Słabkowice w gminie Busko-Zdrój cz.2

MOC HISTORII Dzień dobry, witamy Państwa jak zwykle tuż po południu. Cezary Jastrzębski. Z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach i Robert Szumielewicz. Tydzień temu jak zwykle zabrakło nam czasu. Wydawało się, że Słabkowice w cudzysłowie, tak brzydko mówiąc, załatwimy w jednym odcinku, a to okazuje się, że nie do końca, bo przecież mamy Rodzinę Bemów, o której tylko wspomnieliśmy tak pokrótce, jak duże znaczenie miała dla Słabkowic, no bo przez wiele lat przecież była właścicielem. To oni wybudowali dwór w XIX wieku, o którym mówiliśmy. Sięgaliśmy początków, czyli nawet kultur pradziejowych i znalezisk prywatnych osób na własnych polach.

Pierwsze wzmianki sięgają początków XV wieku, No i właśnie, doszliśmy do rodziny Bemów, o kilka wątków, tak jak wspomnieliśmy na początku, zahaczyliśmy, no ale nie sposób nie powiedzieć więcej o jakże tej słynnej rodzinie i samym generale, który tutaj bywał i to na pewno Bemowie byli w tych Słabkowicach, a nie w Sławkowicach pod Krakowem. No i będziemy się starać, żeby jednak dzisiaj już tę opowieść zakończyć, bo szczegółów jest rzeczywiście sporo i intrygujące, ciekawe, no a przede wszystkim właśnie odnoszące się do bardzo znanego Polaka, który, jak to w wielu przypadkach bywa w naszym regionie, pokazuje na te związki Świętokrzyskiego z tym wszystkim, co działo się w całym naszym kraju.

W związku z tym każdy z nas może bez trudu o tych sprawach sobie poczytać, a w dodatku jeszcze, to jest o tyle też istotne, że w tych aktach zwykle, w takich dawnych dokumentach sprzed 200 lat nie ma podpisów świadków, nie ma podpisów osób, które Występują w tych aktach. Natomiast tutaj akurat mamy taką sytuację, że mamy te podpisy. Czyli mamy na przykład podpisy Aleksandra Bema. No nie ma niestety Józefa Bema, bo on przynajmniej w tych, które przeglądałem, nie występuje jako świadek. No musiałby mieć trochę więcej lat i wtedy zapewne by się tutaj pojawił, ale nie w tym okresie, gdy przebywał, nawet mówiliśmy, w 1814 roku przebywał w Słabkowicach i w 1817 na pewno. Natomiast mamy podpisy tych z rodziny Bemów, którzy są tym jego przyrodnim rodzeństwem, czyli np. właśnie Aleksandra Bema, mamy podpisy jednej z sióstr również i to jest o tyle interesujące, że bliżej nas te osoby się znajdują poprzez te podpisy, nie są już tak anonimowe.

Ale potem doszła jeszcze w 1817 Emilia Urszula Anna, doszła w 1820 Antonina Florencja i doszła w 1823 roku Poliksena. Tutaj mamy dobrą sytuację, że nieustannie ta rodzina Bemów przewija się w naszej dokumentacji dotyczącej naszego regionu. No i w związku z tym nie ulega tutaj już żadnych wątpliwości, że mamy te ścisłe związki z rodziną. Ciekawe są też właśnie dokumenty dotyczące małżeństw. Dlatego, że po pewnym czasie oczywiście, gdy te dzieci podrosły, pojawiły się informacje o związkach małżeńskich. W 1837 roku ta Karolina, która urodziła się z Nieprawego Łoża pod Krakowem, Wyszła za mąż za Franciszka Maniniego.

Franciszek Manini i Polixena brali ślub w kwietniu, a w lipcu odbył się ślub innej kobiety z rodu Bemów, tej Antoniny Florencji, która wyszła za mąż za Romana Twardzickiego. On też był związany z naszym regionem dlatego, że urodził się w pobliżu Skalbmierza. No i mieszkał w wiosce, która się nazywała Skarysławice, a te Skarysławice to jest dzisiaj część wioski pod Gaje Kołobuska. No więc wszystko to było rzeczywiście w tej tutaj najbliższej naszej okolicy, ale jak już mamy troszeczkę uporządkowane te kwestie rodzinne, no to przyjrzyjmy się bliżej niektórym postaciom, bo możemy coś więcej powiedzieć, zarówno o Aleksandrze, jak i o jego szwagrze, czyli o Franciszku Maninim.

Strasznie skomplikowane są te wszystkie informacje związane z małżeństwami, z różnego rodzaju koligacjami, że tutaj mamy w pewnym momencie małżeństwo z siostrą, zezwala na to stolica apostolska, no ale cały czas ta rodzina, czyli rodzina Bemów jest właścicielami naszych Słabkowic i tak jak wspominaliśmy, tych kilka postaci wartych jest uwagi. No i przed chwilą także wspomniałeś, że Aleksander Bem I Franciszek Manini między innymi też zasługują na uwagę. I o nich też sporo informacji posiadamy. Może zajmijmy się najpierw Franciszkiem Maninim. Bardzo interesującą, ciekawą postacią. Wspominaliśmy, że występuje w dokumentacji jako kapitan Wojska Polskiego.

