Mentionsy Mentionsy
MOC HISTORII
MOC HISTORII

Boże Narodzenie cz. 1

25.12.2025 ·41 min 50 s

Boże Narodzenie to najważniejsze po Wielkanocy chrześcijańskie święto w roku. Ma przypominać o tajemnicy narodzenia Jezusa Chrystusa. Obchodzono je od IV wieku, najpierw w Rzymie. Do dziś liczne, świąteczne symbole znajdziemy także w sztuce. Na podróż śladami bożonarodzeniowych polichromii zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Po pierwsze, Wielu badaczy uważa, że ten rok zero przypadał w czwartym roku przed naszą erą, bo wtedy zmarł Herod Wielki, czyli pasowałoby nam to do narodzin Chrystusa. Ale są też tacy, którzy biorą pod uwagę tę słynną gwiazdę, która też jest jednym z elementów i szopek, i różnych przedstawień ikonograficznych. O samej gwieździe też mówiliśmy w jednym z naszych programów. Oczywiście tak. Czyli pojawiła się gwiazda. Jaka gwiazda? Niektórzy uważają, że kometa Halleya. Czyli wiemy, że ona pojawiła się w dwunastym roku przed naszą erą. Ale z kolei na przykład Chińczycy w swoich kronikach opisali kometę w V wieku przed naszą erą. Mamy więc co najmniej trzy takie historycznie uzasadniające Narodzenie Chrystusa daty, które jednak mają się troszkę inaczej niż ten rok zerowy.

I ta wymowa tutaj jest rzeczywiście bardzo, bardzo czytelna, ale też ciekawy jest ten drugi obraz sandomierski. Tutaj jeszcze patrząc na ten pierwszy z obrazów, bo za chwilę przejdziemy do tego drugiego, tam już jest tych postaci zdecydowanie więcej, ale tutaj jak mówimy o jasności, o tym mroku, to Maryja, mówiliśmy, że z Józefem oddają hołd Chrystusowi, z tym, że przyglądając się tak bliżej tej postaci Matki Chrystusa, to wydaje się, jakby ona nie była wesoła, tylko jest w takiej pozycji modlitewnej, jakby modliła się już za zmarłego. Tak dokładnie to wygląda, bo taka miała być właśnie ta wymowa ideowa tego przedstawienia. Z jednej strony cieszymy się z Narodzenia, ale myślimy cały czas o tym kresie życia Chrystusa, ale też właśnie o tej nadziei, którą śmierć Chrystusa nam daje, mimo że łączy się właśnie z wielkim smutkiem i z wielką żałobą.

Boże Narodzenie W święta Bożego Narodzenia czy Wielkiej Nocy zabieramy Państwa w podróż, zwykle w podróż po regionie, po różnych miejscach, gdzie te elementy Bożego Narodzenia się pojawiają. Nie pozostaniemy dziś tylko w Sandomierzu, chociaż zachęcamy oczywiście, żeby zajrzeć do Muzeum Diecezjalnego, ale teraz przeniesiemy się do Szańca.

Wzniesiona na miejscu zapewne wcześniejszego kościoła w 1499 roku przez kanclerza Wielkiego Koronnego Krzesława z Kurozwęk. Oczywiście z naszych tych Kurozwęk. I wzniesiona w takim nietypowym stylu, który my znamy z czasów króla Kazimierza Wielkiego, który wzniósł sześć dwunawowych kościołów, takich pokutnych. I wtedy, pod koniec XV wieku, też nawiązano do tej królewskiej, bardzo trudnej architektonicznie tradycji i zbudowano w Szańcu właśnie taki dwunawowy kościół. Natomiast oprócz tego wszystkiego, co tam się znajduje, a mi jest mnóstwo interesujących elementów wyposażenia, Dzisiaj skoncentrujmy się na tym, co przedstawiono w prezbiterium, gdzie na sklepieniach mamy trzy takie wizerunki dotyczące życia Maryi, w tym jeden, ten, który znajduje się najbliżej ołtarza, to jest właśnie malowidło, które przedstawia Narodziny Boże i pokłon pasterzy.

I podobnie trzeci, znajdujący się za Matką Bożą, czyli po lewej stronie całkowicie, też już taki pochylający się w pokłonie, rękę lewą trzyma na piersiach, żeby ten gest kłaniania się jeszcze podkreślić, natomiast w prawej ręce trzyma wielki kosz z jajkami. Wygląda na to, że to są jajka, no nic innego to nie może być, Boże Narodzenie cz. 2. Ale tu widzimy, że to ewidentnie są jajka, czyli to właśnie wiejskie życie Krzańca i jego okolic w jakiś sposób zostało przedstawione, jeśli bierzemy pod uwagę fakt, że niekiedy takie właśnie przedstawienia wiązały się z tym, że portretowano żyjących ludzi.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.