Repeat, please! Czyli o akcencie

To co, 3-4? Tak jest. Chyba wyszło nam naprawdę klasknięcie na 3-4 i to jest dobry wstęp do tego, żebyśmy poszli dalej w świat. Powiem ci, że jestem świeżo po odsłuchaniu naszego pierwszego odcinka, bo do momentu, aż nie został zmontowany, nie wiedziałem, jak będzie brzmiał. Kamil mówi do mnie, słuchaj, a może byś wprowadził Magdę jakoś miło? Myślę sobie, no miło, spróbuję wprowadzić, spróbuję. Usiadłem jeszcze wtedy na Suwalszczyźnie, będąc w domu Zrobiłem nam miłe małe wprowadzenie. Natomiast ten moment, w którym wysyłasz coś w świat i mówisz, szanowni słuchacze, ja, Magda, zrobiliśmy wszystko, co mogliśmy i to jest nasze 100% w danym momencie, kiedy się nagrywaliśmy. Natomiast teraz wszystko zależy od was. Czy będziecie mili, czy będziecie zadowoleni, czy to będzie miało dla was wartość, to już właściwie wasza decyzja i czekam na to, jak będą reagowali.

Natomiast nie chciałbym, żeby nas to zniechęcało do tego, żebyśmy robili po swojemu to, co chcemy zrobić teraz. Ja bujam się dosłownie w Starych Sadach niedaleko Mikoła, jak na Mazurach na Łodzi, w moim mobilnym żeglarskim studio, czy motorowodniackim tak naprawdę, żeby żeglarze nie powiedzieli, że sobie uzurpuję prawo, więc różne dziwne dźwięki, które będą docierały, to mogą być żaluzje walące o szyby, to może być fala, to może być przepływająca motorówka, to mogą być kaczki, to może być mój syn, który przyjdzie i powie tata, to mogą być inni motorowodniacy, którzy tu przypłyną i powiedzą, panie Jarku, a pan może trochę wina? Natomiast niech nas to nie zbija z pantałyku, róbmy swoje. Cześć Magda. Cześć Jarek. Ja z kolei nagrywam z pustyni, więc u mnie cisza. Cisza i spokój. No i tym lepiej ustawiliśmy swoje role dzisiaj. To ja będę osobą, która będzie dała się ciągnąć za uszy do góry, a Magda będzie tą, która w tańcu przejmie pałeczkę i będzie prowadziła mnie w świat akcentu.

Trochę mówiliśmy o tym ostatnio, żartując lub nie żartując, mniej lub bardziej z tego, że Brytyjczycy Mają ten akcent taki, że wydaje się nam czasami, że on jest przerysowany, że on jest zbyt pure. A może to tylko nam żółtodziobom tak się wydaje, on taki właśnie powinien być. Będziemy też porównywać ten brytyjski, piękny brytyjski akcent do akcentu amerykańskiego. Na wstępie chciałabym zaznaczyć, że zupełnie nie jestem specjalistką od American English, więc naprawdę wychodzę ze swojej strefy komfortu dzisiaj również ja. No ale tak, próbujemy. Ok, Jarek. Last week you mentioned that in your opinion British English is much easier than American English because it's so pure and because the Brits like to follow the rules. What about speaking the accent though? Which one do you find easier to speak and why?

Okej, ten moment, w którym Magda mówi pięknie po brytyjsku jest dla was, dla mnie jest piękna polszczyzna do odpowiedzenia, więc trochę pół żartem, pół serio mówiłem o tym ostatnio, że kiedy próbuję uczyć się języka angielskiego, a to próbuję robić z Magdą, albo słuchając sobie różnych amerykańskich podcastów czy brytyjskich podcastów, To czasami, żeby tą bazę zbudować sobie lepszą, wybieram coś, co jest British, bo wydaje mi się, że ono jest takie bliżej słownika, bliżej oryginału. Angielski, amerykański ma to do siebie, że w CNNie usłyszysz inny akcent, w Foxie usłyszysz inny akcent, w CNBC usłyszysz inny akcent. Mam wrażenie, że tam, kto by nie mówił, mówi zupełnie inaczej. W brytyjskim mam poczucie, że wszyscy mówią według pewnego schematu i dla mnie, uczącego się, to ma znaczenie.

