CEL? ZNISZCZYĆ USA. SOJUSZ ROSJA I CHINY. ZERO ILUZJI I ZAUFANIA

Mam nadzieję, że uda nam się bardzo precyzyjnie nakreślić, czym są dzisiaj relacje na linii Pekin-Moskwa. Cześć Łukasz, kłaniam się. Powiedz w trzech zdaniach, jak ty się na to zapatrujesz, bo chyba dzisiaj dociśniemy pedał gazu do podłogi. Chyba tak. Witaj Pawle, witam wszystkich słuchaczy. Rzeczywiście ostatnie spotkanie trochę sentymentalnie się zrobiło. To była długa podróż. Dzisiaj ją finalizujemy i zakończymy na analizie bieżących wydarzeń, bo taką cezurę czasową, jaką sobie tutaj przyjęliśmy, to rok 2012 i dobrniemy do Myślę, bieżących wydarzeń 2012 nie będzie tutaj z zaskoczeniem, biorąc pod uwagę fakt, że do władzy w Chinach dochodzi Xi Jinping i Federacji Rosyjskiej ponownie, że tak powiem, Władimir Putin.

Natomiast, no właśnie, mam nadzieję, że uchylisz rąbka tajemnicy Łukaszu w tym, No i też może właśnie poprzez ukazanie tej zmienności w dynamice relacji na linii Pekin-Moskwa od wspomnianego przejścia 2012 roku, no właśnie, do dnia dzisiejszego, do końcówki marca roku 2026. Odważyłbyś się wskazać kluczowe momenty od 2013 roku po wojnę na Ukrainie, które unęły na to stopniowe przekształcanie się partnerstwa między oboma państwami. Chyba jeden z najważniejszych układów geopolitycznych, jeżeli nie ostatniego ćwierćwiecza, to na pewno ostatniej dekady. Jak się na to zapatrujesz, Łukaszu?

Symboliczna w kontekście naszych rozważań była pierwsza zagraniczna podróż Xi Jinpinga. Ona odbyła się w marcu 2013 roku i ona właśnie była realizowana do Moskwy. Zatem w chińskiej dyplomacji wybór pierwszego kierunku wizyty najważniejszej persony w kraju jest zawsze sygnałem politycznym. Zresztą nie tylko w przypadku Chin, ale jeśli chodzi o to zagadnienie, to oznaczało, że Rosja będzie jednym z kluczowych partnerów w polityce zagranicznej nowych władz, piątej generacji już przywódców partyjnych. I w tym okresie zaczyna się intensyfikować dialog strategiczny

Prowadzone są rozmowy o dużych projektach energetycznych, gospodarczych. Oczywiście zawsze gorzej z finalizacją, ale rzeczywiście ten temat został podjęty. Zatem to ta pierwsza faza. Możemy tutaj wskazać rok 2014 po rosyjskiej aneksji Krymu. Sankcje Zachodu i gwałtowne pogorszenie się relacji Moskwy z Europą zmusiły Rosję do przyspieszenia tego, co często definiujemy jako zwrot w kierunku Azji. Chiny stały się wówczas naturalnymi jako partnerem gospodarczym, partnerem politycznym dla Moskwy.

No i chyba ten najbardziej newralgiczny punkt, powiedziałbym taki spektakularny moment, on następuje w lutym 2022 roku. To jest moment, kiedy w Pekinie odbywa się zimowa olimpiada, igrzyska olimpijskie i tuż przed rozpoczęciem wojny na Ukrainie. To dobrze pamiętamy koniec lutego 2022 roku. Podczas spotkania Xi Jinpinga i Władimira Putina w Pekinie ogłoszono partnerstwo określone jako przyjaźń bez granic. A kilka tygodni później wiemy co się stało. Rosja rozpoczyna pełnoskalową inwazję na Ukrainę. No i Chiny nie potępiły działań Moskwy i nie przyłączyły się do zachodnich sankcji.

