Klątwa dziesięciu dywizji

Idzie ławą i to jest w sumie 2,5 tysiąca czołgów. I nigdy później Niemcy nie zgromadzą w jednym miejscu 2,5 tysiąca czołgów idących ławą. A pod Kurskiem? Marszałek Manstein. 4 lipca 1943 roku. Na południowym odcinku niemieckiej operacji Cytadela. On też rozwinie do walki 9 dywizji pancernych. Teraz już wyposażonych także w tygrysy, dywizja Grossdeutschland będzie miała całą brygadę na panterach, będzie mnóstwo sztugów, pancer 4 z długimi lufami, mardery, no czego tam nie będzie. I to też będzie potężne zgrupowanie pancerne, ale nie będzie już tak potężne jak to, które ruszyło na Francję 3 lata wcześniej. Niemcy bowiem zawojowali się w II wojnie światowej na śmierć i chociaż, jak powiedziałem, wystawili w czasie II wojny światowej przeszło 40 dywizji pancernych, a jednorazowo ponad 30, nigdy nie byli w stanie zebrać na jednym kierunku operacyjnym więcej jak 10, i tu uwaga, 10 silnych dywizji pancernych.

Zebrali wszystkie dywizje pancerne i wszystkie dywizje zmotoryzowane w jednym miejscu. W jednym miejscu w rozumieniu operacyjnym. Czyli powiedzmy na głębokości, szerokości 100-150 kilometrów całe niemieckie wojska pancerne, całe pancertruppe jest w jednym miejscu. Ale to nie wszystko. Bo w tym roku 1940 oni są w układzie systemowym. Tego zabraknie Mansteinowi trzy lata później pod Białgorodem Podkórskim, pod Obojanem, że kiedy Manstein idzie do bitwy pod Kurskiem, to ma obok siebie trzy potężne korpusy pancerne, 48. Korpus pancerny SS, 3. Korpus pancerny SS. Stoją w pancerną ławą dywizja Grossdeutschland, trzecia dywizja pancerna, jedenasta Totenkopf, Leibstandarte, Das Reich, szósta, siódma, dziewiętnasta.

Dziewięć superdywizji ma Manstein pod Kurskiem, ale tam nie ma już tego systemu, bo brakuje dywizji piechoty. Dywizji piechoty ma po prostu dramatycznie mało, a we Francji w roku 1940 widzimy, że Niemcy mają i potężne lotnictwo, które dominuje na niebie i mają mnóstwo dywizji piechoty, które współgrają z dywizjami pancernymi. To jest systemowe pole walki, zoptymalizowane pole walki. Nie ma takiej siły w Europie w maju 1940 roku, nie wyłączając ówczesnej Armii Czerwonej, która mogłaby zatrzymać w północno-wschodniej Francji ten niemiecki kafar. Wehrmacht osiągnął szczyt swoich możliwości, których już nigdy więcej nie powtórzy. Te niemieckie dywizje pancerne wiosną 1940 roku, jest ich 10, ale są silne.

Niemcy z powodu strat rozwiązali 22 i improwizowaną 27 Dywizję Pancerną. W tamtym czasie Wehrmacht doszedł do poziomu 12 formalnie korpusów pancernych, 11 i 1 Waffen-SS. I kiedy spojrzymy na Bitwę Stalingradzką, to trzy niemieckie dywizje pancerne są w kotle, ale zgrupowanie odsieczy, jakie konstruuje Manstein. Przecież Manstein ze względu na ogólną sytuację nie jest w stanie zebrać więcej jak kilku dywizji, które mogą iść na odsiecz. Ściąga się z różnych jednostek, z grupy Armii Środek, z grupy Armii A, kilka dywizji. Ale koniec końców Manstein będzie mógł mieć do dyspozycji jako grupa odsieczy, a właściwie grupa walcząca o utrzymanie szerokiego frontu i wywalczenia drogi do Stalingradu.