Jeżeli powtarzamy pewne słowo w danym rejonie geograficznym i wymawiamy je z czasem trochę inaczej, to staje się to normą. Natomiast ta norma ma ciągle odbywać się w pewnych ramach, ustalonych ramach akcentu RP. Dlatego on trochę ewoluuje, ale mimo wszystko trzyma się dość sztywnych zasad. Wszystko jasne. Na razie trzymam się w takim razie za tobą, bardzo blisko, tak żeby się nie zgubić. Jestem w tym w miarę głęboko. Z kolei across the pond, czyli po drugiej stronie oceanu dla ciebie, dla mnie po aktualnej stronie oceanu, jako że nagrywam z Kalifornii, mamy do czynienia z General American, w skrócie GA. I to z kolei General American uznawany jest za standardowy American English. W ramach teorii muszę jeszcze wspomnieć o jednym terminie, a mianowicie o International Phonetic Alphabet.

Czyli w skrócie IPA. O międzynarodowym alfabecie fonetycznym, czyli o takim systemie transkrypcji fonetycznej. To te takie dziwne znaki w charakterystycznym nawiasie, które widzisz w słowniku przed podaną definicją wyrazu. I IPA jest bardzo pomocnym narzędziem w nauce poprawnej wymowy słów. Dlatego bardzo polecam zapoznać się z tym alfabetem. Zdecydowanie. Nieraz uratował życie. To znaczy wydawało się, że to brzmi tak, jak brzmi, albo wydawało się, że będę mówił poprawnie, Ale sprawdzenie sobie tego, jak to ma być wymówione, albo ostatnio nawet naciśnięcie głośniczka, dzięki któremu uzyskasz brzmienie, to jest rzeczywiście coś, co pozwala ratować twarz. A najlepiej jeszcze powtarzać po tym głośniczku. W takim razie przechodzimy do meritum. Dziś omówimy pięć bardzo podstawowych różnic pomiędzy akcentem British English i American English.

Numer jeden. Współgłoska a, czyli r, r w amerykańskim. Najbardziej rzucająca się w ucho różnica pomiędzy British English a American English. I przy tym najbardziej problematyczny element fonetyki British English właśnie. I tutaj sprawa jest bardzo prosta w American English, ponieważ spółgłoskę R wymawiamy w każdym słowie. Z kolei w British English spółgłoskę R wymawiamy tylko wtedy, kiedy następuje po niej samogłoska. I to cała magia. Czyli w takich wyrazach jak try, sorry, road, carrot. Chcesz powtarzać? Zastanawiałem się, ale pomyślałem później, kiedy już serce i język rwały się do mówienia, że nie będę psuł tej przyjemności słuchaczom, żeby byli tylko sam na sam z tobą, ale próbujmy.

Nie, ja myślę, że to będzie fajne. Więc przeprowadziłam cię przez wszystkie cztery wyrazy, teraz twoja kolej. Let's try, sorry, road, carrot. Pięknie. Well done. W pozostałych przypadkach A będzie nieme. Czyli jeżeli po spółgłosce R nie występuje samogłoska, będzie ono nieme. Na przykład far, or, better, where. Jarek? Zabrzmiało pięknie, natomiast moja głowa eksplodowała, dlatego że zawsze wydawało mi się i tak przez... No ile to ja już lat mówię po angielsku? W ogóle pan nie mówi po angielsku, jeśli pan myśli, że to jest pan angielski, to w życiu. Więc zawsze to było far, zawsze to było or, zawsze to było better, zawsze to było where.

