Miasto zbudowane na trupach #144

Filbert Espher prawdopodobnie uważał, że dobrze zna te podziemia. Był portierem pracującym w paryskim szpitalu wojskowym Velle du Grasse, zlokalizowanym zaledwie kilkaset metrów od niepozornych, rzadko używanych wejść do starych wyrobisk. 3 listopada 1793 roku Paryż wrzał. Trwał krwawy, rewolucyjny terror. Na ulicach panował chaos, polityczna paranoja. Wszędzie były gilotyny. W tych niespokojnych, mrocznych dniach, SPHR postanowił opuścić bezpieczne mury szpitala i samodzielnie zszedł w głąb łapiennych kamieniołomów. Zabrał ze sobą jedynie przenośną latarnię, a do pasa przypiął pęk potężnych, szalaznych kluczy. Cel jego podziemnej wyprawy do dziś pozostaje owiany tajemnicą. Najpopularniejsza i najczęściej powtarzana legenda głosi, że szukał głębokich piwnic dawnego klasztoru Kartusów.

W 300-kilometrowej sieci podziemnych korytarzy nie ma żadnej cząsteczki światła. Odcięcie od bodźców wzrokowych jest całkowite, a ciemność zyskuje tam wręcz przytłaczający fizyczny ciężar. Korytarz prowadzący w lewo wygląda i brzmi dokładnie tak samo jak ten prowadzący w prawo. Temperatura pod ziemią jest stała, wynosi 14 stopni Celsjusza. Nie ma odczuwalnego wiatru, zmian pór dnia. Nie ma niczego, co pozwoliłoby określić upływ czasu. Esbher, pozbawiony jednego źródła orientacji, położył dłonie na szorstkich, mokrych ścianach wapienia i zaczął desperacko szukać drogi powrotnej. Jego agonia nie trwała kilku godzin. Było to powolne, wielodniowe i brutalne osuwanie się w całkowite szaleństwo.

Odkrycie to obrosło ponurą sławą ze względu na dwa tragiczne szczegóły. Po pierwsze, szkielet wciąż miał przypięty do pasa pęk ciężkich kluczy. Esbherr zmarł mając przy sobie fizyczne narzędzie otwierające bezpieczne drzwi na powierzchni, ale w podziemnym mroku stracił jakąkolwiek zdolność określenia, w którym kierunku powinien iść, aby te drzwi odnaleźć. Po drugie, ciało leżało zaledwie kilkanaście metrów od schodów prowadzących bezpośrednio na zalaną słońcem ulicę. Wyjście było dosłownie na wyciągnięcie ręki. Uratowanie życia wymagało pokonania kilkunastu kroków w odpowiednim kierunku, ale w odchłani bez światła ta niewielka odległość okazała się dla zdezorientowanego człowieka barierą nie do pokonania. Ostatecznie pochowano go w miejscu, w którym upadł.

Jego nagrobek, będący jedynym imiennym grobem w tym wielkim imperium milionów bezimiennych zmarłych, do dziś stoi w sieci korytarzy, niedostępnych dla większości turystów. Tragedia Esbhera doskonale ilustruje to, co katakomby potrafią zrobić z orientacją przestrzenną i ciałem człowieka. Z kolei liczne miejskie legendy ujawniają to, jak przerażająco działają te tunele na ludzki umysł. Kiedy człowiek, nawet w dzisiejszych czasach i z dobrym oświetleniem, zagłębia się w odizolowane, zakazane partie starych kopalń, jego zmysły zostają poddane ekstremalnej próbie. Zjawisko deprywacji sensorycznej sprawia, że mózg, z natury przyzwyczajony do przetwarzania tysięcy bodźców w pędzącym, głośnym mieście, nie potrafi poradzić sobie z tak głęboką, nienaturalną pustką.