Sprawa 51: Rubí Frayre i Marisela Escobedo

Nasze odcinki poruszają poważne i często trudne tematy. Jeśli w jakimkolwiek momencie poczujesz, że potrzebujesz wsparcia skontaktuj się z lokalnym centrum kryzysowym. Sugerowane numery telefonów do poufnego wsparcia oraz szczegółową listę ostrzeżeń dotyczących treści znajdziesz w opisie tego odcinka i na naszej stronie internetowej. 12 grudnia 2010 roku w niedzielę 52-letnia Maricela Escobedo stała na placu Hidalgo, głównym placu miasta Chihuahua, otoczona przez kamery i reporterów. Tuż przed pałacem rządowym, gdzie mieściły się biura gubernatora stanu, Maricela była zasypywana gradem pytań. Matka pięciorga dzieci, przedsiębiorczyni i pielęgniarka pracująca na nocnych zmianach odpowiadała na każde pytanie rzeczowo.

Tak, on wciąż przebywa w Meksyku. Tak, grożono mi. Nie, nie zamierzam się ukrywać. Mimo wszystkich przeciwności, Maricela pozostawała nieugięta. Jeśli ten człowiek ma mnie zabić, oznajmiła, niech przyjdzie i zrobi to tutaj. W grudniu 2008 roku minęło już kilka miesięcy odkąd ktokolwiek miał kontakt z Ruby Fryera.

16-letnia dziewczyna mieszkała w lokalu należącym do jej matki, Maricela Escobedo, w meksykańskim mieście Juarez. Maricela udostępniła córce mieszkanie bez czynszu, ponieważ Ruby chciała się usamodzielnić, ale zmagała się z trudnościami finansowymi. Początkowo Maricela sądziła, że córka nie kontaktuje się z nią, bo nie opłaciła rachunku za telefon i nie może do niej zadzwonić. Jednak z biegiem czasu jej niepokój rusł. Wysłała najstarszego syna, Juana, aby odwiedził Ruby i sprawdził, co się dzieje. Ku jego zaskoczeniu mieszkanie było całkowicie puste. 22-letni Sergio Barraza przebywał w domu swojej matki, gdy do drzwi zapukała Marisela Escobedo.

Sergio był zatrudniony jako robotnik w warsztacie, który Marisela prowadziła wspólnie ze swoim partnerem, Jose Monge. Sergio był również chłopakiem Ruby. Kilka miesięcy wcześniej, pod koniec sierpnia, Sergio wziął tydzień wolnego, tłumacząc Mariseli, że musi zająć się ojcem, który miał wypadek samochodowy. Kilka tygodni później zrezygnował z pracy. Teraz, gdy Ruby zaginęła, Marisela podejrzewała, że Sergio może wiedzieć coś o miejscu jej pobytu. Ten jednak twierdził, że nie widział Ruby od listopada i że dziewczyna uciekła z jakimś wysokim białym facetem w czarnym samochodzie. Maricela spojrzała poza miejsce, w którym stał Sergio i zajrzała do jego domu. Poczuła, jak ściska ją w gardle.

Zobaczyła piętnastomiesięczną córeczkę Ruby i Sergio. Maricela wiedziała, że Ruby nigdy nie porzuciłaby dobrowolnie swojego dziecka i była pewna, że stało się coś złego. W mieście Juarez wszystko było możliwe. Grupy przestępcze znane jako kartele walczyły o kontrolę nad miastem leżącym przy granicy z amerykańskim stanem Teksas. W 2008 roku konflikt osiągnął punkt kulminacyjny. Przemoc gangów pochłonęła miasto. Kartel Juarez, znany z dekapitacji i okaleczania rywali, toczył brutalną walkę z kartelem Sinaloa, którym kierował słynny baron narkotykowy El Chapo. Obywatele przestrzegający prawa często znajdywali się na linii ognia i padali ofiarą szeroko zakrojonej przestępczości zorganizowanej.

