Miasto zbudowane na trupach #144

Współcześni antropolodzy, tacy jak badający tę sprawę dr Philippe Charlier, zauważają, że nie chodziło tylko o medycynę, ale także o brutalną ekonomię. Populacja Paryża rosła, a każdy metr ziemi w centrum stawał się niezwykle cenny pod nową zabudowę. Jednak ostateczny wyrok na nekropolię nie zapadł w sterylnych gabinetach lekarzy ani podczas chłodnych kalkulacji urzędników. Wydała go pogoda. Jest 31 maja 1780 roku. Fizyczna granica wytrzymałości została ostatecznie przekroczona. Grunt nasycony ulewnym deszczem i obciążony ponad miarę rozkładającymi się ciałami w końcu ustąpił. Potężny nabór masowych mogił rozsadził grubą ścianę oporową, która oddzielała cmentarz od prywatnych domów przy sąsiedniej ulicy Lingerie.

W 2022 roku jedna ze starannie skonstruowanych ścian kości, osłabiona przez dziesięciolecia podziemnej wilgoci i powolną nieubłaganą degradację materiału, nagle runęła. Dla zarządców tego historycznego obiektu ów zawał stanowił bardzo poważny kryzys konserwatorski. Dla naukowców okazał się jednak bezprecedensowym portalem. Za zawaloną fasadą odsłoniły się głębokie, nietknięte od końca XVIII wieku sterty szczątków, do których dostęp wcześniej był niemożliwy. To właśnie to niespodziewane zdarzenie rozpoczęło pierwszy w historii katakomb tak kompleksowy, systematyczny projekt badawczy. W 2023 roku na czele specjalnego zespołu stanął dr Philippe Charlier, reprezentujący Uniwersyteckie Laboratorium Antropologii, Archeologii i Biologii.

Charlier, łączący kompetencje wybitnego lekarza sądowego i antropologa, spojrzał na paryskie ossuarium w sposób całkowicie rewolucyjny. Tam, gdzie turyści widzieli jedynie przerażającą atrakcję, a przewodnicy romantyczny cmentarz, naukowiec dostrzegł gigantyczną historyczną bazę danych o pacjentach. Postanowił potraktować miliony wyrzuconych do podziemi szkieletów nie jako zbiór zabytków, ale jako tzw. retrospektywną kohortę epidemiologiczną. Badacze uświadomili sobie, że mają przed sobą unikalny, bezpośredni zapis zdrowia publicznego Paryża i jego przedmieść na przestrzeni bez mała tysiąca lat. To była szansa na odczytanie prawdziwych losów milionów anonimowych Paryża, którzy nie mając o tym najmniejszego pojęcia, nagle stali się uczestnikami jednego z największych badań medycznych w historii nowożytnej Europy.

Ich obecność w podziemiach została dosłownie zmielona przez niszczycielską siłę czasu, pozostawiając naukowcom do zbadania głównie tych, którzy zdołali dożyć dorosłości. Z kości tych, którzy przetrwali transport, zespół doktora Charliera zaczął systematycznie wyciągać mrożące krew w żyłach, ale absolutnie fascynujące opowieści o chorobach. Zanonimizowana kupa wapnia nagle zaczęła mówić o głębokim, biologicznym cierpieniu dawnego miasta. Dokładne oględziny ludzkich czaszek i zachowanych fragmentów szkieletów pozwoliły na namierzenie całej, przerażającej panoramy patologii. Badacze zidentyfikowali wyraźne zmiany wywołane przez wyniszczającą kiłę, gruźlicę, a także nowotwory, w tym zaawansowane przypadki raka dającego bolesne przerzuty bezpośrednio do układu kostnego.