Węgry w XX wieku: od monarchii do upadku komunizmu. Prof. Robert Rajczyk

Bo komuniści w ogóle na to nie zasługują, przynajmniej nie ci, którzy wtedy tam działali. Natomiast to było zbyt mało czasu, żeby ugruntować, scementować, zbudować jakieś fundamenty tego. Niemniej jednak 133 dni to jest jednak ponad 3 miesiące. Ale po obaleniu Republiki Rad, mainstreamowi politycy musieli wymyśleć na nowo ustrój tego państwa, ale okazuje się, że to państwo miało zostać dalej królestwem. Tyle tylko, że nie doczekaliśmy się króla. Tak, były tam pomysły, żeby Karol Habsburg, Który stracił tron w Austrii i został królem Węgier, ale pamiętam, zdaje się, alianci się temu sprzeciwili. Pojawiła się gwiazda na firmamencie politycznym admirała Horfiego, admirała bez floty, admirała floty cesarsko-królewskiej, czyli c.k.

Są też zdjęcia dokumentujące wizytę np. admirała Horfiego w Krakowie, spotkania z marszałkiem. Rydzem śmigłym, polowania też, bo Admira Horthy był zapalonym myśliwym. No cóż, kompleksy leśne w Polsce chyba były bardziej bogate, że tak powiem, zwierzyny, niż to, co na Węgrzech można było polować. Chociaż jak zajęto Siedmiogród, no to w tym momencie te lasy też tam się znalazły. Tak, jest taka historia. Ona oczywiście jest w różnym stopniu zweryfikowana przez badaczy, a mianowicie mniejszość polska na Węgrzech, która osiedliła się w takiej miejscowości Dereng, To ta miejscowość trafiła do zasobów

Oczywiście taki ogólny nastrój niezadowolenia, niepokoju w kryzysu, rzecz jasna mieliśmy z nim do czynienia, ale to w żaden sposób nie zachwiało władzą admirała Horfiego i systemem politycznym, jaki wówczas na Węgrzech panował. A czy już jakichś takich elementów, które można by było określić mianem prób faszyzacji już wtedy nie dostrzegano, jeśli chodzi o to, jak rządzący tym krajem zaczęli pogrywać? Te tendencje autorytarne, które były obecne w całej Europie, oczywiście dały o sobie znać tak, że na Węgrzech mieliśmy do czynienia z ruchem Strzałokrzyżowców. On oczywiście nie był jeszcze wówczas u władzy, ale nie był też znaczącą siłą polityczną.

Na terenie okupowanej Polski i przy pomocy swoich współpracowników uciekł z internowania w Rumunii. Przez kilka miesięcy mieszkał na Węgrzech. Nawet są takie świadectwa historyczne mówiące o tym, że mieszkał u wdowy po jakimś austriackim generale na Szwabhedź, czyli na tak zwanym wzgórzu niemieckim w Budapeszcie, tuż obok domku myśliwskiego admirała Horfiego. To oczywiście może być też z gatunku takich opowieści legendarnych nieco bardziej, ale wiadomo, że ukrywał się też w pensjonacie w centrum Budapesztu, ukrywał się nad Balatonem, a potem przy pomocy służby kurierskiej dowodzonej przez prof. Felczaka ówczesnie, nie oczywiście profesora, przedostał się do kraju, gdzie też spotkał się z przedstawicielami podziemia.

Więc II wojna światowa, tak na dobrą sprawę oczywiście, Jeśli chcielibyśmy opisywać historię Węgier, to według mnie powinniśmy się skoncentrować, oczywiście taki jest mój pogląd prywatny, powinniśmy się skoncentrować właśnie na tej współpracy, pomocy polsko-węgierskiej. Oraz oczywiście na tym, że plan Horfiego zawiódł i został odsunięty od władzy przez faszystów. Do tego stopnia był nieugięty, że nawet porwanie jego syna przez komandosów niemieckich nie wywarło na niego. Takiego wpływu, jakiego oczekiwaliby Niemcy.

No ale wtedy w roku 1944 zaczęła się rzeczywiście tragedia już w październiku, kiedy odsunięto od władzy Orfiego i Strzałokrzyżowcy zostali sojusznikami nazistowskich Niemiec. Wtedy zaczęła się ta tragedia węgierska II wojny światowej, dotycząca oczywiście przede wszystkim deportacji Żydów węgierskich do obozów koncentracyjnych. Dotyczyło to również oczywiście oblężenia Budapesztu. To była chyba najbardziej krwawa i najcięższa obrona miasta w czasie II wojny światowej. Trwała od końca grudnia do połowy lutego 1945 roku. Miasto było straszliwie spustoszone i ofiary były przeogromne.

Rzeczywiście jest to istotny fragment dziejów węgierskich w czasie II wojny światowej. To jest rola niestety też admirała Horfiego. Krótko mówiąc, nie miał wyboru, podobnie jak i car bułgarski, czy też dyktator rumuński. Na tych samych zasadach po prostu te wojska, oczywiście w ograniczonym zakresie, ale brały udział w tych wszystkich operacjach. Wojska sojusznicze III Rzeszy. Natomiast, co jest ciekawe i interesujące, to Węgrzy w sposób dosyć otwarty poradzili sobie z tym tematem.

I tutaj bardzo mocno działał wywiad niemiecki wojskowy, który po prostu w odpowiednim momencie poinformował czynniki kierownicze III Rzeszy o tym, że Horfi nawiązał oczywiście nie bezpośrednio kontakty z aliantami, ale tam nawet propozycja rozejmowa zdaje się przez radio w którymś momencie została Nadana do Armii Czerwonej, która wchodziła od strony Dukli i Słowacji. Posuwała się dosyć szybkim tempem w stronę Węgier. Ale tak jak mówiłem, nawet porwanie i uwięzienie syna Miklosza Juniora, syna admirała Horfiego, nie zmusiło go do tego, żeby zaprzestać tego rodzaju działalności.