pewno, czy na pewno, też domyślam się głosów, krytyki, które powiedzą, jak to bezpieczeństwo, ochrona infrastruktury krytycznej, wszystko możemy w drodze ustawy i tam żaden TSUE w Luksemburgu nie będzie nam podskakiwał.

Tu jeszcze możemy też nawet o tym chwilę pogadać, jak w ogóle powinniśmy gdzieś tam, jak ja rozumiem, jak my rozumiemy jako CEE tę rolę polskich firm i też rolę Polski w uczestnictwie jakichś tam europejskich czempionów. Jest kwestia uzupełniająca, ta czwarta to jest taka, co polscy inwestorzy robią. Oni wyspowo wspierają budowę tych kompetencji. Jest dużo warsztatów, dużo informacji. Natomiast wracam do tego jeszcze wyższego poziomu, czym powinniśmy się zająć jako kraj, to faktycznie systemowo te kompetencje budować. Niecałą wiedzę, jak zrobić method statement, albo jak zarządzić szczegółowo lean manufacturing w offshore, albo zarządzanie interfejsami, albo szczegóły już contractingu.

To wszystko gdzieś musi znaleźć w jakimś takim systemowym programie, żeby te krajowe firmy były gdzieś tam gotowe na te duże kontrakty i nawet mniejsze. Więc co do zasady uważam, że się da to wpisać pod hasłem zwiększenia konkurencyjności branży w całej Europie. Bo ja tylko przypomnę raport z zeszłego roku, który wydał Ersted. Który mówił o tym, że nie tylko permitting, nie tylko dezinformacja, ale też wąskie gardła w supply chainie i górki, które powstają, a potem dołki, co teraz widzimy na przykładzie kilku firm nawet europejskich, powodują to, że jest drożej niż powinno być.

I też sprytne wykorzystanie tego capacity, bo jak mówimy o zestawie narzędzi, które państwo powinno wdrożyć, to oprócz finansowania jako tego twardego budowy kompetencji, wspierania krajowych firm, nazwijmy to wybudowania tych championów, które mogą być, robienia partnerstw publiczno-prywatnych, żeby biznes prywatny nie bał się wejść w offshore, a tam jest dość dużo skarbu państwa. Musimy pamiętać o tym, że sam aspekt związany z wdrażaniem prawa europejskiego

Czy miałbyś coś tutaj jeszcze do dodania pod kątem tego jak widzisz ten offshore, Zbroja Adwokaci, Wind Water Legal Zbroja Adwokaci, Wind Water Legal Ale turbinę, przypomnij mi, chciałbyś turbinę robić przez polską firmę? Nie, ja uważam, że skoro mamy dwóch silnych graczy europejskich, którzy konkurują na świecie, to zdecydowanie uważam, że to są takie nakłady, żeby rozwinąć tą turbinę, że my powinniśmy jak najwięcej wyciskać z tego europejskiego projektu.

Więc tu gramy na rozwiązania, które konkurują globalnie. Już funkcjonują. Czyli nie wchodzimy, bo tu szkoda przepalania czasu, pieniędzy. Kiedyś może tak, bo to na onshore widać, że Grenewia, Famur ma ten pomysł i gdzieś tam za naście lat można z tego zrobić jakiś jeszcze nowy projekt. Natomiast teraz my jako Europa się mierzymy z konkurencją z kontinent. Jak na tych samochodach, jak nie będziemy grać na nasze europejskie, to potem ich po prostu nie będzie. Statki instalacyjne, nie możemy tego odpuszczać. Produkcja stoczniowa wraca z Azji do innych miejsc na świecie.

Zwłaszcza tych specjalistycznych jednostek, jakimi są na przykład czekapy. Tak, i jakby my musimy uratować europejski przemysł stoczniowy poprzez robienie statków instalacyjnych, kablowców, te może prostsze jednostki, nie wiem, może projektować bardziej niż produkować. Natomiast co do zasady jest to projekt europejski i my jako kraj mamy bardzo dużo do zaoferowania miejsc właśnie produkcyjnych, zdolności inżynieryjnych, to jest absolutnie. To jest ta pierwsza bardzo ważna warstwa europejskich czempionów. Mamy europejskiego czempiona kablowego i on musi się rozwijać. Mamy drugą fazę, to są takie czempioni regionalni, nazwijmy to OSS-y, elementy fundamentów.

I teraz troszeczkę mamy jakby wybór pomiędzy XY, a żaden z nich nie jest europejski. I tutaj trzeba gdzieś tam sprytnie do tego podejść. Więc co do tego, gdzie widzimy polskie firmy, to jest jakby jasne, co do zasady w każdym z tych pakietów mogą być, ale trochę z inną ambicją. I trochę innym rozumieniem priorytetów, jeżeli chodzi o uczestnictwo albo w europejskim dużym projekcie, jak na przykład Turbina. Albo przy produkcji mostowej stacji transformatorowej, gdzie to po prostu z tym local contentem bardzo, bardzo wysokim musi być. Dobra, słuchaj, ja myślę, że coś na podsumowanie. Ja nie będę się ciebie pytał, czy ty jesteś optymistą, jeżeli chodzi o rozwój morskiej energetyki wiatrowej w Polsce, bo to jest pytanie retoryczne.

Po pierwsze, Offshore to jest taki dla mnie test europejskiej polityki przemysłowej, bo PV-ka nam odjechała, samochody jak widać nam, to jest to co się dzieje, to jest totalny Armagedon. Offshore się broni i offshore może być, mówmy się jakby w tym samym nazwijmy to piecharcie PKB, to jest dużo, natomiast to nie jest nie wiadomo ile. To nam nie zmienia całości gospodarki, natomiast jest świetnym przykładem, jak go obronić. Więc jako ten test mam nadzieję, że jako Europa tutaj go zdamy. Pierwsza rzecz. Natomiast w drugim aspekcie, już takim bardzo wysokopoziomowym i pewnie na tym będziemy chcieli zakończyć, to jest to, że szansa