Czy Twoim zdaniem relacje między oboma państwami pod rządami Xi Jinpinga to rzeczywiście bilateralne, równe, strategiczne partnerstwo dwóch mocarstw? Czy raczej to, co powiedziałeś w ostatniej fazie swojej wypowiedzi poprzedniej, jest to narastający, asymetryczny sojusz, w którym Moskwa właśnie przeistacza się w tego? Już to od dawna się mówi, że Rosja jest junior partnerem. Też chciałbym, żebyś się do tego odniósł, jak to wygląda w rzeczywistości, bo wydaje mi się, że jest to nośny slogan, natomiast pytanie, jak tę juniorskość jesteśmy tutaj w stanie określić, no i jak Oba państwa współpracują ze sobą właśnie w kontekście tym gospodarczym, no bo z jednej strony ropa, gaz płyną wartkim strumieniem, jak podkreśliłeś, do Chin z Rosji, natomiast Rosja też przecież bardzo dużo innych towarów brakujących dzisiaj otrzymuje w zamian, natomiast gdybyśmy spróbowali położyć na szali

Za Xi Jinpinga Pekin i Moskwa stworzyły układ, w którym każda ze stron daje drugiej coś innego i z innego powodu. Rosja nie jest dla Chin partnerem najważniejszym gospodarczo, bo dobrze o tym wiemy. Ale jest partnerem trudnym do zastąpienia strategicznie. I to jest ten element, który odróżnia te relacje od wielu popularnych, zbyt prostych opisów. Cofnijmy się do 2012 roku. To jest moment, kiedy Xi Jinping i Władimir Putin zaczynają budować gęstą relację polityczną. To nie jest tylko kwestia częstych spotkań, zresztą nadmieniłeś ten fragment wspólnych komunikatów, czy nawet osobistej chemii.

Zatem to nie tyle nierówność, ile różnica właśnie funkcji, o której mówiłem na samym początku. Zatem dla Moskwy Chiny są dziś kluczowym kanałem funkcjonowania gospodarki w warunkach sankcji. Z kolei dla Pekinu Rosja jest tym partnerem wyspecjalizowanym, dostawcą surowców, zapleczem strategicznym, no i przede wszystkim użytecznym aktorem w polityce globalnej. Trzeba tutaj przede wszystkim podkreślić, że 2022 rok to jest niewątpliwie ważny moment, bo ten układ się pogłębia. Sankcje niejako wypychają Rosję w stronę Chin, a Pekin szybko zagospodarowuje tą przestrzeń, zarówno jako dostawca towarów, no i jako dostawca energii.

Szczególnie jest to dobrze widoczne w sektorze ropy. Rosja potrzebuje nowych rynków, a Chiny Wielu z nich uzyskują, moglibyśmy powiedzieć, stabilne źródło dostaw w korzystnych cenach, na korzystnych warunkach. Zatem istotniejsze, wracając niejako do twojego pytania, istotniejsze niż sama asymetria jest coś innego. Pekin potrafi zamieniać Rosyjską izolację w trwały zasób strategiczny, bez wchodzenia w formalny sojusz i bez ponoszenia kosztów pełnego związania się z Moskwą. Zatem tu dochodzimy do sedna. Muszę się tutaj dopytać, bo właśnie wspomniałeś o tej kwestii związanej z tym dysbalansem handlowym, kwestia też cen i też możliwość przez Chiny wynegocjowania.

