Klątwa dziesięciu dywizji

Czyli mamy de facto zgrupowania czołgów w różnych miejscach. Tworzy się grupy pancerne. Pierwsza, druga, trzecia, czwarta, bo mamy trzy grupy armii. Grupy armii północ, środek, południe. No ale przecież atakując Związek Radziecki Niemcy mieli już 20 dywizji pancernych. No co prawda były te dywizje słabsze niż te we Francji, ale jednak było ich dwa razy więcej, więc czemu nie dokonali ich koncentracji? Celów, jakie sobie postawili jest po prostu za dużo. I to jest początek końca potęgi niemieckich wojsk pancernych. Niemcy bowiem dla Grupy Armii Północ formują jedną grupę pancerną, grupę armijną, gdzie są trzy dywizje pancerne. Grupa Armii Środek jest najważniejsza, ona jest na kierunku Białystok, Mińsk, Białoruski, Smoleńsk, Moskwa i tam staje do walki dziewięć niemieckich dywizji pancernych. I wreszcie grupa armii południe na kierunku ukraińskim, ona ma 5 dywizji pancernych.

Zbieżność tych kierunków operacyjnych będzie tylko umacniał, bo spójrzmy na mapę, gdzie jest Leningrad, gdzie jest Moskwa, gdzie jest Kijów. Trzeba iść na północ, na wschód, północny wschód, na południowy wschód. Te niemieckie dywizje pancerne zaczynają się rozjeżdżać. I nagle na jednym kierunku operacyjnym nie ma więcej jak dziewięciu dywizji pancernych. Kilka pojechało na Leningrad, kilka pojechało na Kijów, dziewięć jest na kierunku smoleńsko-moskiewskim. No i to jest ten dla Niemców ponury fenomen, że oni stworzyli już armię złożoną z 20 dywizji pancernych. Ale nie mają 20 dywizji pancernych w jednym miejscu i w jednym czasie. Nie mają 20 silnych dywizji pancernych w ramach jednej operacji. Nie ma powtórki z marszu ku kanałowi La Manche w maju 1940 roku. Nie ma już takiej stalowej ławy. I już nigdy więcej nie będzie.

Bardzo szybko zdali sobie z tego sprawę jeszcze latem 1941 roku i widzimy coś na swój sposób, znowu to powiem, fascynującego dla miłośnika historii wojskowości i sztuki operacyjnej. Że Niemcy próbują się bronić, że zrozumieli, że brakuje im szwerpunktu. W tym sensie, że oni muszą mieć nie 9 dywizji na kierunku mowskiewskim, co 20 by im się przydało. No i zaczynają kombinować. Leningrad, Moskwa, Kijów. Przekierowuje się wojska, przecież niemieckie, z kierunku centralnego, aby pomogły wojskom niemieckim na Ukrainie w operacji okrążającej pod Kijowem. Angażuje się wybrane dywizje pancerne na kierunku leningradzkim. Potem z tego leningradzkiego kierunku ściąga się czwartą grupę pancerną. I Niemcy do operacji Tajfun na środkowym odcinku frontu ściągają część dywizji pancernych z grupy Armii Północ.

Wprowadzają z odwodu strategicznego swoje dwie jedyne odwodowe dywizje pancerne. Przyjeżdża druga, przyjeżdża piąta dywizja pancerna i Niemcy mają już na froncie wschodnim 19 dywizji pancernych. Zebrali 12 dywizji pancernych do ataku na Moskwę jesienią 1941 roku, ale nie w jednym miejscu. Czwarta, trzecia, druga grupa pancerna, one operują na jednym kierunku operacyjno-strategicznym, tego nazwijmy, ale one nie walczą, wszystkie te dywizje pancerne nie walczą jedna obok drugiej. Mamy takie południowe, północne, ugrupowanie niemieckich wojsk pancernych w tej ofensywie centralne. I to, że Niemcy mają teraz ponad 10 dywizji pancernych na jednym kierunku operacyjnym niewiele znaczy, bo jak powiedziałem, to jest nadal jak w Polsce w roku 1939, to jest bardzo duży obszar, a poza tym te dywizje się wyczerpały, przestały być silne.

