Mentionsy Mentionsy
Podróż bez Paszportu
Podróż bez Paszportu

CEL? ZNISZCZYĆ USA. SOJUSZ ROSJA I CHINY. ZERO ILUZJI I ZAUFANIA

27.04.2026 ·1 godz 29 min · 16 rozdziałów

Zapraszamy na 6 odcinek z serii "Rosja i Chiny" z prof. Łukaszem Gackiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawia dr Paweł Jaskuła z Instytutu Boyma. Architektura oporu: Jak Pekin i Moskwa budują świat wielobiegunowy. Dzisiaj rozmawialiśmy o relacjach współczesnych. CZ.1. Rosja i Chiny : początki rywalizacji o Azję. 1689–1901 https://youtu.be/2yduERAaPb4CZ.2. Jak mocarstwa pokroiły Chiny na kawałki? 1901–1911 https://youtu.be/Rh9aDfcowhUCZ. 3. JAK MOSKWA ZASZCZEPIŁA KOMUNIZM W CHINACH? OD CARATU DO MAO. 1911–1945.https://youtu.be/npH8p6mNgWQCZ.4. CHINY W ZIMNEJ WOJNIE. Rozłam z Moskwą, Korea, Bandung i atomy | 1949-1966. https://youtu.be/Uy0Suj25_4YCZ.5. Jak Chiny i Rosja przestały się nienawidzić? Historia lat 90. do współczesności https://youtu.be/hJK8N4snXVA

3:21 · Fazy rozwoju relacji 2

Prowadzone są rozmowy o dużych projektach energetycznych, gospodarczych. Oczywiście zawsze gorzej z finalizacją, ale rzeczywiście ten temat został podjęty. Zatem to ta pierwsza faza. Możemy tutaj wskazać rok 2014 po rosyjskiej aneksji Krymu. Sankcje Zachodu i gwałtowne pogorszenie się relacji Moskwy z Europą zmusiły Rosję do przyspieszenia tego, co często definiujemy jako zwrot w kierunku Azji. Chiny stały się wówczas naturalnymi jako partnerem gospodarczym, partnerem politycznym dla Moskwy.

Jeśli chodzi o ostatnie lata, przede wszystkim 2023-2024, to ta współpraca zaczyna się pogłębiać przede wszystkim w wymiarze gospodarczym. Handel pomiędzy Chinami a Rosją osiągnął rekordowe poziomy. Do tego jeszcze wrócimy zapewne. Rosyjskie surowce energetyczne zaczynają płynąć wartkim strumieniem w kierunku państwa środka w znacznie większych ilościach, a chińskie podmioty zaczynają przejmować część rynku w Rosji po wycofaniu się przedsiębiorstw z Zachodu. No i powiedziałbym moment 2025, bo w istocie jesteśmy w realiach właśnie tego roku, początek 26, to te relacje są bardzo bliskie.

15:05 · Strategiczne znaczenie Rosji dla Chin 1

To pokazuje coś głębszego. To pokazuje, że po obu stronach istnieje przekonanie, że druga stolica jest potrzebna do wzmacniania własnej pozycji wobec Zachodu, zwłaszcza wobec Stanów Zjednoczonych. I w tym sensie Rosja dla Chin jest partnerem naprawdę istotnym. Nie tyle przez skalę gospodarki, ile przez swój ciężar właśnie strategiczny. Jako stały członek Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych, jako mocarstwo nuklearne, jako największy sąsiad lądowy Chin. No i wreszcie jako państwo współtworzące z Pekinem, często o tym zapominamy, określoną narrację, narrację o świecie bardziej

23:23 · Strategiczne partnerstwo bez sentymentów 1

W jakim sensie wiąże część zasobów Zachodu i w jakim sensie współlegitymizuje chińską opowieść o świecie, to co w Chinach często możemy usłyszeć, o dominacji Zachodu. Za Xi Jinpinga nie powstała więc żadna romantyczna oś autokracji. Tylko bardzo chłodny układ wzajemnej użyteczności strategicznej. Chiny biorą po prostu od Rosji to, czego nie da się łatwo kupić gdzie indziej. Kupują bezpieczeństwo kontynentalne, lądowe, szczególnie myślę tutaj o dostawach energii. Osłonę dyplomatyczną i wybrane technologie wojskowe.