No więc to właśnie może przejdźmy do treści Twojej książki, Nowy Wspaniały Świat, o której mówiliśmy na sam koniec naszego poprzedniego spotkania, bo musi paść tutaj pytanie odnośnie ładu międzynarodowego albo wizji ładu międzynarodowego. W kontekście i Pekinu, i Moskwy. Także pierwsza część pytania, czy ta wizja jest spójna, czy to są jednak dwa różne podejścia. No i właśnie, czy te dwa państwa, one realnie współtworzą alternatywę wobec porządku zdominowanego przez instytucje zachodnie, na czele oczywiście z USA, a może to jest tylko taktyczna współpraca. Także jakby pytanie o też tą celowość współtworzenia

A więc 85% przypadków głosowania było tożsame. I to współpraca, która ma Wyraźnie strategiczny charakter, a ta współpraca ma także wymiar narracyjny. Pekin i Moskwa bardzo konsekwentnie promują określone pojęcia, właśnie takie jak świat z wieloma punktami odniesienia, suwerenność państwowa, nieingerencja w sprawy wewnętrzne drugiej strony, niepodzielne bezpieczeństwo. To są koncepcje bardzo atrakcyjne dla wielu państw globalnego południa, które również mają, delikatnie rzecz ujmując, ambiwalentny stosunek do dominacji Zachodu.

Z kolei, jeśli spojrzymy na szanghajską organizację współpracy, to tu z kolei jest promowana wizja szerokiej współpracy euroazjatyckiej, często przedstawianej jako alternatywa wobec struktur bezpieczeństwa, którymi kieruje Zachód. Przede wszystkim oczywiście musimy pamiętać, że nawet w tych formatach Pekin i Moskwa mają różne priorytety, bo Rosja traktuje je w dużej mierze jako narzędzie geopolityczne, Jako element geopolitycznej rywalizacji z Zachodem, a Chiny chcą widzieć w tym przede wszystkim instrument rozszerzenia własnych wpływów gospodarczych, własnych wpływów technologicznych, zwłaszcza poprzez obserwowane

Bo tak mi się wydaje. Możliwe, że to ma do sprawdzenia, natomiast jestem niemalże przekonany, że Rosjanie właśnie w zdecydowanej mierze zwiększyli te swoje obroty i właśnie są tutaj beneficjentem tego. Natomiast Też można się zastanawiać, czy aby ten konflikt nie obnażył pewnych ograniczeń w ramach tegoż sojuszu, pokazując, że Pekin wspiera Moskwę głównie wtedy, kiedy to służy jego własnym interesom. No i właśnie postawmy sobie to pytanie odnośnie chińskiego pragmatyzmu. Czy tu faktycznie jest to pragmatyczna rozgrywka, wspieramy Rosję, bo nam się to po prostu tu i teraz w tej chwili opłaca? Czy jednak jest to bardziej partnerstwo niż pragmatyczne wykorzystanie drugiej strony?

Dla wzajemnych relacji chińsko-rosyjskich momentem bardzo ważnym, ale nie dlatego, że je stworzyła, raczej dlatego, że przyspieszyła pewne procesy. Przyspieszyła procesy, które zaczęły się już dużo wcześniej z zarządów Xi Jinpinga. Bo trzeba tutaj nadmienić, że od początku Xi Jinping budował relacje z Rosją W oparciu o taką powiedziałbym bliską koordynację polityczną, strategiczną, ale dopiero po 2022 roku staje się ona dla Moskwa absolutnie kluczowa. Jeśli jednak spojrzymy na wojnę na Ukrainie z perspektywy Chin, szczególnie z punktu widzenia właśnie strategicznych interesów elit politycznych z samym Xi Jinpingiem, to najważniejsze jest rzeczywiście jedno.

Wiele dużych projektów istnieje do dzisiaj tylko i wyłącznie na papierze, żeby nie powiedzieć, że większość. Rosjanom bardzo trudno przyciągnąć chińskie inwestycje i to dotyczy zarówno infrastruktury, jak i energetyki. Wystarczy spojrzeć na wieloletnie opóźnienia, nie tylko tego projektu, o którym wspomniałem, Siła Syberii II czy poprzednich, ale weźmy na przykład taki projekt jak Szybka Kolej, która miała połączyć Moskwę z Kazaniem. Ona nabrała wręcz takiego powiedziałbym symbolicznego znaczenia i to pomimo formalnego zamrużenia tego projektu, on nigdy nie został zamknięty.