Od wymuszeń po handel ludźmi. Obawiając się najgorszego, Maricela Escobedo udała się na policję, by zgłosić zaginięcie córki. Funkcjonariusze odmówili przyjęcia zgłoszenia, wierząc, że Ruby rzeczywiście uciekła z innym mężczyzną. Nie tracąc wiary i nie poddając się, Maricela rozpoczęła swoje prywatne dochodzenie. Odważnie zapuszczała się do najniebezpieczniejszych dzielnic miasta, przeszukiwała nocne kluby i domy publiczne, rozwieszała plakaty i wypytywała przechodniów. Po niemal miesiącu desperackich i wytrwałych poszukiwań, Maricela otrzymała wreszcie wartościową wskazówkę. We wtorek 27 stycznia 2009 roku, 17-letni chłopak o imieniu Angel Valles skontaktował się z Maricelą, oferując, że opowie jej wszystko, co wie.

Angel wyraźnie się bał podczas rozmowy. Trząsł się, gdy opisywał wydarzenia z jednego wieczoru pod koniec sierpnia 2008 roku. Angel przybywał wówczas z grupą znajomych, gdy pojawili się Sergio Barraza i jego brat Andy. Sergio przechwalał się, że właśnie zabił swoją dziewczynę, spalił jej ciało, a szczątki, cytat, wyrzucił świniom. Kiedy Maricela po raz pierwszy raz zapytała Sergio o zniknięciu Ruby, powiedział jej, że dziewczyna uciekła z jakimś wysokim białym facetem w czarnym samochodzie. Było to znajome kłamstwo. Podczas jednej z wcześniejszych wizyt w warsztacie Maricela szukała Ruby i zapytała Sergio, gdzie jest jej córka.

Odpowiedział, że dziewczyna uciekła z wysokim białym mężczyzną w czarnym aucie. Maricela uwierzyła w jego słowa i odnotowała to w zgłoszeniu o zaginięciu. Następnego ranka Ruby wróciła do domu zapłakana. Jak podaje meksykański magazyn informacyjny Proceso, to wtedy Maricela dowiedziała się, że Sergio od dawna manipulował jej córką. Od czasu, gdy Ruby miała 14 lat. Sergio, który był wówczas żonaty i miał pięcioletnią córkę, przekonał Ruby, by z nim uciekła. Ukrywał ją w magazynie kilka przecznic od swojego mieszkania. Kiedy Ruby uświadomiła sobie, że została przez niego porzucona, wróciła do domu swojej matki załamana. Po tym incydencie Maricela zwolniła Sergio i pilnie strzegła córki.

Ale Sergio nie odpuścił. Odnalazł Ruby w jej szkole. Na początku maja 2006 roku przekonał dziewczynę, by z nim zamieszkała. Maricela próbowała nakłonić córkę do opuszczenia Sergio, który w odwecie rozbił przednią szybę w samochodzie Mariceli. Ponieważ w stanie Chihuahua wiek przyzwolenia wynosił 18 lat, Maricela rozważała zgłoszenie Sergio za gwałt. Wiedziała jednak, że wpływ jaki miał na Ruby uniemożliwiłby jej złożenie zeznań przeciwko niemu. W październiku Ruby dowiedziała się, że jest w ciąży. Nie chcąc jeszcze bardziej nadwrężyć relacji z córką, Maricela zmieniła podejście. Udostępniła parze mieszkanie bez czynszu, ponownie zatrudniła Sergio w warsztacie i zaoferowała pokrycie wszystkich kosztów związanych z ciążą i porodem.

W czasie ciąży Ruby spędzała większość czasu z matką, a ich relacja się pogłębiła. Ale po narodzinach dziecka Sergio zaczął izolować Ruby od jej rodziny. Z biegiem miesięcy Maricela widywała córkę coraz rzadziej. Aż do dnia, gdy pożegnała się z nią w piątek 22 sierpnia 2008 roku i nigdy więcej jej nie zobaczyła. Marisela była zdruzgotana po wysłuchaniu relacji Angela Vallesa, który obciążył Sergio odpowiedzialnością za zabójstwo jej córki. Wróciła do domu i poinformowała swoje pozostałe dzieci o tym, co stało się z ich siostrą, przysięgając, że nie zazna spokoju, dopóki nie doprowadzi Sergio Barrazy przed oblicze sprawiedliwości.