Co do liczby dywizji. Nie są w stanie ich prawidłowo uzupełniać w zakresie ich odpowiedniej siły, to znaczy liczby czołgów. Ale kiedy zakończyła się bitwa o Charków. Zimą 1943 roku, kiedy Manstein co prawda nie uratował Stalingradu, 6 Armii Paulusa w Stalingradzie, ale ustabilizował front na pograniczu Ukrainy i Rosji, to w Grupie Armii Południe Niemcy mają 12 dywizji pancernych, bądź dywizji grenadierów pancernych o takim statusie. Ponieważ 22 Dywizja Pancerna jest wyczerpana, to wkrótce została rozwiązana, więc można powiedzieć, że na jednym kierunku operacyjnym operuje 11 niemieckich dywizji pancernych. No maksymalnie właśnie 12. Na środkowym odcinku frontu 8 kolejnych. Czyli zobaczmy, mamy już zimę, potem wiosnę 1943 roku, wojna na wschodzie trwa już prawie 2 lata, a Niemcy jak tkwią w tych 17, 19, 20 dywizjach pancernych, tak tkwią.

No i przychodzi bitwa pod Kurskiem. Chociaż nazywanie jej bitwą jest błędne, bo to były tak naprawdę trzy osobne operacje w bardzo szerokim pojęciu łuku kurskiego, który obejmował i Orzeł, i Kursk, i Białgorod, i Charków. Bitwie pod Kurskiem marszałek Manstein stawia obok siebie, chociaż nie w ramach jednej armii, trzy korpusy pancerne, dziewięć dywizji pancernych. Można by pomyśleć potężny taran, już o tym wspomniałem. Grossdeutschland, 3, 11, Leibstandarte, Totenkopf, Das Reich, 6, 7, 19, dywizje pancerne. Teoretycznie może jeszcze sięgnąć po 17 dywizję pancerną. Generał Model, bardziej na północy, przygotował do ofensywy 6 dywizji. 2, 4, 9, 12, 18, 20.

Jeszcze bardziej na północy Niemcy mają 5, 8. To jest 6, 8, 9 dywizji na jednym kierunku operacyjnym. Nie więcej. No i można by pomyśleć, no ale sam Manstein z tymi Leibstandarte, z tymi Tygrysami, z tymi Panterami, z tym Grossdeutschland, no to przecież on ma olbrzymią siłę, ale przeciwnik jest nieporównywalnie silniejszy niż Francuzi w 1940 roku. Ma liczne jednostki czołgów, całe korpusy pancerne i armie, które są gotowe, by zderzyć się czołowo z pancernym taranem Mansteina. Trafi kosa na kamień. Muszą niemieckie czołgi i grenadierzy przedzierać się przez polowe stanowiska obronne nieprzyjaciela i przez jego główną masę wojsk. Ale przede wszystkim brakuje piechoty. Niemiecka armia nie jest już taka przebojowa.

Dywizje pancerne muszą brać na siebie główny ciężar walki, nie tylko w rajdach pancernych, ale i w procesie przełamywania obrony nieprzyjaciela i walki z jego kontratakującymi korpusami pancernymi bądź zmechanizowanymi. Więc efekt jest już nieporównywalny. Ale tak jak powiedziałem, nawet jeżeli uznamy, że Manstein zebrał ten kółak pancerny dziewięciu wielkich dywizji, ale to jest tylko dziewięć dywizji pancernych w jednym miejscu. Niemcy nie są w stanie zebrać w jednym miejscu kilkunastu, piętnastu silnych dywizji do jednego uderzenia. Od początku wojny nie są w stanie pomnożyć swojego potencjału, a walczą z coraz liczniejszym, coraz silniejszym i uczącym się na swoich błędach przeciwnikiem. Kursk to jest bitwa, w której Niemcy użyli kilkunastu dywizji pancernych.

Nie ma już nawet czegoś takiego, jak w bitwie pod Kurskiem kiedy Manstein miał dziewięć dywizji w jednym rzucie, dywizji pancernych. No ale po ile dywizji udawało się wtedy zbierać Niemcom? Cztery, pięć dywizji. Na przykład w rejonie Kowla, wiosną 1944 roku, Niemcy zebrali czwartą dywizję pancerną, piątą dywizję pancerną, odbudowywaną, tworzoną w pełni jako dywizja pancerna, piątą dywizję pancerną SS Viking. Tam pojawia się na rewitalizację niemiecka XX Dywizja Pancerna. Nawet w Normandii, w tym szwerpunkcie niemieckiej strategii, w rozumieniu kampania na froncie zachodnim latem 1944 roku, a się późną wiosną, jak zobaczymy, jak alianci tam lądują, no to Niemcy mogą w pierwszej kolejności rzucić tam do walki trzy dywizje. 21. Hitlerjugendler, potem ściągają 2.