Makau. Sekrety światowej stolicy hazardu

Dziś naszymi gośćmi są Majka Szura, kreatorka podróży, twórczyni marki Polka Travel, filolog i tłumacz przysięgły języka hiszpańskiego. Dzień dobry. Dzień dobry Państwu, dzień dobry Panie redaktorze. Oraz w Hongkongu Tomasz Cecot, przewodnik turystyczny i wykładowca akademicki mieszkający w Hongkongu od ośmiu lat. Dzień dobry. Dzień dobry, witam Państwa serdecznie, witam Panie redaktorze, także dzień dobry Majko. Cześć, cześć. Ja bym jeszcze dodała, że Tomek jest osobą, która opiekuje się naszymi gośćmi, kiedy właśnie zwiedzają Hongkong czy Makau, o którym dzisiaj będziemy mówić. Chiny mają dwa specjalne regiony administracyjne. W pierwszym z nich, Hongkongu, byliśmy kilka tygodni temu. Dziś drugi, Makau. No właśnie, Makau czy Makau?

Chin, Makau i tam zaczyna się ta eksploracja. Przy czym Portugalczycy tak naprawdę dopiero po kilkudziesięciu latach zyskują pozwolenie na osiedlenie się tam i założenie kolonii. Chociaż to też, będziemy pewnie o tym mówić, to nie jest kolonia sensu stricte. W każdym razie dopiero w latach 50. XVI wieku zaczynają swoją działalność tam. W 1887 roku podpisano układ, w wyniku którego Portugalia weszła w posiadanie całego Makau. W efekcie stało się pierwszą kolonią w Chinach, europejską. Tak, aczkolwiek ja nie wiem, czy Ty, Tomku, ze mną się zgodzisz. Ja się zastanawiałam nad tym, czy my możemy mówić o tym, czy to jest de facto kolonia. Dlatego, że jeżeli spojrzymy na rys historyczny, to Portugalczycy przez kilkaset lat musieli płacić za dzierżawę Chiną.

Czyli w momencie, jeżeli spojrzymy na inne kolonie, na przykład kolonie hiszpańskie, które były zdobywane siłą, czy nawet kolonie brytyjskie zdobywane siłą, tak jak mówiliśmy o powstaniu Hongkongu, to tutaj Portugalczycy za możliwość przebywania na terenach chińskich płacili dzierżawę. Więc nie wiem, czy to jest taka stricte kolonia. Ja generalnie mówię, że to kolonia nie była. Przynajmniej przez ponad 300 lat nie było to kolonia. Był to teren zamorski Portugalii. I używam takiego określenia, które mi się wydaje najlepiej oddaje to, czym tak naprawdę Makau było dla Portugalii i dla Chin. Czyli enklawa handlowa. To było nic innego jak takie miejsce na ziemi, kawałeczek ziemi niewielki, około 25 km2 wówczas, sam Cypelek, półwysep Makau.

I to była enklawa, gdzie Portugalczycy mogli stacjonować, mogli budować swoje domy, mieszkania trwałe, mogli tam także administrować. Ale obszar ten ciągle należał do Chin. W związku z tym sensu stricto nie była to kolonia. Oni płacili około 20 kilogramów złota rocznie i działo się tak aż do roku 1848. Przez ponad 300 lat Portugalczycy płacili Chinom czynsz za użytkowanie Makau. I tak naprawdę w 1849 roku tak zupełnie spontanicznie i właściwie bez żadnej przyczyny jednokrotnie przestali płacić ten czynsz. I teraz ciekawa sytuacja miała miejsce. W 1974 roku, jak wiemy, Portugalia, która boryka się z ogromnymi problemami wewnętrznymi, ma miejsce rewolucja goździków, postanawiają Portugalczycy oddać Chinom kolonie.

Tak po prostu. I tu ciekawa reakcja Chin. Chińczycy przyjmują to ze stoickim spokojem, Informując Portugalię, że jak na razie to oni nie są zainteresowani przyjęciem. Oni wrócą do tego tematu potem. Więc to jest ewenement na skalę światową, prawda? Że były powiedzmy kolonizator czy użytkownik chciał przekazać tę ziemię z powrotem. Jak to w przypadku też innych zamorskich swoich posiadłości. Tak, tak, bo to był akurat moment, kiedy tam oni sobie regulowali tę całą politykę kolonialną i co ciekawe, dzieje się to dopiero mniej więcej w tym samym czasie, kiedy dochodzi do regulacji z Hongkongiem, to wtedy dopiero, czyli wiele, wiele lat później, również regulują stosunki pomiędzy Portugalią a Chinami, jak chodzi o Makau.