W tamtym czasie każde przemieszczenie dziecka między stanami wymagało zgody matki. Ponieważ Ruby nie figurowała oficjalnie jako zmarła, Sergio de facto porwał ich dziecko. Porwanie to stało się przedmiotem osobnego dochodzenia prokuratorskiego. Choć to prywatne śledztwo Mariseli doprowadziło do odnalezienia Sergio w mieście Fresnillo, oddalonym o około 1100 kilometrów. Sergio został natychmiast aresztowany, a Marisela otrzymała opiekę nad wnuczką. Podczas transportu z powrotem do Juarez w związku z zarzutem porwania, Sergio spontanicznie przyznał się do winy. Powiedział funkcjonariuszom policji, że Ruby była mu niewierna, więc w odwecie pobił ją na śmierć. Z pomocą swojego brata, Andiego Barazy, Sergio przewiózł ciało Ruby furgonetką ojczyma na wysypisko śmieci na obrzeżach Juárez.

Sergio Barraza zdecydował się nie składać zeznań. Skorzystał jednak z prawa do odpowiedzi na słowa Mariseli zgodnie z meksykańskim prawem. Przed trójką sędziów orzekających Sergio przyjął do wiadomości słowa Mariseli i przeprosił ją za wielką krzywdę, jaką wyrządził. Powiedział, że w czasie pobytu w areszcie odnalazł Boga, ale poza tym nie ma słów. Po trzech dniach rozpraw sędziowie udali się na naradę. Marisela powiedziała dziennikarzom, że zaakceptuje tylko maksymalny wymiar kary dla mordercy swojej córki. Odczytano jednogłośny werdykt. Za zabójstwo Ruby Freire Sergio Barraza został uznany za niewinnego.

Ustalono również, że sędziowie procesu błędnie odrzucili zeznania Angela, uznając je jako pogłoski, podczas gdy powinni byli potraktować je jako poszlaki. Mimo, że szczątki Ruby zostały odnalezione, porzucone i spalone, pierwotni sędziowie skupili się na braku formalnej przyczyny śmierci, by stwierdzić, że nie doszło do zabójstwa. W przeciwieństwie do tego, sąd apelacyjny stwierdził z całą pewnością, że Ruby została zamordowana. Choć sąd apelacyjny podtrzymał decyzję o odrzuceniu przyznania się Sergio do winy wobec policji, jako że złożono je bez obecności adwokata, uznał jednocześnie, że przeprosiny Sergio wypowiedziane w sądzie wobec Mariceli Escobedo należy traktować jako przyznanie się do winy, ponieważ miały miejsce w obecności jego prawnika.

Pod koniec maja 2010 roku sąd apelacyjny uchylił uniewinnienie. Sergio Barraza został uznany winnym zabójstwa Ruby Freire i skazany na 50 lat więzienia. Wyrok ten był jednak bez znaczenia. Zanim sąd apelacyjny ogłosił decyzję, Sergio, wciąż pozostający na wolności, ponownie uciekł ze stanu Chihuahua. Jego miejsce pobytu pozostawało nieznane. Napędzana frustracją i gniewem, Maricela Escobedo zrezygnowała z pracy pielęgniarki i porzuciła prowadzenie warsztatu, by dołączyć do organizacji obrony praw człowieka o nazwie Sprawiedliwość dla córek. Wraz z rodziną i innymi członkami grupy rozpoczęła krucjatę w imię sprawiedliwości.

Spędziła dwa lata walcząc o sprawiedliwość, co odcisnęło głębokie piętno na jej zdrowiu i samopoczuciu. Nie powstrzymało jej to jednak przed rozpoczęciem protestu na placu głównym w Chihuahua, placa Hidalgo, bezpośrednio przed pałacem rządowym. Od 5 grudnia 2010 roku Marisela zapowiedziała, że pozostanie na placu, dopóki Sergio Barraza nie zostanie aresztowany. Jej celem było zwrócenie uwagi nowo wybranego gubernatora stanu, Cezara Duarte, który objął urząd z obietnicą przywrócenia porządków Chihuahua. Przez kolejne dni Maricela siedziała na placu w otoczeniu plakatów i transparentów potępiających brak sprawiedliwości dla jej córki. Wspierali ją członkowie rodziny, przyjaciele oraz inni obrońcy praw człowieka.

