Japonia od podszewki

Jak to możliwe, że w kraju zamieszkiwanym przez 125 milionów osób jest 180 milionów wyznawców? To jest ciekawa sprawa, a wszystko jest możliwe dlatego, że dwie największe japońskie religie, czyli buddyzm i shinto, To są religie, które po pierwsze nie są monoteistyczne, czyli nie ma tam jednego bóstwa, które wyznajemy, a po drugie one są dość otwarte na inne wierzenia. Zdarza się więc tak, że to jest bardzo powszechne, że ludzie jednocześnie uczestniczą w ceremoniach związanych i z buddyzmem, i z szintoizmem. I tak naprawdę większość Japończyków właśnie w obu tych obrzędach uczestniczy. Obie te religie deklaruje jako wyznawane. I tutaj też warto powiedzieć o tym, że ta deklaracja i faktyczna wiara, one są troszkę inne niż u nas.

Funkcjonuje powiedzenie, że Japończyk rodzi się Shintoistą, a umiera jako buddysta i tutaj nie chodzi wcale o nawracanie się. Jak najbardziej nie chodzi o nawracanie się. Generalnie przez lata, bo w ogóle powiedzmy może o tym czym jest Shinto. Shinto to jest w sumie w tym momencie bym powiedział, że na pewno najstarsza, jeśli nie jedna z najstarszych albo najstarsza nawet religia świata. Religia w zasadzie pierwotna, kiedy ona powstała do końca nie wiemy. Tak naprawdę nie da się nawet wyznaczyć daty powstania tej religii, ponieważ nie ma ona jednej świętej księgi, nie ma papieża, nie ma jakiegoś zwierzchnika, nie ma też udokumentowanej takiej historii pisemnej. To jest religia, która opiera się na wierze w kami. Kami to są bóstwa, które zamieszkują cały świat. I kami może mieszkać w kamieniu, może mieszkać w górze, może mieszkać w jakimś przedmiocie,

Dwa razy zdarzyło się tak, że Japonia została najechana przez Mongołów i generalnie sytuacja nie wyglądała dobrze, ale wtedy przyszedł tajfun, który zniszczył mongolskie wojska, zniszczył ich statki i właśnie został określony jako Boski Wiatr. Więc tutaj mamy wiarę w wiele różnych bóstw. Wszystko może być kami, jest takie stwierdzenie w języku japońskim i ono powoduje, że kami może zamieszkiwać każdy głaz, każde duże jakieś drzewo. I mamy buddyzm. Buddyzm, który jest religią, która przybyła do Japonii już ponad 1200 lat temu. Początkowo z Korei, a później z Chin. I obie te religie sobie funkcjonowały przez lata razem. Nie zwalczały się, one się uzupełniały. I generalnie doszło do tego, że w tym momencie różne obrzędy, które są związane z narodzinami dziecka, czy z pierwszymi latami życia, one są obchodzone w świątyniach shintoistycznych, a tradycyjnie pochówkami i tym życiem pośmiertnym zajmuje się buddyzm.

Więc Japończyk rodzi się Shintoistą, a umiera buddystą, dlatego że po prostu właśnie te wszystkie działania religijne często są związane tak, że pierwsza część życia to Shinto, a druga część życia to niestety buddyzm. Czy kapłanami w Shinto są tylko mężczyźni? Generalnie nie, ale jest mała szansa, że spotkamy kobietę kapłankę. Głównie mężczyźni pełnią te funkcje, ale zdarza się tak, że są to również kobiety i co ciekawe w przypadku kapłanów jest tak, że oni nie mają celibatów, więc bardzo często rodziny zajmują się daną świątynią od pokoleń. Jeśli w tym momencie głównym kapłanem jest jakaś osoba, to jest duża szansa, że tę świątynię później po śmierci tej osoby czy po przejściu na emeryturę przejmie. syn czy córka, kolejne pokolenie, więc wiele rodzin zajmuje się już od dziesiątek, czasem nawet setek lat daną świątynią.

I co ciekawe, w przypadku buddyzmu również nie do końca jest tak, że mnichów buddyjskich obowiązuje celibat, bo to zależy od szkoły. Mogą mieć rodziny, oczywiście. Tych szkół w Japonii jest wiele, są takie bardziej tradycyjne, a wiem, że często ludzie myślą o buddyzmie jako takiej religii bardzo ascetycznej. Dlaczego w niektórych buddyjskich świątyniach spotykamy bramy Shinto? Bramy Torii, czyli bramy, które są charakterystyczne dla Japonii, są charakterystyczne dla religii Shinto. Nawet na okładce naszej książki Poznań i Japonia taką bramę przedstawiliśmy. Bramę skąd? Z wyspy Miyajima? Nie, no my mieliśmy taką bramę po prostu. Jakby te bramy Torii są na porządku dziennym wszędzie. Ta z wyspy Miyajima jest akurat wyjątkowa, ponieważ jest wielka i to jest też taka słynna pływająca brama, która w zależności od tego, czy jest odpływ, czy jest przypływ, albo jest dostępna z poziomu ziemi, albo jest zalana częściowo wodą, to znaczy prowadzi do chramu właśnie wodą.

A jeśli chodzi o to, dlaczego są spotykane, dlatego, że jest taki synkretyzm religijny, I on w tym momencie często wygląda także w świątyni buddyjskiej. Robiony jest mikrochram, mikroświątynia Shinto. I te elementy się też ze sobą przenikają. Do tego wcześniej, przed rokiem 1868, było coś takiego, że Shinto i buddyzm były czasem nawet formalnie połączone i były świątynie, które były jednocześnie świątyniami Shinto-buddyjskimi. W tym momencie takich świątyni nie ma. ale wiele świątyń po prostu funkcjonuje obok siebie. My też myśląc o świątyni, myślimy o kościele, tak jak znamy to z naszej kultury, czyli to jest jedno miejsce. Świątynie buddyjskie czy świątynie szintoistyczne to często jest dany obszar. Może to być obszar często mający nawet kilka kilometrów kwadratowych.

na którym rozsiane są różne budynki. I często w ramach jednej świątyni są tam podświątynie, więc czasem znajduje się w świątyniach buddyjskich również miejsce dla świątyń Shinto, bo z racji tego, że buddyzm tego Shinto nie zwalcza i jest jakieś miejsce, które było otoczone czcią shintoistyczną, ponieważ było zamieszkiwane przez skami, no to nie można takiego miejsca zniszczyć, przenieść, trzeba je zachować, więc... To może być na początku bardzo, dla osób, które pierwszy raz do Japonii jadą, może być mylące, bo czasem zorientować się, czy jest się w świątyni szintoistycznej, czy buddyzmu nie jest takie proste. W Japonii, podobnie jak w innych krajach, są duchy, straszydła, zjawiska wykraczające poza ludzkie zrozumienie. W Japonii to yokai.