Dylematy marszałka Szaposznikowa. Droga do „Barbarossy”

W kolejnym odcinku Podcastu Wojenne Historie witają Was Kamil Kawalec i Norbert Bączyk. Ten podcast powstaje dzięki wsparciu naszych Patronek i Patronów, za co im bardzo dziękujemy. Jeżeli Ty też uważasz, że nasze treści są tego warte, możesz dołączyć do tego grona i wesprzeć nas w serwisie patronite.pl Pod koniec lat 30. XX wieku nowy szef Sztabu Generalnego Armii Czerwonej, Command Arm pierwszej ranki, Borys Michałowicz Szaposznikow, postawiony został przed strategicznym dylematem. Jak przygotować Armię Czerwoną do nadchodzącej nowej wojny światowej? Wokół 22 czerwca 1941 roku narosło już wiele mitów, no ale takie najsilniejsze są chyba dwa.

Armia Czerwona w tamtym czasie na stopie pokojowej zaczęła już osiągać liczebność półtora miliona żołnierzy w czasie pokoju w 1937 roku, a zatem jeszcze przed kryzysem Anschlussu Austrii czy kryzysem czechosłowackim, kryzysem monachijskim. I właśnie wtedy, wiosną 1937 roku, na stanowisko szefa Sztabu Generalnego Armii Czerwonej powrócił Borys Michałowicz Szaposznikow. Uwcześnie Command Arm pierwszej rangi. Ale jak wysokim stopniem wojskowym w hierarchii Armii Czerwonej w ogóle był ten Command Arm? Stopień niższy od marszałka, ale niezwykle wysoki. No a jak ważną postacią w Armii Czerwonej był Szaposznikow? Szaposznikow. Były pułkownik Armii Carskiej, były pułkownik carskiego sztabu generalnego.

Zwróćmy uwagę, że armie mocarstw w warunkach mobilizacji powszechnej rozwijały się w pierwszym etapie wojny do dwukrotności swojego potencjału czasu pokoju co najmniej, a mogły się rozwinąć także do trzykrotności bądź czterokrotności. To my, jako Wojsko Polskie, byliśmy tu jakimś upiornym, negatywnym fenomenem. W tym sensie, że oczywiście tak, nasze wojsko z czasów pokoju, 270-300 tysięcy ludzi, miało się rozwinąć do miliona dwustu tysięcy. Ale u nas przede wszystkim mieliśmy nasycić dywizję czasu pokoju dodatkowymi żołnierzami, gdzie w czasie pokoju to było 20-30% ukompletowania, a tworzyliśmy bardzo mało nowych związków taktycznych na czas wojny, podczas gdy mocarstwa miały podwoić liczbę dywizji.

A zatem Szaposznikow przedstawił określoną koncepcję, która nie podobała się na Kremlu, ale dowódca leningradzkiego okręgu wojskowego, Kirill Miereckow, no i Żdanów, miejscowy politruk leningradzki, oni uważali, że Finlandię będzie łatwo zająć. I Armia Czerwona uderzyła na Finlandię nieprzygotowana w stosunku do tego, czego oczekiwał Szaposznikow. No i to spowodowało konieczność szybkiej reakcji. Przyjęto koncepcję zwiększenia sił przeciwko Finlandii. Schodząca gwiazda Armii Czerwonej, Command Arm pierwszej rangi Timoszenko został skierowany jako dowódca operacyjny przeciwko Finlandii. Miereckow został podporządkowany Timoszencem. I koniec końców, w marcu 1940 roku, Finlandię zmuszono do zawarcia pokoju.