Służba Bezpieczeństwa

W związku z tym... Uznano to za zabieg socjotechnicznie celny i ja myślę, że tak rzeczywiście było. Powiedziałem, że nadzór nad służbą bezpieczeństwa sprawowała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza i rzeczywiście ten nadzór był można powiedzieć znacznie skuteczniejszy niż nadzór PZPR nad aparatem bezpieczeństwa przed 56 rokiem. Co to znaczy? To znaczy oczywiście, że nigdy Służba Bezpieczeństwa i jej funkcjonariusze nie pozwalali sobie na działania wobec ludzi z aparatu PZPR takiego rodzaju jak te, które prowadzono na przełomie lat 40. i 50. Wszystkie instrukcje pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa zakazywały werbowania członków PZPR jako tajnych współpracowników.

Czy to znaczy, że Członkowie PZPR nie byli współpracownikami SB. Oczywiście byli, ale zaraz o tym bardziej szczegółowo opowiem. Tu chcę powiedzieć natomiast, że ten nadzór PZPR nad właśnie Służbą Bezpieczeństwa odgrywał się na tym poziomie centralnym przez tzw. sekretarza Komitetu Centralnego PZPR. Odpowiadającego za właśnie resorty siłowe, a na niższych szczeblach przez pierwszych sekretarzy komitetów wojewódzkich i powiatowych PZPR, którzy zazwyczaj pozostawali w bliskich relacjach właśnie z odpowiednikami swoimi wojewódzkimi czy powiatowymi szefami Służby Bezpieczeństwa, którzy to zwykle szefowie SB też byli we władzach partyjnych, o czym opowiadam w odcinku o machinie władzy PZPR.

Nie będę tego szczegółowo tłumaczył. Takimi najważniejszymi postaciami z ramienia PZPR, którzy nadzorowali Służbę Bezpieczeństwa w czasach PR-u, byli w czasach Gomułki Ryszard Strzelecki, sekretarz właśnie KC odpowiedzialny za resorty siłowe. Ale powiedziałbym, że tutaj... Rola Strzeleckiego była dość ograniczona, bo zwłaszcza w czasach kiedy resortem spraw wewnętrznych, który był tą czapką nad Służbą Bezpieczeństwa na tym szczeblu centralnym kierował Mieczysław Moczar. Tu przypomnę jest odcinek na jego temat na kanale, a także moja rozmowa z profesorem Machcewiczem o jego książce na temat Moczarowców. W każdym razie, co istotne, taki naprawdę poważny nadzór nad służbą bezpieczeństwa w latach 70. dopiero został ustanowiony ścisły przez sekretarza KC Stanisława Kanie.

I to można powiedzieć, że Kania, który wcześniej był kierownikiem Wydziału Administracyjnego KC PZPR, właśnie odpowiedzialnego za resorty siłowe, był tym aparatczykiem partyjnym, który szczególnie mocno, można powiedzieć, sterował wręcz ręcznie służbą bezpieczeństwa. Później w latach osiemdziesiątych oczywiście generał Milewski, który próbował być takim nadzorcą dla generała Kiszczaka jako ministra spraw wewnętrznych, też niespecjalnie sobie z tym radził, więc można powiedzieć, że tutaj w różnych okresach ten nadzór partyjny był nad Służbą Bezpieczeństwa w różny sposób szczegółowości realizowany. Natomiast jedno nie ulegało wątpliwości, nigdy SB nie pozwalała sobie na takie działania jak choćby Departament X Ministerstwa Bezpieczeństwa

I na końcu pojawia się tego dokumentu, który ma 18 stron. Kto go otrzymuje? I to jest właśnie najciekawsze. Mianowicie mamy tutaj wykaz kilkunastu nazwisk, konkretnie 17 nazwisk. Ludzi z ścisłego kierownictwa PZPR, którzy ten dokument otrzymywali. A obok niego jeszcze jest drugi zestaw, znacznie dłuższy, 38 osób z, że tak powiem, innych struktur władzy. Jakie to były te inne struktury władzy? A na przykład mamy tutaj liderów stronnictw sojuszniczych, lidera ZSL Romana Malinowskiego, lidera stronnictwa Ale najważniejsi dostawali jeszcze inne dokumenty. Mianowicie tu mamy

Jak zobaczycie na filmie, Są tam instalowane komputery produkowane przez niemieckiego Siemensa. Zwracam też Waszą uwagę na tytulaturę głównego gościa, który odwiedza uroczyście otwierane właśnie podwoje Centrum PESEL, które powstało w Warszawie w pierwszej połowie lat 70. Był to ówczesny minister spraw wewnętrznych Stanisław Kowalczyk, zaufany współpracownik Gierka, ale warto zauważyć jak on jest przedstawiany. Najpierw jest mowa o tym, że Pojawia się zastępca członka biura politycznego, a dopiero później minister spraw wewnętrznych Stanisław Kowalczyk. To było takie klasyczne oddanie hołdu partii PZPR jako zwierzchnicę Służby Bezpieczeństwa.