Teraz, kiedy nagle poznika mi to er, będę czuł się trochę zawstydzony i trochę niepewny, ale spróbuję. W takim razie, jeżeli w pozostałych przypadkach er będzie nieme, to próbujmy. Fa... Wow, jestem pod wrażeniem, naprawdę. Tak z przedmieść Londynu, ale takich dalekich południowych. Nie, naprawdę było świetnie. Nie, ale wiesz co pomaga? I myślę, że szanowni słuchacze, może też jest to jakaś wskazówka. Magda to pięknie zapisała, będziecie mogli to w naszym e-booku dołączonym do odcinka zobaczyć także. Jeżeli widzicie, jak to jest zapisane, czyli jest A, jest F, A i dwukropek, jest C odwrócony i dwukropek, wiadomo, że tam nie ma co kombinować, tak? Ma być FA, ma być O, ma być BETA i ma być W. Co oznacza po polsku FAR, OR, BETTER i WERE?

Te wersje też lubię. I właśnie to jest ten moment, kiedy myślisz sobie, co on powiedział, ale o co mu chodzi? Nic, on powiedział or. Normalnie wiadomo, że or, ale tu jest o. Koniec. Poszło? Tak. Miał być pure British, let's go. No ale tutaj na pocieszenie mam dobrą informację, ponieważ niektóre słowa w naturalnej, szybkiej mowie codziennej wymawiane są inaczej niż wymawiane pojedynczo w izolacji. I to zjawisko nazywa się connected speech. I kolejny przykład obrazuje nam, jak brytyjskie A może zachować się w tym connected speech właśnie. No i tutaj zobaczysz, że to A jednak czasem wymawiamy. Próbujmy. OK. Mamy car, słowo car. Car. Alarm. Aha, to jest alarm, kochani słuchacze, chociaż ja próbuję się zebrać do tego słowa, ale jakoś mi nie wychodzi.

Czyli mamy ka... Alarm. Alarm. Nie ma tam R, właśnie to jest szalone, ale okej, niech będzie. Ka alarm. I teraz, kiedy wymawiamy te oba słowa w izolacji, czyli osobno, mamy tam nieme A. Natomiast, kiedy chcemy powiedzieć... Chcesz powiedzieć po polsku? No spróbujmy. Normalnie powiedzielibyście, no gdzie jest ten najbliższy car park? A przynajmniej car park, ale nie ma tak łatwo. Będzie inaczej to brzmiało za chwilę. Albo car alarm, tak? Albo karelarm, dokładnie, tak. I w tym właśnie przy k-a-larm, kiedy połączymy oba słowa w szybkiej mowie, wychodzi nam karelarm, czyli to A. Karelarm. Tak jest, to A jednak nam się tam pojawia, ponieważ łączymy oba słowa, tak jakby z obu słów robimy jedno słowo i to nasze A znajduje się w tym momencie między dwoma samogłoskami.

No, jak wiemy, A przed samogłoską wymawiamy, czyli karelarm. Bardzo dobrze. Ładnie brzmi. Zakładam, że to jest do przećwiczenia tylko w Londynie. Gdybyś próbowała zrobić to w jakimkolwiek, nawet innym europejskim kraju i próbowała używać języka angielskiego, biorę tu dużo cudzysłów, chociaż pewnie tego Na łączach nie widać. No to siłą rzeczy myślę, że właśnie chcę użyć słowa, należałoby ten angielski spolszczyć, żeby ktoś, kto próbuje nas pokierować do odpowiedniego parkingu dla samochodów, wiedział, o czym mówimy. Tak właśnie, trzeba czasem zrobić. Podobnie jest w Stanach. Często Amerykanie proszą, żeby powtórzyć słowo jakieś konkretne w British English. Proszą o to Brytyjczyków, proszą o to osoby mówiące w British English, które niekoniecznie są native speakerami.