27:00 · Strategia Chin i Rosji w międzynarodowej polityce 5

Tej alternatywy, bo przyjęło się mówić, że te dwa państwa, to już referuję do Twoich słów wypowiedzianych przed momentem, współtworzą pewną oś oporu. Jak się później przyjrzeć tej osi oporu, to ładna nazwa, ładny slogan, ale no trudno tutaj się doszukiwać jakichś bardzo przemyślanych, długofalowych, spójnych działań, tylko raczej reakcje na konkretną akcję. Jak to wygląda w Twojej perspektywie? Powiedziałbym w ten sposób. Może zacznijmy od pewnej kluczowej obserwacji. Chiny i Rosja rzeczywiście współpracują przeciwko dominacji Zachodu. W takim dość dużym uproszczeniu.

Kropka. Stąd rosyjska gotowość do działań, które ten system destabilizują. Czyli interwencji militarnych, wykorzystywania presji energetycznych czy operacji informacyjnych. Jeżeli porównamy to z Chinami, no to mamy tu trochę inny obraz, bo Chiny patrzą na tą samą rzeczywistość znacznie bardziej pragmatycznie. Pekin oczywiście także chce ograniczyć dominację Stanów Zjednoczonych czy szerzej Zachodu. Chce zwiększyć własny wpływ na globalne instytucje. Ale dla Chin obecny system międzynarodowy jest jednocześnie źródłem ogromnych korzyści gospodarczych. Chińska gospodarka rozwija się właśnie w ramach globalizacji, rozwija się w ramach handlu międzynarodowego i instytucji takich jak Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

A więc 85% przypadków głosowania było tożsame. I to współpraca, która ma Wyraźnie strategiczny charakter, a ta współpraca ma także wymiar narracyjny. Pekin i Moskwa bardzo konsekwentnie promują określone pojęcia, właśnie takie jak świat z wieloma punktami odniesienia, suwerenność państwowa, nieingerencja w sprawy wewnętrzne drugiej strony, niepodzielne bezpieczeństwo. To są koncepcje bardzo atrakcyjne dla wielu państw globalnego południa, które również mają, delikatnie rzecz ujmując, ambiwalentny stosunek do dominacji Zachodu.

I w tym sensie Chiny i Rosja próbują budować alternatywną narrację o świecie niekoniecznie antysystemową, ale wyraźnie podważającą monopol Zachodu na definiowanie zasad międzynarodowych. Do tego dodałbym obrazu to, że dobrym przykładem jest rozwój instytucji takich jak BRICS czy Szanghajska Organizacja Współpracy, bo w BRICS coraz częściej pojawiają się postulaty reformy instytucji Bretton Woods, ograniczenia dominacji dolara czy budowy Alternatywnych mechanizmów finansowych, takich jak system płatności, choćby Bricks Pay czy Nowy Bank Rozwoju.

Z kolei, jeśli spojrzymy na szanghajską organizację współpracy, to tu z kolei jest promowana wizja szerokiej współpracy euroazjatyckiej, często przedstawianej jako alternatywa wobec struktur bezpieczeństwa, którymi kieruje Zachód. Przede wszystkim oczywiście musimy pamiętać, że nawet w tych formatach Pekin i Moskwa mają różne priorytety, bo Rosja traktuje je w dużej mierze jako narzędzie geopolityczne, Jako element geopolitycznej rywalizacji z Zachodem, a Chiny chcą widzieć w tym przede wszystkim instrument rozszerzenia własnych wpływów gospodarczych, własnych wpływów technologicznych, zwłaszcza poprzez obserwowane

35:33 · Wpływ wojny na Ukrainie na relacje chińsko-rosyjskie 6

I to jest ta logika, która bardzo widoczna była w tym, co Chiny przedstawiły w 2023, dokładnie w pierwszą rocznicę wojny. Chiny wtedy przedstawiły dwunastopunktową propozycję pokojową. To był dokument, który często na Zachodzie był traktowany jako propagandowy gest. Ale jeśli przeanalizować go bardzo wnikliwie, to widać w nim kilka bardzo charakterystycznych dla Chin elementów myślenia strategicznego. Po pierwsze, ten plan w ogóle nie zaczyna się od kwestii terytorialnych.

Nie zaczyna się też od militarnego zakończenia konfliktu. Pierwszy punkt dotyczy Poszanowanie suwerenności wszystkich państw. A drugi mówi o konieczności porzucenia mentalności zimnowojennej. Bardzo znamienne. Bo to jest zestawienie, które na pewno nie jest przypadkowe. Pekin próbuje w ten sposób połączyć dwa sprzeczne ze sobą postulaty. Z jednej strony formalne uznanie zasady suwerenności, A z drugiej jednoczesną krytykę architektury bezpieczeństwa stworzonej przez Zachód. Po drugie dokument ten kładzie ogromny nacisk na sprzeciw wobec jednostronnych sankcji.

