Węgry w XX wieku: od monarchii do upadku komunizmu. Prof. Robert Rajczyk

No i to była między innymi przyczyna tego, że w 1956 roku na Węgrzech wybuchła rewolucja, ale rzeczywiście do tego 1956 roku ten stalinizm był bardzo Bardzo brutalnie wprowadzany na Węgrzech. Swój udział w tym tak naprawdę miał też Imre Noć, ten słynny premier, który stanął na czele rewolucji w 1956 roku. Został zastąpiony, bo był zbyt liberalny jak na pojęcie ówczesnych komunistów. Ale to tak na dobrą sprawę od 1947 roku można by mówić o tym. Ja spotkałem się też z taką opinią, nie wiem czy ona jest prawdziwa, proszę mnie ewentualnie skorygować, że zakres czy skala terroru policyjnego w tym państwie była jednak wyraźnie większa niż w Polsce.

Obywateli po prostu wyemigrowało poza granice Węgier, przez Austrię dalej też i do innych krajów. Mamy też, co ciekawe, tę rewolucję upamiętnioną w kulturze popularnej. Mamy słynny film, który opowiada o meczu W piłce wodnej podczas igrzysk Melbourne. I mamy też film, który nakręcił taki dokument Quentin Tarantino na temat właśnie tych wydarzeń. Ja widziałem ten film fabularny węgierski, ale tutaj jedna rzecz mnie trochę zastanowiła. Mianowicie to, że w ramach jakichś przetasowań władzy w pewnym momencie wysunięty jest na czoło Imre Noć.

Ale mówimy o człowieku, który jeszcze dwa, trzy lata wcześniej był jednym z przedstawicieli stalinizmu. I skąd ta ewolucja Imre Nocia? Z człowieka, który był twardym komunistą, wydaje się, na kogoś, kto zdecydował się na to, żeby dopuścić inne partie polityczne do gry i nawet stworzyć taki jakby zalążek rządu demokratycznego. A to jest ciekawa postać, bo on w czasie wojny Józef Brostito. Z żadnymi strukturami bezpieczeństwa.

W jaki sposób to się udało. Natomiast rzeczywiście on był takim symbolem, czuł wiatr zmian. Wiedział, że w związku z tym, co się dzieje w Związku Radzieckim za sprawą referatu Chruszczowa i jego polityki, no to ta... Ta wersja komunizmu ala Stalin, która w Europie dominuje, ona za przyzwoleniem de facto Wielkiego Brata będzie musiała przejść jakąś przemianę. I taką trochę przemianę przeszedł też Imre Nosz. Nazwalibyśmy to działaniem czysto politycznym, po prostu zachował się jak rasowy polityk, wyczuł nurt zmian, ale on może nie jest aż tak jaskrawym przykładem tej zmiany,

To żaden przypadek, że jak George Soros postanowił otwierać swój Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, to my Polacy zaskoczeni, przecież prymów się o obalaniu komunizmu, no niestety tym uniwersytetem nie zostaliśmy obdarowani. Sfinansował też stypendium w Oxfordzie niejakiemu Wiktorowi Orbanowi. To ciekawa postać rzeczywiście końcówki lat 90., rok 1989, ponowny pogrzeb Imre Nodzia, bo oczywiście po wykonaniu wyroku Imre Noć, żeby nie stał się bohaterem, którym był de facto już przecież po rewolucji. Te jego szczątki sprowadzono i złożono w kwaterze 303 na Nowym Cmentarzu w Budapeszcie.