Mieliście podobne doświadczenia, chcieliście mówić naprawdę pięknie po brytyjsku i byliście niezrozumiali, to dajcie znak sygnału, piszcie taką sytuację. Kiedy to przeszkodziło, a kiedy, bo zakładam, że tak też mogło być, kiedy to wręcz uratowało sytuację, bo ktoś pomyślał sobie, no pięknie przygotowany. O to nam chodziło, mówi prawie jak my. Lecimy z numerem 2, czyli bardzo charakterystycznym dźwiękiem dla British English. Tak zwana schwa. Czy słyszałeś kiedyś o tym dźwięku, Jarek? Schwa jeszcze nie, ale dlatego umówiłem się na drugą lekcję z tobą. Schwa nazywana jest inaczej lazy vowel, czyli leniwą samogłoską. Dlaczego leniwą? To zaraz wytłumaczę. Natomiast chcę dodać, że jest to bardzo wyjątkowa samogłoska, ponieważ, no właśnie, nie mamy jej na przykład w języku polskim.

Szła występuje przed niewymawianym a, w związku z czym w tym British English ona rzeczywiście dużo bardziej rzuca się w cudzysłowie w ucho. W alfabecie IPA zapisywana jest jako symbol odwróconego do góry nogami E. I teraz, jak brzmi szła? Ja przeczytam cztery angielskie wyrazy. W tych wyrazach usłyszycie dźwięk szła. I Jarek, zobaczymy, czy ty rozpoznasz, który to dźwięk. Okej? Ja na razie skupiłem się na IPA i myślę sobie, gdzie najbliższa IPA jest do zamówienia, ale na razie jestem na lekcji angielskiego, więc na tym się skupiam. Mazury poczekają. Tak jest. Better. Water. Better. Water. Leisure. Center. Ok, powiem Ci, że to jest już bliższe temu, że gdyby ktoś chciał taki być, wiesz, nawet nie wie, że tak trzeba, ale tak sobie będzie gdzieś podświadomie myślał, myśli sobie, dobra, normalnie powiedziałbym better, ale przecież jestem teraz na pitchu w Londynie, więc niech będzie better.

Ale pięknie to powiedziałeś. Powiedziałbym give me a water, ale niech będzie water. Lejżer albo liżer. Niech będzie liże, leże. Albo... Gdzie jest to centrum miasta? Senta. Już brzmiałoby lepiej. Natomiast mam cały czas, ale myślę, że przy trzeciej lekcji mi minie. Nasi słuchacze będą bili mnie już po łapach, żebym nie przerywał i nie przeszkadzał. Ale wciąż cały czas myślę sobie, kurczę, jak bardzo purystyczni my w tym wszystkim jesteśmy. Ale za moment, kiedy nawet przyjdzie mi ta myśl do głowy, myślę sobie, no ale powinniśmy iść krok do przodu. Więc niech będzie beta, niech będzie łoda. Niech będzie, jak to powiedzieć po twojemu? Leża. Leża. Niech będzie Santa. Pięknie. No Jarek miało być PRO, no to jest PRO.

Halo, jesteś tam? Wiesz, zrobiłem taką pauzę, bo pomyślałem sobie, jeżeli ty mnie chwalisz, to Kamil, który montuje to nasze nagranie, na pewno włoży tam jakieś oklaski i to pewnie będą oklaski dla Coldplay z Wembley, więc czekam na ten moment i zostawię mu przestrzeń. Bardzo dziękuję, dziękuję, dziękuję. Idźmy dalej. W American English dźwięk schwa również się pojawia, ale w British English zdecydowanie częściej go słychać, ponieważ jak już ustaliliśmy, mamy tam pomijane a, przed którym to schwa występuje. W American English dźwięk a jest bardzo mocny. Przy mocnym r ta schwa jest mniej uchwytna, dlatego jest mniej zauważalna i w związku z tym schwa bardziej kojarzy nam się jednak z British English. To może spójrzmy na te słowa i wymówimy je, ja spróbuję wymówić je w American English.

