Reforma Jędrzejewicza

Jeszcze gorzej prezentowała się sytuacja w szkolnictwie ponadpodstawowym. W roku szkolnym 1922-1923 istniały w Polsce 762 gimnazja, z tego 502 prywatne oraz 260 państwowych. Dodajmy, że w pierwszych latach niepodległości budżet Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego stanowił około 14% budżetu całego państwa. Był zatem daleko niewystarczający. Podejmowano jednak próby reform. Z taką inicjatywą wystąpił między innymi minister Stanisław Grabski. Pełnił ten urząd w latach 1922-1924, który zamierzał stworzyć system edukacji oparty o przesłanki ideowe zgodne z duchem wychowania narodowego.

Takie przynajmniej czyniono mu zarzuty. Sam Grabski tak prezentował swoją koncepcję. Jeśli nadal przeważać będzie wśród nas tylko typ zdolnego dyletanta o niedostatecznym wykształceniu zawodowym, nie wytworzymy z Polski nowoczesnego mocarstwa. Szkolnictwo zawodowe musi zająć równe miejsce z ogólnokształcącym szkolnictwem średnim. Protesty także środowisk nauczycielskich sprawiły, iż Stanisław Grabski wycofał się ze swych propozycji. Warto jednak dodać, że została przyjęta i przetrwała formalnie aż do lat 50. XX wieku koncepcja szkół utrakwistycznych na terenach mieszanych narodowościowo. Nazywano ją Lex Grabski.

Zamach na oświatę. Uderzające momenty w nowej ustawie szkolnej. Niezgodność projektu nowego ustroju szkolnego z konstytucją. Chadecka karykatura ustawy o ustroju szkolnictwa. Nowy zamach na wykształcenie Polaków. Poszczególne gazety pytały również ekspertów o opinię na temat nowego projektu. Należał do nich jeden z twórców projektu reformy oświaty z lat dwudziestych, były minister Stanisław Grabski. Polityk miał niejednoznaczną opinię. Poparł projekt podziału szkoły średniej na dwa człony zgodny z jego planami z 1925 roku. Natomiast skrytykował skrócenie nauki w tej szkole o dwa lata. Nikt nie umiał mi wytłumaczyć korzyści jakie osiągnąć ma młodzież gimnazjalna z tego, że o dwa lata dłużej uczyć ją będą nauczyciele z seminaryjnym tylko wykształceniem, a o dwa lata krócej nauczyciele z wykształceniem uniwersyteckim.