ADHD u dorosłych. Jak ogarnąć życie po swojemu?

Martyna Kaczmarek, feministka, edukatorka, influencerka, przedsiębiorczyni, działa na rzecz ciałopozytywności, prowadzi innowacyjny biznes związany z obszarem menstruacji i normalizacji różnorodności obrazu kobiecego ciała. Cześć Martyna. Cześć, dzień dobry. I Ewa Grzelakowska-Kostoglu, znana i lubiana jako Red Lipstick Monster, youtuberka, wizerzystka, kosmetolożka, influencerka, adwokatka i mecenatka działań na rzecz zdrowia psychicznego, w tym ADHD. Cześć Ewa. Tak, zgadza się, cześć. Nie będziemy ukrywać, że się znamy prywatnie, można nawet pokusić się o stwierdzenie, że lubimy. Z Ewą nieraz o ADHD rozmawiałam, o ADHD i nie tylko, więc zadam pytanie porządkujące.

A ty Ewa, w jakim wieku zostałaś zdiagnozowana i jakie są twoje wspomnienia w ogóle z tego rozwoju w ADHD? Uuu, to dorzuciłaś jeszcze więcej pytań do tego pytania. Ja ci pomogę, nie ma problemu. Nie ma problemu, dobra, to kiedy? Trzy i pół roku temu. Okej. I też tak jak Martyna... Dzięki innym wiadomościom z internetu w tym obszarze. No bo mało było wtedy, cicho jeszcze było po prostu w polskim internecie wtedy, ale na amerykańskim TikToku było bardzo, bardzo głośno. I dzięki temu, gdzie po prostu posłuchałam wielu statementów dziewczyn, które mają ADHD, które z tym żyją, jak wygląda ich życie?

No bo zamiast biegać po klasie, ja na przykład gadałam i rysowałam bardzo dużo. A ty, Martyna? U mnie oczywiście też te znaki były, ale było mi wstyd chyba też troszeczkę myśleć o tym jako czymś, co nie jest normą. Miałam na przykład takie coś, że nie byłam w stanie te 45 minut spokojnie wysiedzieć na lekcji. I dla mnie to było bardzo wymagające, żeby usiedzieć w ławce. No ale oczywiście nie było tak, że zakłócałam w jakikolwiek sposób tym lekcjom, no bo zachowanie miałam wzorowe oczywiście, tak? I siodę sobie z paskiem i tak dalej, i tak dalej. Bardzo dużo łapania się wielu różnych rzeczy. Co też z perspektywy czasu nie uważam, że to było oczywiście coś złego.

Wtedy nie można mi przerwać, bo jak mi się przerwie, to kaplica. Ale też taka rywalizacja typu, że dobra, ja teraz w pięć minut mega dużo zrobię. I nagle w te pięć minut coś robię i ten budzik wtedy działa tak. Martyna, jak jest u ciebie? Nie wiem, wiesz co mi się wydaje, że Ewa padło słowo system i wydaje mi się, że tak staram się troszeczkę nakierować w tym kierunku, żeby wytłumaczyć, że to jest tak jakby nie mieć jakiejś takiej jednej wtyczki w tym mózgu i staram się to wytłumaczyć na przykładach innych wtyczek, że na przykład inne mam. ... I na przykład mam taką, że jak przenosiłam się z gimnazjum sportowego do gimnazjum takiego z oddziałami hiszpańskojęzycznymi po zakończeniu, powiedzmy, kariery sportowej, no to bardzo mi zależało na tej szkole, bo tam miałam super znajomych.

Jakoś koresponduje mi to z tym, o czym mówisz, że faktycznie ten aspekt hiperfokusa potrafi być taki bardzo imponujący, ale z drugiej strony niesie ze sobą pewne zagrożenia, bo nie czarujmy się, obie jesteście bardzo aktywne. Martyna czasami, jak obserwuję to, co robisz, zastanawiam się, kiedy ona śpi. Bo wygląda to trochę tak, jakby tam nie było czasu, albo twoja doba miała 48 godzin. I rozumiem to, że wpadasz w ten temat i on jest absolutnie fascynujący i wszystkie ręce na pokład, no ale w którymś momencie przyjedzie ten prowident energetyczny i powie dobra, stop, bo ADHD, ADHD, ale biologii nie oszukasz. No... To jest moje chyba takie największe wyzwanie w ogóle, którym jeszcze tak naprawdę nie potrafię się do końca, powiedzmy, zaopiekować, bo nawet dzisiaj rano jak wstałam, to mam ten taki pierścionek, który mierzy te parametry życiowe, no i on się już tam skonfigurował po tamtych dwóch czy trzech miesiącach, odkąd go mam i pokazał mi już mój wykres, ile mam lat jakby tak biologicznie.