Pozycja języka podobna jest do tej, jaką mamy w momencie, gdy nic nie mówimy, stąd jego przydomek lazy vowel. Wydając dźwięk schwa, uchylamy lekko buzię i jest to krótki dźwięk przypominający stęknięcie. Jarek, powtarzasz? E, pt. Ale to pierwsze też, czyli . To pierwsze to jest ten dźwięk , to jest nasza , czyli w , ten ostatni dźwięk to jest , . To jest fajne, bo troszkę brzmi tak, jak takie lekceważenie tego na końcu, czyli jest . Takie e, ale może nie tyle z lekceważeniem, ale z taką nonszalancją powiedziane, więc łatwiej będzie się tym pobawić. Czyli na dużym luzie. No i właśnie, spójrzmy na kolejne cztery słowa, w których ta szła się pojawia i niekoniecznie pojawia się ona przed niemym a, no bo zdarza się i tak, że szła pojawia się w innej części wyrazu.

Co ważne, pierwszy dźwięk, pierwsza sylaba jest nieakcentowana, ponieważ schwa nie występuje w akcentowanych sylabach. Czyli akcent tutaj pada nam na drugą sylabę. Pięknie. No to Jarek, już wiesz, że w British English mamy niemę A, mamy dźwięk schwa, no i przechodzimy do punktu trzeciego, czyli spółgłoski T. W British English bardzo wyraźnie słyszalne jest T i jak na T przystało, jest to głoska bezdźwięczna. Tutaj z kolei ciekawie robi nam się w American English, ponieważ mamy do czynienia z amerykańskim flapem, czyli tak zwanym flap T. Flap T to dźwięk, który słyszysz zamiast T w wyrazie

Better, ale chyba nie tak. Jeszcze raz. Better. Ok, czyli tak jak mówisz bliżej better, bliżej the niż the. Better. Pamiętasz, jak w pierwszym odcinku powiedziałeś city z amerykańskim akcentem, czyli zamiast city powiedziałeś city. Tak. To jest właśnie flap. To jest właśnie ten flap. Ok, czyli better. Water. Daughter. Daughter. Daughter. W życiu bym nie powiedział tego córce. Daughter. Daughter. Daughter, no po prostu daughter. A daughter to już bliżej do British English, czyli ewidentnie bliżej ci do British English. Zawsze to nie całe dwie godziny lotu, a nie jakieś sześć czy dziewięć. Trzymajmy się tego. I jak wymówić te, żeby z kolei ono brzmiało bardziej brytyjsko, bo to wcale nie jest takie oczywiste.

Dotyka zębów. W brytyjskim T, B-T, czubek języka dotyka dziąseł. Zabawcie się tym czasami, to wystarczy. Im mniej napinania przy tym będzie, tym wyraźniej wyjdzie. Albo może nie tyle wyraźniej, co bardziej PRO. No to jak już jesteśmy przy brytyjskim T, to muszę jeszcze wspomnieć o tak zwanym glottal stop, ponieważ jest to cecha charakterystyczna British English, która w American English nie istnieje, przynajmniej nie jestem tego świadoma, a być może w jakimś tam dialekcie się z tym spotkamy. Natomiast jest to bardzo brytyjska cecha, ten glottal stop, czyli tak zwane zwarcie krtaniowe.

W związku z czym nie polecam tego dźwięku używać, natomiast zdecydowanie warto go znać, żeby go rozpoznać, ponieważ na pewno usłyszymy go w Londynie, a już są również spore szanse, że usłyszymy go w londyńskim City. W związku z faktem, że City graniczy właśnie z tymi dzielnicami, w których mówi się W, P, D. Okej. Zaczynam się wkręcać. Ale też boję się, bo wydawało mi się, że wiesz, wciąż się poznajemy, poprzeczka będzie wisiała wysoko za jakiś czas. Natomiast to, co się dzieje dzisiaj, szczególnie, że naprawdę jesteśmy w dwóch różnych przestrzeniach geograficznych. Ja na przykład próbując się skupić teraz na wszystkim tym, o czym mówisz, widzę dwóch facetów, którzy próbują zaparkować swoje łodzie motorowe. Jarek, trzymaj się, jak mocno zakołyszę.

