Rozliczanie komunizmu

Podcast Muzeum Historii Polski. Zaprasza Michał Przeperski. Przez 45 lat, między rokiem 1945 a 1989-1990, Polską rządziła komunistyczna monopartia. Monopartia, która została narzucona przez sowieckie bagnety. Monopartia, która stworzyła reżim niedemokratyczny, z którym wolna i niepodległa III Rzeczpospolita musiała się w jakiś sposób zmierzyć. I w latach 90-tych... Ale i w kolejnych latach, właściwie po dzień dzisiejszy, temat rozliczeń z komunizmem, z reżimem niedemokratycznym ciągle rozgrzewa umysły i jest bardzo poważnym przedmiotem publicznej debaty. I o tym będę dzisiaj rozmawiał z doktorem Tomaszem Lachowskim z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

że wyrok na Czesława Kiszczaka albo na wyrok na niższych oficerów, którzy de facto byli tylko wykonawcami oczywiście tragicznego i zbrodniczego postępu, jakim było strzelanie do górników kopalni Wujek w grudniu 1981 roku, ale oni jako jedyni zostali ostatecznie pociągnięci do odpowiedzialności i skazani prawomocnie wyrokiem sądowym w III Rzeczpospolitej. I to ma być satysfakcjonujące? Muszę powiedzieć, że to budzi duży opór. Mój także nie jestem zwolennikiem tezy, że Polska, zwłaszcza w tym właśnie filarze prawnokarnym, odpowiednio rozliczyła się z przeszłością. Rzeczywiście, ten, jak to pan redaktor nazwał, prawny imposybilizm, ja bym nazwał zbytnią dokładnością i przywiązaniem wagi do pewnego formalizmu, legalizmu prawniczego, spowodował, że stan prawny w zakresie prawa karnego jest na tyle do dzisiaj skomplikowany, że tak naprawdę nawet pewne próby wyjścia w sposób doraźny, a mianowicie taki, że prokuratorzy IPN-u posługują się kategorią zbrodni przeciwko ludzkości, czyli kategorią prawa międzynarodowego.

zbrodni, która się nie przedawnia. Na przykład taką emanacją zbrodni przeciwoludzkości są tortury, które przecież były stosowane w sposób strukturalny, systemowy na opozycjonistach, zwłaszcza internowanych, przynajmniej częściowo. w latach 80. XX wieku, tak naprawdę bardzo rzadko, relatywnie rzadko znajdują swoje odbicie w wyrokach sądu. Właśnie przecież, jeśli chodzi o generała Kiszczaka, też ta próba nastąpiła. Sąd nie podzielił zdania prokuratorów IPN-u, którzy w ten sposób kwalifikowali właśnie zachowanie generała jako zbrodnię przeciwko ludzkości, co odpowiednio by nie tylko zwiększyło wymiar kary, Chyba jeśli chodzi o karę, to nie jest najważniejsze. Właśnie o nazwanie rzeczy po imieniu, a rzeczywiście te zbrodnie z pewnością takie były przeciwko właśnie ludzkości.

czy tej właśnie ustawy o Wielkiej Wojnie Oczywistnianej właściwie zakazują dzisiaj zrównywania oceny III Rzeszy i Związku Sowieckiego w czasie II wojny światowej, tak przecież nienazywanej właśnie Federacji Rosyjskiej, zakazują podważania wyroków Norymberdza, ale oczywiście rozumianego w sposób taki, jak Kreml chce go rozumieć, czyli że Sowieci byli wyłącznie tymi, którzy wyzwalali Europę od nazizmu, a nie byli agresorami w Polsce, państwach bałtyckich czy Finlandii. Rzeczywiście dzisiaj ta polityka, którą Rosja znów, może nie na bagnetach, ale na Iskanderach, Gradach i tego typu ciężkim uzbrojeniu próbuje ponownie zanieść Ukraińcom,