Nie, w ogóle tak nie jest. I nawet osoby, które nie mają żadnych zaburzeń ani trudności psychicznych, no nie są w stanie codziennie być robotem i po prostu realizować swój plan, realizować swoje strategie. Jak coś nie działa, tutaj to wdrożyć. No po prostu są dni takie i takie gorsze. I warto mieć też różne strategie na różną ilość zasobów, które mamy. No zdecydowanie, ale nawet nie trzeba mieć ADHD, żeby tymi strategiami sprawnie zarządzać, a mistrzostwo osiąga się tylko i wyłącznie przez praktykę, a i czasem każdemu z nas zdarzają się gorsze dni. Martyna, jakaś strategia, z której ty jesteś wybitnie dumna w tym szalonym pędzie, w którym żyjesz? Wiesz co, myślę, że to, co pomogło mi też, diagnoza pomogła mi zrozumieć, to kwestia perfekcjonizmu i takiego, że z jednej strony ten perfekcjonizm, a z drugiej strony taka też silna potrzeba właśnie próbowania nowych rzeczy, testowania, no i po prostu czasami też ich rezygnowania z nich w momencie, kiedy widzę, że mi nie służą.

siebie zawsze zmniejszać, zapominać o sobie, wypierać swoje potrzeby, więc w ogóle dla mnie ten temat tych potrzeb był taki bardzo żywy, kiedy poszłam po diagnozie na pierwszą taką kierowaną ze świadomością ADHD terapię, no bo zorientowałam się, że... że po prostu całe życie wszyscy zaprzeczali moim potrzebom, ja je komunikowałam, ale ja je po prostu w pewnym momencie kompletnie wyparłam, no bo wszyscy mówili, że no to jest niemożliwe, no bo przecież czasem mogę coś zrobić, więc dlaczego przez resztę czasu niby czuję się taka zmęczona wiecznie? Przecież nie mam powodu, a jak nie mam powodu, to mam przestać się czuć źle. Więc takie bardzo, bardzo ostre patrzenie na siebie. Martyna, to jest coś takiego, co każda z nas musi ostro pracować i ja myślę, że to nam zostanie do końca życia.

to nie jest tak, bo ktoś chce mieć ADHD. Bardziej ludzie chcą mieć odpowiedź, dlaczego jest im trudno. Po prostu, dlaczego jest pewne rzeczy im trudno jest zrobić, a innym nie. I na przykład chcą wiedzieć, dlaczego mają trudności, dajmy na to, z koncentracją, więc myślą, że to może być to ADHD, idą i się dowiadują, że to nie jest to. No to są rozczarowani, no bo chcieliby mieć potwierdzenie, nie chcieliby mieć ADHD. Nikt by nie chciał mieć żadnego zaburzenia, drodzy Państwo, naprawdę. Nikt nie chce tego mieć. Tak deep in the heart. Więc wydaje mi się, że ludzie po prostu chcą mieć odpowiedź na to, co im ciąży. No, a Martina, twoja ulga? Ja zdecydowanie poczułam ulgę w gabinecie. Pamiętam, że jak już padło to, że tak, pani się świeci na zielono, to poczułam ulgę.

Martyna, pytanie do ciebie, bo mam wrażenie, że jakoś tak ucichłaś. Czy miałaś takie poczucie kiedykolwiek, na którymkolwiek etapie swojego życia, że z powodu ADHD byłaś stygmatyzowana? Na pewno siebie stygmatyzowałam. I tak jeszcze odpowiem na to pytanie, nawiązując do poprzedniego pytania dotyczącego tych filmów. Mój pierwszy w ogóle film, który zobaczyłam w social mediach, który mnie w jakiś sposób zaczął... zbudował jakiś znak zapytania w mojej głowie. Pamiętam, że to był film, w którym dziewczyna właśnie opowiedziała o tym, że dostała diagnozę, że ma ADHD i że taka jedna w ogóle z rzeczy, która ją tak strasznie w tym poruszyła, to było to, że ona przez całe swoje życie obwiniała się za to, że ona nie potrafi przeczytać książki.

ADHD-owców i ADHD-owczyn i żona. Bardzo cenię taki rodzaj funkcjonowania i myślę, że można czerpać z niego także wiele inspiracji. Naprawdę jest piękne. Brzmi jak banał, ale to jest piękne, że jesteśmy różni. A ja życzę wszystkim ADHD-owcom i osobom, które im towarzyszą, żeby miały przestrzeń i ochotę zerknąć i zajrzeć do książki ADHD. Poradnik dla dorosłych. Martyna Kaczmarek, dziękuję bardzo serdecznie. I Ewa Grzelakowska, Kosto Glue Red Lipstick Monster. Dziękuję Państwu i do usłyszenia w kolejnym odcinku PWN Studio.