8 grudnia Maricela skonfrontowała się z gubernatorem Duarte bezpośrednio przed pałacem rządowym, zarzucając mu nieudolność i kompromitując go w oczach mediów. Rozdrażniony Duarte zaprosił Maricelę na spotkanie z prokuratorem generalnym stanu, Carlosem Salasem. Marisela przyjęła zaproszenie i podczas spotkania opowiedziała o wszystkim, co odkryła. O miejscu pobytu Sergio Barrazy, jego powiązaniach z kartelem Los Zetas oraz o nieudolności działań policji, które umożliwiały mu pozostanie na wolności. Salas zapewnił Marisele, że zostaną podjęte odpowiednie działania. Marisela wznowiła swój pokojowy protest przed pałacem rządowym, jako stałe przypomnienie dla Duarte i Salasa, by dotrzymali słowa.

Tydzień po rozpoczęciu protestu Marisela powiedziała dziennikarzom, że otrzymała wiele gruźb od rodziny Sergio oraz kartelu, w tym słowa Los Zetas nie wybaczają ani nie zapominają. Złamanie ich zasad będzie kosztować ją jej życie. Marisela odmówiła ukrycia się i nadal publicznie piętnowała bez czynności władz. Na co czekają? pytała. Aż mnie wykończy? Wtedy Marisela rzuciła ostatnie wyzwanie, jakie miała. Ogłosiła, że jeśli Sergio Barraza chce ją zabić, to musi to zrobić bezpośrednio przed pałacem gubernatora, ku hańbie biurokratów, którzy pracują za jego drzwiami. Cztery dni później, w czwartek wieczorem 16 grudnia 2010 roku, Maricela i jej brat Ricardo siedzieli przy stoliku ustawionym na skraju placu, kontynuując swój pokojowy protest.

Krótko po godzinie 20 w pobliżu zatrzymał się biały sedan. Z miejsca pasażera wysiadł mężczyzna ubrany w jasne spodnie i ciemną bluzę. Po kilku krokach stanął bezpośrednio za Maricelą. Mężczyzna wyciągnął pistolet kalibru 9 mm, przystawił go do głowy Mariceli i pociągnął za spust. Pistolet się zaciął. Marisela zerwała się z krzesła i rzuciła do ucieczki. Ricardo chwycił swoje krzesło i rzucił nim wóz zbrojonego napastnika, podczas gdy Marisela przebiegła przez dwie jezdnie pełne jadących samochodów w kierunku pozornego bezpieczeństwa, jakim był pałac rządowy. Napastnik dogonił ją tuż przed tym, jak dotarła na drugą stronę ulicy.

W biegu ponownie uniósł broń i przyłożył ją do tyłu głowy Mariseli. Tym razem nie było żadnej przeszkody. Marisela upadła na ziemię, tuż naprzeciwko wejścia do pałacu rządowego. Sprawca wskoczył z powrotem do białego sedana, który natychmiast odjechał w ciemność. Ruch uliczny zwolnił tylko na moment, po czym wrócił do normy. Jeden z pieszych, który znajdował się zaledwie kilka metrów od leżącego krwawiącego ciała Mariseli, zatrzymał się na chwilę, spojrzał i ruszył dalej. Jedyną osobą, która wydawała się przyjęta tym, co się wydarzyło, był Ricardo. Walił desperacko w zamknięte drzwi pałacu rządowego, krzycząc o pomoc.

