Chłopcy od "Parasola" | Podcast historyczny Radia Olsztyn

Gdy w ręce niemieckie wpadł ich kolega Jan Bytnar, Rudy, zorganizowano odbicie więźnia. To była pierwsza tak poważna akcja uliczna na terenie Warszawy. Straty ogromne, ale też wymiar społeczno-propagandowy akcji, która przeszła do historii jako akcja pod arsenałem. Potem przyszedł sprawdzian w postaci akcji kolejowych. Twórca Kedywu, ówczesny pułkownik Emil Fildorf Nil, tak wypowiadał się o tych młodych bojownikach. Element inteligentny, bitny i ofiarny. Dyscyplina bardzo duża. Ludzie posiadają duże doświadczenie zdobyte w szeregu walk i można na nich liczyć w najcięższych momentach. Wyszkolenie wojskowe i zaprawa idą w parze z wychowaniem harcerskim i narodowym.

Kilkudziesięciu żołnierzy Kosy 30 złamało wszelkie możliwe zasady konspiracyjne i wzięło udział w ślubie kolegi. Uroczystość odbywała się w kościele św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży. Wpada gestapo. Następują aresztowania. Po prostu masakra. W takich okolicznościach, zarówno w komendzie głównej AK, jak i w samym Kedywie, zaczęto szukać sposobu wypełnienia tej straszliwej luki, jaką wywołały aresztowania w Kosie. Jak odtworzyć oddział? Kogo wprowadzić do tych trudnych i bardzo ryzykownych akcji bojowych? Kto wytrzyma presję bezpośredniego starcia? I kogo ta bezpośrednia walka, często polegająca na likwidacjach, nie zdemoralizuje?

I wtedy powrócono do doświadczeń akcji pod Arsenałem. Uznano, że tylko harcerze mogą spełniać te wszystkie wymogi. I wprawdzie kwatera główna Szarych Szeregów miała w tym względzie wątpliwości, bo jak oddawać harcerską młodzież do akcji, które nie tylko mogą się skończyć śmiercią najlepszych z najlepszych, ale ze względu na charakter, przypomnijmy, chodziło o zamachy i likwidacje, niosły z sobą niejednoznaczny wymiar etyczny. Ostateczne decyzje zapadły i powstał oddział harcerski pod kryptonimem Agat, od słów antygestapo. Ta nazwa pokazywała jaki będzie charakter aktywności oddziału. Jego dowódcą został Cichociemny Pług, który od kilku tygodni był zastępcą dowódcy innego oddziału dyspozycyjnego kryptonim Motor 30 działającego w ramach Kedywu.

Został przydzielony jako zastępca dowódcy oddziałów szturmowych Kiwerskiego do spraw szkolenia. To właśnie Pług stał się autorem koncepcji utworzenia harcerskiego oddziału walki bieżącej. Od razu musimy jednak zaznaczyć, że walki specyficznej, niebezpiecznej i elitarnej. Celem oddziału miała być likwidacja najważniejszych przedstawicieli niemieckiego aparatu przemocy. Nie walka jako taka, tylko wykonywanie wyroków. Wcześniej kapitan Adam Borys obserwował akcje z udziałem harcerzy. Dawał im najwyższe noty. Teraz podjął rozmowy w ramach Kedywu i zyskał akceptację pułkownika Emila Fildorfa Nila. Jednak przekonanie kwatery Głównej Szarych Szeregów nie było już takie proste.

Przygotowując projekt budżetu na czwarty kwartał 43 roku, pułkownik Nil pisał. W oddziałach dyspozycyjnych znika kosa. Poza tym od 1 sierpnia powstały dwa nowe oddziały dyspozycyjne – Anatol i Agat. Anatol był to dawny oddział dyspozycyjny Związku Odwetu pod dowództwem Seweryna Skowrańskiego-Wallerego, czyli późniejszy Batalion Miotła. Agat to w przyszłości Batalion Parasol. Pierwotny ordre de bataille oddziału dyspozycyjnego Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej pod kryptonimem Agat obejmował dowódcę oddziału, został nim kapitan Adam Borys pseudonimy Pług, Dyrektor, Bryl i Pal, szefostwo wywiadu,