Więcej szczegółów nie mam, ale no może się uda kiedyś coś ustalić i wtedy połączenie nastąpiłoby między Końskimi, a konkretnie Maleńcem, bo tam jest on wymieniony, a naszymi dzisiejszymi Słabkowicami poprzez postać Franciszka Maniniego. Dlaczego on też na uwagę zasługuje? No już to kapitan sugeruje nam, że być może nawet miał kontakty z Józefem Bemem, skoro rezydował, mieszkał, wszystko na to wskazuje, we dworze Bemów w Słabkowicach. Wiemy o nim, że podobnie jak Józef Bem, W bardzo młodym wieku wstąpił do wojska, bo w Wojsku Księstwa Warszawskiego znalazł się w 1808 roku jako szeregowy żołnierz. Czyli nawet gdybyśmy przyjęli, że urodził się, jak mówiliśmy, w 1792 lub 1793, gdybyśmy nawet w 1792 roku przyjęli, no to miał 16 lat.

To też jest miejscowość tuż przy Połańcu. No więc tak to wyglądało, gdy mówimy o człowieku, który mieszkał w Słabkowicach, a później losy go rzuciły w trochę inne miejsca. Natomiast w Słabkowicach nadal oczywiście mieszkali przedstawiciele rodziny Bemów. No i teraz wypada, żebyśmy się zajęli Aleksandrem Bemem. Mamy zatem przed sobą kolejną postać, barwną postać właścicieli naszych Słabkowic z rodziny Bemów. Wcześniej był to szwagier Franciszek Manini, a teraz, tak jak wspominaliśmy, pozostał nam jeszcze Aleksander, ale Bem. Aleksander Bem, jak wspominaliśmy, urodził się w 1810 roku w Słabkowicach. Nie wiemy dokładnie, kiedy zmarł, po którym roku oczywiście możemy powiedzieć i nie wiemy, gdzie zmarł, ponieważ w aktach parafii Szaniec nie ma jego aktu zgonu, czyli prawdopodobnie, tak należy sądzić, zmarł w jakimś innym miejscu.

Tak. Który w miarę używania dolewają zawsze świeżym mlekiem. Ze skóry świeżej wydziela się nieprzyjemna woń, która jednak zmniejsza się z czasem, a przyzwyczajonym nie czyni żadnej odrazy. Z początku nie bardzo chętnie piłem kumys. Później jednak zasmakował mi bardzo. No i takie to właśnie spostrzeżenia i takie to notatki z tego zesłania Aleksander Bem przysyłał do Słabkowic. Bo do kogo miał wysyłać? Do tych najbliższych. Więc poczta przywoziła z Syberii tę korespondencję do dworu, który w Słabkowicach się znajdował. Ja za przepis na kumys może dziękuję. Nie skorzystam. Przejdźmy do W dalszej części naszego programu, no bo tutaj rozmawiamy cały czas o rodzie Bemów, że to oni od XIX wieku byli właścicielami, no i są kolejne lata i też mamy informację, co dalej działo się z tym majątkiem.

Czyli ta męska linia Bemów, jeśli chodzi o to przyrodnie rodzeństwo Józefa Bema, w ten sposób się skończyła. Natomiast Robert Łuniewski, będąc właścicielem Słabkowic, trzy lata później, w 1862 roku, sprzedał te dobra rodzinie żydowskiej i Szymon Fefer był wtedy właścicielem przez kilka lat majątku, a następnie z powrotem w ręce polskie Słabkowice się dostały, była tutaj rodzina Podczaskich, później Moszkowskich i w końcu Zofia Moszkowska w 1922 roku Sprzedała dobra, które już były o jedną trzecią mniejsze, dlatego że Słabkowice w XIX wieku miały 900 murg, a w 1922 miały już tylko 600, znaczy tylko, no to i tak był potężny majątek, no ale już jednego, jedną trzecią były mniejsze i Zofia Moszkowska sprzedała Słabkowice Ludwikowi Lechowi.

No ale pamiętamy, że no później był tym bohaterem, o którym wspominaliśmy. Zresztą Wygląda sytuacja również i w ten sposób, że Aleksander Bem, kiedy brał udział w powstaniu Ludwika Mazarakiego, to on również przekazywał takie informacje, że jego brat Józef Bem, który wtedy walczył na Węgrzech, że jak tylko pokona tamte wojska, to oczywiście pierwsze co zrobi, to wkroczy do Królestwa Polskiego i przyczyni się do Odzyskania przez nasz kraj niepodległości. Stąd te wzajemne powiązania rodziny Bemów, mimo że nie takie oczywiste, nie jednej krwi, ale poprzez ojca Andrzeja Bema tak, są niezwykle interesujące i niezwykle ciekawe. No i wielka historia kłania nam się tutaj w Słabkowicach.