Jest tutaj ta bardzo, bardzo szeroka autonomia, to znaczy Pekin zajmuje się obroną, zajmuje się polityką zagraniczną, ale jednak Makau ma swoją własną gospodarkę, prawo, edukację i podatki. To wszystko, co tutaj się dzieje, przez 50 lat, od 1999 roku, jest regulowane przez taką swoistą konstytucję Makau, tak bym powiedział, Basic Law, albo ustawa zasadnicza Makau. Czyli mamy tutaj taki system, który funkcjonuje bardzo, bardzo podobnie, jak to się działo w Hongkongu. Jeden kraj, ale dwa systemy. Ale system Makau i system Hongkongu są to zupełnie różne od siebie systemy. I tak naprawdę osoby, które podróżują pomiędzy Hongkongiem, Makau i Chinami kontynentalnymi, muszą za każdym razem przekraczać granicę, bo tak naprawdę wjeżdżają do innego systemu legalnego, prawnego, jeśli podróżują pomiędzy tymi innymi krajami.

Dla porównania, powierzchnia Sopotu wynosi nieco ponad 17 km2, ale w Makau żyje aż 724 tysiące mieszkańców, czyli mamy ponad 24 tysiące osób na kilometr kwadratowy. Jedno z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie. To się czuje? Myślę, że w zależności od tego, gdzie jesteśmy w Makau, ale jest jeszcze jedna bardzo ważna rzecz. Dzisiaj, tak jak pan redaktor powiedział, to są 33 km2. Natomiast de facto jeszcze około 100 lat temu było to raptem 11,5 km2, czyli dużo, dużo mniej. Dlatego, że podobnie jak w przypadku Hongkongu, Makau ekspanduje i zabiera morzu tereny, a więc w ten sposób rozbudowuje się.

Tak więc jeśli mówimy o tych najstarszej dynastii, tej pierwszej dynastii, o której... Tak, to mówimy w tym momencie, mówimy Chin. I istotnie tak jest. Nawet ciągłość tutaj osadnictwa mówi się, że jest z późnego Neolitu, jakieś 5 tysięcy lat temu. Makau od XVI wieku funkcjonowało jako kluczowy węzeł morskiego jedwabnego szlaku. Łączyło Chiny z Europą, Japonią i Ameryką. Tak, jeszcze z Indiami i krajami dzisiejszej Malezji czy Singapuru, więc był to wspaniały port, którym tak naprawdę można powiedzieć był tygiel tych wszystkich kultur. Dzięki czemu dzisiejsze Makau, czasami kojarzone zupełnie niesprawiedliwie tylko i wyłącznie z hazardem, o którym będziemy potem mówić, jest wielosetletnim tyglem kulturowym, gdzie mamy mieszankę Indii, Chin, Japonii,

Tego wyróżnienia tam aż w czterech kategoriach przy Makau. Właśnie między innymi mówili o tej spójności, że to nie jest jakaś enklawa europejska, która nagle pojawiła się ni stąd, ni zawąd w Azji, tylko że przez te 450 lat wytworzyła się zupełnie odrębna, nowa, unikalna kultura, architektura, kuchnia, język. Zabytkowe centrum Makau zostało wpisane na listę UNESCO w 2005 roku, stając się 31. obiektem światowego dziedzictwa na terenie Chin. O przeszłości kolonialnej pamiętają liczne kościoły i fortyfikacje na terenie miasta. Najbardziej spektakularny jest fasada, synkretyczna fasada, bo tyle tylko zostało po kościele św. Pawła, ale to już Tomku oddaję Tobie głos, bo Ty znasz każdy detal tej fasady.