I taki też jest akcent. No ale wracając do mojego pytania, British English brzmi tak dostojnie, ponieważ Brytyjczycy używają długich samogłosek. Na przykład w następujących słowach w British English mamy do czynienia z długą samogłoską, a w American English z krótką. Spójrzmy na nasze przykłady, Jarek. Law, mamy długie o. Thought, pięknie, również długie o. A w American English law, thought. I teraz zrozumiałbym, o co chodzi Brytyjczykowi, ale za cholerę nie zrozumiałbym, dlaczego mam zapłacić tyle pieniędzy w Stanach Zjednoczonych za LA. Za LA, okej, ale za LA w życiu. Ja też nie zrozumiałam, jak ostatnio dostałam mandat w Mali, bo za parkowanie.

Welcome to the US. Okej. Kochani, czyli LA to jest LAW, czyli prawo po prostu, bo próbujemy powiedzieć prawo tylko po brytyjsku i po amerykańsku. Czyli tutaj mieliśmy do czynienia z długim o, teraz będziemy mówić długie a. Start after. Pięknie, Jarek. Jestem pod wrażeniem twojego British English. W American English powiemy start after. To jest moja wersja American. Choć wiesz tak, nawet jak porównuję sobie tutaj to law i la, to thought i thought, że to nie zawsze wydaje się, że to amerykańskie jest takie bliżej ziemi, a to brytyjskie jest gdzieś nad ziemią, prawda? Takie trochę odlatujące i fajnie funkcjonujące. Natomiast to nie zawsze jest tak, myślę sobie na dłuższą metę, takie proste, żeby myśleć, że tylko wydłużenie od razu zrobi z ciebie Brytyjczyka.

Niech to będzie cała jesień taka. Ja się czuję skrajnie wymęczony. To znaczy, dobrze się bawię, Poza tym, co dzieje się tutaj dookoła, poza tym, że fale dzisiaj na Jeziorze Tałty są za duże, że te łodzie szaleją i tak dalej. Natomiast to, co przygotowałaś i to, jak próbujemy przejść przez niby prostą rzecz, porównanie sobie akcentów American English, British English, używając słów, które wcale nie są trudne, ale właśnie nawet na słowie, które wydaje się najprostsze, go, a nie go, Widać drobną i subtelną różnicę. I wydaje mi się, że to też w bardzo ładny sposób pokazuje, gdzie chcemy dojść i jak chcemy tam was zaprowadzić. Poprzez zabawę, spocenie ucznia, dobrą zabawę nauczycielki. Natomiast wierzę, że nawet bawiąc się, słuchając nas, wy bawiąc się, słuchając nas i ćwicząc to sobie w samochodzie, nawet śmiejąc się samych siebie, że mówicie, ale jak to?

Dlaczego? Przez 100 lat to było goł. Pobawcie się, bo to już nie jest ten czas, to już nie jest go. Używając tylko tego słowa jako przykładu, właśnie w tę stronę chcemy iść, tak chcemy się zabawić. Więc dziękuję ci, czuję się jakbym zszedł dosłownie po 90 minutach spotkania z trenerem personalnym, no i tak róbmy. Ja również dziękuję ci Jarek i muszę powiedzieć, że jestem z ciebie bardzo dumna. Pięknie powtarzasz brytyjskie dźwięki. Bardzo dziękuję, natomiast zachowuję się nie jak Polak, bo normalnie bym powiedział, nie, ale w życiu zobacz ile tam jeszcze złego, a tutaj właściwie przyznałem, że nie jest źle, ale to co mi pomaga i to powiem bez żadnej kokieterii, tylko rzeczywiście od długiego czasu, prawie dwóch lat, kiedy skupiam się na rynku podcastowym i słucham bardzo dużo podcastów, ...brytyjskich i amerykańskich, bo to co BBC ostatnio przy okazji projektu BBC Sounds zrobiło ze swoimi podcastami, to jest top of the top i to w jaki sposób oni prowadzą, w jaki sposób oni mają napisane te podcasty, w jaki sposób oni do tego podchodzą, dla mnie to jest właściwie jedyna lekcja do tego, żeby się nauczyć jak podcasty robić, to jest słuchanie tego.