Dla Pekiny jest to kluczowa kwestia. Chińscy analitycy postrzegają sankcje wobec Rosji jako ten model, który w przyszłości może zostać zastosowany także wobec nich. Na przykład możemy sobie wyobrazić kryzys wokół Tajwanu. Dlatego też w chińskich analizach wojna na Ukrainie jest często traktowana jako swego rodzaju laboratorium sankcji gospodarczych, sankcji technologicznych, no i zarazem test. Test odporności dużej gospodarki na presję Zachodu. Dodałbym do tego, że w chińskich analizach sankcje wobec Rosji są często traktowane jako konkretny przykład tego, co nazywa się uzbrojeniem współzależności gospodarczej, czyli sytuacji, gdzie Zachód wykorzystuje system dolara, SWIFT czy dostęp do technologii jako narzędzia nacisku politycznego.

I z tego Pekin wyciąga dość, powiedziałbym, takie praktyczne wnioski, jak działa presja finansowa, jak skutecznie mogą być sankcje technologiczne, zwłaszcza na przykład w obszarze półprzewodników oraz tego, jak państwo, w tym przypadku takie jak Rosja, próbuje je omijać, reorganizując handel czy korzystając na przykład z pośredników. Zatem z tego punktu widzenia wojna w Ukrainie jest w Pekinie traktowana jako praktyczny test odporności dużego państwa na presję gospodarczą Zachodu. A jego wyniki są analizowane przede wszystkim w kontekście potencjalnych scenariuszy kryzysu wokół tej wyspy, która leży blisko kontynentu, wokół Tajwanu.

Wracając jeszcze na moment do tego dokumentu, po trzecie chciałbym tutaj wskazać, że chińska inicjatywa pokojowa od początku była adresowana w dużej mierze nie do Europy, nie do Stanów Zjednoczonych, ale do państw globalnego południa. W wielu krajach Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej ten plan był prezentowany jako przykład Z tego, co Chińczycy nazywają odpowiedzialną dyplomacją. W praktyce chodziło o budowanie wizerunku Chin jako alternatywnego mediatora. Alternatywnego wobec Zachodu. I jednocześnie wzmacnianie chińskiej narracji o bardziej wielobiegunowym porządku międzynarodowym.

Dlatego polityka Chin, jedno zdanie dosłownie, pozostaje raczej wyważona. Chiny wspierają Rosję polityczny i gospodarczo, o tym wiemy, między innymi poprzez handel, technologię podwójnego zastosowane, ale z drugiej strony bardzo pilnują, żeby nie wejść w tą bezpośrednią konfrontację z Zachodem. I w tym sensie wojna nie zmieniła fundamentów tej relacji, tylko je odsłoniła. To jest właśnie to partnerstwo strategiczne, ale prowadzone w sposób bardziej selektywny. Chiny wspierają Rosję, ale tylko wtedy, gdy jest to zgodne z ich interesem. I jednocześnie, jak wielokrotnie się mogliśmy przekonać, unikają kosztów pełnego sojuszu.

48:20 · Perspektywa na konflikt wokół Tajwanu 1

I dochodzi do takiego wniosku, OK, mamy Rosję jako partnera strategicznego, mamy dostęp do tanich surowców, one są wiarygodne, pewne, Nawet jeżeli będzie blokada morskich szlaków, jeżeli zostaną nałożone sankcje, to przetrwamy, osiągniemy swoje cele strategiczne. Jak ty się na to zapatrujesz? Bo powiedziałeś o dwuznaczności celów, które są realizowane. Tak trochę jakby Chiny próbowały zjeść ciastko i chciały mieć ciastko. A jak jest w przypadku właśnie tych wniosków? Czy my już wiemy coś o tym, jak ten konflikt wpływa na Strategie wobec Tajwanu. Raczej odpuszczamy, czy raczej apetyty narastają gwałtownie w tym momencie w Pekinie i możemy spodziewać się kolejnej odsłony walki między wschodem a zachodem?

73:17 · Rozwój gospodarczy i energetyczny w relacjach Rosja-Chiny 1

Choć oczywiście musimy pamiętać, że to pełne przekierowanie eksportu czy zastąpienie rynków europejskiego jest możliwe przede wszystkim ze względu na brak infrastruktury przesyłowej. Tutaj w ogóle nie ma porównania w stosunku do tego, co istnieje na Zachodzie, w stosunku do wschodniej infrastruktury. Z ciekawych zagadnień W ubiegłym roku Chiny przyjmowały ponad 2 miliony baryłek ropy dziennie z Rosji. Innymi słowy 19%. To jest udział Rosji

Pokazano wszystkie 17 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.