W tym momencie mając 12 dywizji w ofensywie ma się w nich mniej czołgów niż w tych 9 na początku. W ogóle następują w armii niemieckiej takie nieco dziwaczne ruchy, na przykład grupa pancerna, pierwsza grupa pancerna. walcząca w ramach Grupy Armii Południe. Niemcy tam zaczynali z pięcioma dywizjami pancernymi, dziewiąta dywizja pancerna zostaje przesunięta w rejon Kurska, jedenasta dywizja pancerna z Grupy Armii Południe trafia do Grupy Armii Środek, walczy o Moskwę i marszałek Rundstedt walczący na południu, on został z trzema dywizjami pancernymi, doszedł do Rostowa nad Donem, przeszedł całą Ukrainę, doszedł tam z trzema dywizjami pancernymi. Z 13, z 14, z 16 i z trzema dywizjami zmotoryzowanymi. Z Wikingiem, z Leibstandarte SS Adolf Hitler, z 16 Dywizją Piechoty Zmotoryzowanej.

Te wszystkie wojska stanęły nad rzeką Mius pod Rostowem się biją, podczas gdy większość niemieckich dywizji pancernych walczy o Moskwę, o Tułę na bardzo dużym obszarze na środkowym froncie wschodnim. Nie ma już tego punktu ciężkości, nie ma takiego pancernego taranu, który jedzie na Moskwę. Jasne, te kilka niemieckich dywizji pancernych podjedzie, ta pierwsza, druga, szósta, one podjadą prawie pod Moskwę, ale tam już nie ma takiego taranu, no i te dywizje mają po kilkanaście sprawnych czołgów, zostały z nich wióry, mówiłem o tym już parokrotnie. Niemcy nie mają już 10 silnych dywizji pancernych, mają na froncie wschodnim 19 żywych szkieletów. No i teraz jest pytanie, przed którym stanęli wtedy Niemcy, jak z tą drużyną piłkarską? No jak rotować tymi zmęczonymi, wyczerpanymi, pełnymi kontuzji piłkarzami, którzy już nie grają, tylko snują się na boisku?

To już nawet nie jest 90 któraś minuta meczu, to nie jest 120 minuta dogrywki. Oni tak, można by powiedzieć, grają na tym boisku już trzeci dzień bez schodzenia z tego boiska i Psnują się, nie mają już siły. No i odpowiedź jest oczywista. Trzeba wystawić nowe dywizje pancerne i zrewitalizować stare, które są na froncie. Tylko niemiecki przemysł i niemiecka armia nie są już do tego zdolne. W roku 1942 zaczyna się rotowanie, ale wymogi frontu wschodniego. ciągła aktywność przeciwnika. Bo Armia Czerwona przecież zaatakowana raz nigdy nie chciała oddać inicjatywy. Pogoniona nawet pod Leningrad, pod Moskwę, a potem pod Stalingrad, ona nigdy nie oddawała inicjatywy. Zawsze Armia Czerwona starała się przechodzić do przeciwuderzeń i montowania własnych ofensyw. Latem 1941, jesienią 1941, zimą 1941, wiosną 1942, latem 1942, jesienią 1942 mamy non-stop radzieckie operacje zaczepne.

Że powstają kolejne dywizje pancerne, takie jak np. 26. A więc Niemcy tworzą nowe dywizje pancerne, ale czy front wschodni na tym korzysta? Nie, nie korzysta na tym. Jesienią 1943 roku z niemieckich wojsk pancernych na froncie wschodnim zostały wióry. I cały czas powtarzam, Niemcy mają 20 dywizji pancernych na froncie wschodnim. Znowu jak jesienią 1941, jak pod Moskwą, pozbawione w większości są te dywizje czołgów. Widząc co się dzieje, widząc, że po prostu drużyna się chwieje, że przeciwnik zdominował środek pola, widząc, że znowu jest katastrofa, no Niemcy próbują reagować już nie pod Moskwą, tylko teraz pod Kijowem, wysyłają co mogą ze Włoch, z zachodu. Wracają stopniowo na front wschodni pod koniec 43 roku, na początku 44 roku na Ukrainę kierowane są nowe siły.