Na przykład nasza grupa miała przyjemność ostatnio w maju jeść w bardzo ciekawej restauracji, która posiada zieloną gwiazdkę Michelin. I wyróżnienia rok do roku od ostatnich siedmiu lat przynajmniej. A co ciekawe, jest prowadzona jako uniwersytet gastronomiczny, szkoła gastronomiczna, więc gotują dla nas pasjonaci tej kuchni, ale to są uczniowie, oczywiście pod okiem szefów kuchni. Natomiast dania są przygotowane w sposób przepiękny, profesjonalny. Najlepsze restauracje Michelin w Makau. Pierwsza nazwa, którą wymienia większość lokalnych krytyków kulinarnych, to, jak czytam, Restaurante Litturao. Tak jest. Akurat w tej restauracji nie byłem, powiem szczerze.

Żeby było jeszcze ciekawiej, także i w języku mamy tą podróż Portugalczyków przez świat, tak więc także są tam zwroty pochodzące z Afryki, ale także i zwroty pochodzące z Malezji. A Makaończycy. Jeszcze raz. Makaończycy, czyli tak, mieszkańcy Makao. Tak, ja bym o nich powiedział Makaończycy. Makaończycy. Nie wiem, czy to jest poprawna nazwa polska, ale bym takiej użył. Mówi się, że Makao jest światową stolicą hazardu. Czy to prawda? Tak, bo zdystansowało bardzo szybko Las Vegas. Europę. No i oczywiście, tak, Amerykę. Tak, tak. Nie wiem, jakie w tej chwili są. Pewnie ty, Tomku, masz świeższe dane, ale widziałam, że nie było problemem 40 miliardów dolarów rocznie. Tak jest, mówi się, że nawet cztery razy większe są obroty w Makau niż w Las Vegas.

Musimy przybliżyć teraz historię monopolu Stanleya Ho, nazywanego królem kasyn. Zmarł w 2020 roku, mając 98 lat. Stanley Ho to jest tak naprawdę prawdziwa legenda Makau. To jest król hazardu, tak można by powiedzieć. Najbogatszy człowiek Makau. Tak jest, najbogatszy człowiek Makau. On się urodził w 1921 roku w bardzo bogatej i w bardzo wpływowej rodzinie. Ale w momencie, kiedy był wielki kryzys, jego ojciec stracił cały majątek i uciekł. Po prostu chłopak został sam z matką i rodzeństwem, których tam było kilkanaście osób tak naprawdę. Dopiero w latach wojny, czyli po 1941 roku, on uciekł z Hongkongu, który został zajęty przez Japończyków, do Makau.

Niekoniecznie jako klienci hotelu, jako... Absolutnie nie. No nie, ale jako potencjalni klienci kasyna. Potencjalni. Jak najbardziej. Także można przyjechać i pomiędzy hotelami najlepiej podróżować właśnie tymi bezpłatnymi autobusami. Można przemieszczać się pomiędzy półwyspem Makau, a tą częścią nowoczesnego Makau, który się nazywa Kotaj. Kotaj. Tajpa i Kolon. Tajpa i Kolon to są dwie wyspy. I z dwóch pierwszych liter tych dwóch wysp stworzono Kotaj. Pomiędzy tymi wyspami usypano sztuczny ląd i na tym płaskim sztucznym lądzie właśnie zaczęto budować Te wielkie resorty, które już przegoniły Las Vegas. Most Hongkong, Zhuhai, Makau. To najdłuższy morski most świata.

Niedawno chyba, prawda, parę lat temu, poczyniono taką dużą inwestycję, mianowicie bodajże 2400 kamer, które są umieszczone na wszystkich ulicach Makau. I pamiętajmy, że kamery, które są zamontowane, one sczytują nasze dane, czyli nawet nie o to chodzi, że nas widzą, ale system imigilacji w Chinach generalnie, Jest, co na pewno nikogo nie dziwi, jest ogromny w związku z powyższym. Z jednej strony czujemy się super, pewnie, ale z drugiej strony jest wszystko zarejestrowane, gdzie właśnie jesteśmy, skąd, dokąd przechodzimy. I muszę powiedzieć, że nigdy nie zdarzyło mi się, żeby ktokolwiek miał wątpliwość co do bezpieczeństwa w Makau. Nie, absolutnie. Wszyscy zawsze goście czują się tam bardzo pewnie. Podobnie zresztą jak w Hongkongu tak naprawdę.