W obliczu oburzenia i potępienia, jakie wybuchło po zabójstwie Mariceli Escobedo, władze natychmiast obarczyły winą Sergio Barraza, twierdząc, że to on zlecił egzekucję. Gubernator stanu Chihuahua, Cesar Duarte, powiedział dziennikarzom, że czuje frustrację i oburzenie i wezwał do usunięcia sędziów, którzy wcześniej uniewinnili Sergio. Prezydent Felipe Calderon również zabrał głos, pisząc na Twitterze. To smutne, że sędziowie z Chihuahua wypuścili zabójcę Ruby, który sam się do tego przyznał. Ta bezkarność doprowadziła do śmierci Mariceli Escobedo. Kilka godzin po pogrzebie Mariseli, warsztat, który prowadziła wraz ze swoim partnerem Jose Monge, spłonął doszczętnie w pożarze.

Brat Jose, Manuel, który zajmował się wtedy warsztatem, zaginął. Jego ciało odnaleziono następnego dnia. Ręce i nogi miał związane taśmą klejącą, a na głowie ciasno zaciśnięty plastikowy worek. Oficjalne stanowisko brzmiało, że morderstwo Manuela nie miało związku ze sprawą Mariseli. Jednak najstarszy syn Mariseli, Juan, wiedział, że było inaczej. W dokumencie Netflixa Trzy śmierci Mariseli Escobedo, Juan wspomniał, że tego samego dnia ktoś również go szukał. Wtedy zrozumiał, że tak długo jak on i jego rodzina pozostaną w Meksyku, ich życie będzie zagrożone. Zostawiając za sobą wszystko na co pracowali, trzy pokolenia rodziny Escobedo tej samej nocy uciekły przez granicę do Stanów Zjednoczonych.

Tymczasem w Juarez, niespełna trzy miesiące po zabójstwie Mariseli i Manuela, sześciu uzbrojonych mężczyzn wtargnęło do jednego z domów i zastrzeliło trzech dorosłych mieszkańców. Sprawcy, wszyscy ledwo po dwudziestce, uciekli zaraz po strzelaninie. Ich ofiary to dwudziestoletni Angel Valles, jego ojciec i ciotka. Półtora roku później, w październiku 2012 roku, władze stanu Chihuahua ogłosiły aresztowanie zabójcy Mariceli Escobedo. Wskazanym mężczyzną był 30-letni członek gangu o pseudonimie El Wicked, czyli Jose Jimenez. El Wicked już wcześniej przebywał w areszcie, oskarżony o masakrę 16 osób w barze w Chihuahua, do której doszło 6 miesięcy wcześniej.

Broń użyta w tym samym ataku została zidentyfikowana jako ta sama, z której zabito Maricelę. Według władz, El Wicked przyznał się do zabicia Mariseli na zlecenie kartelu z Juárez y Los Zetas. Marisela stała się dla nich zbyt uciążliwa. Dla bliskich Mariseli to odkrycie było kolejnym policzkiem ze strony rządu, który postrzegali jako skorumpowany i obojętny. W ekskluzywnym wywiadzie dla meksykańskiego magazynu Proceso Juan wyraził opinię, że El Wicked był tylko kozłem ofiarnym, wysoko postawionym członkiem kartelu, którego aresztowanie pozwoliło władzom zamknąć sprawę jego matki. Juan wyjaśnił, że jego wuj Ricardo zapamiętał twarz zabójcy Mariseli i nie był to El Wicked.

Gdy pokazano mu zestaw zdjęć znanych przestępców, Ricardo ze stuprocentową pewnością wskazał jednego mężczyznę jako sprawcę. Był to Andy Barraza, brat Sergio. Andy był wcześniej oskarżony o pomoc w ukryciu ciała Ruby Freira. Ricardo nigdy wcześniej nie widział Andiego Barrazy, aż do nocy zabójstwa Mariseli, ale jego twarz zapamiętał na zawsze. Juan i Ricardo przekazali te informacje władzom, jednak zostali zignorowani. Juan poszedł o krok dalej. Publicznie oskarżył władzę stanu Chihuahua o współudział w śmierci swojej matki. Ujawnił, że Maricela w istocie podpisała na siebie wyrok śmierci, gdy przekazała wszystkie swoje ustalenia prokuratorowi generalnemu, Carlosowi Salasowi.

Okazało się też, że oprócz standardowego 24-godzinnego patrolu wobec pałacu rządowego, Marisela miała otrzymać dodatkową osobistą ochronę. Tymczasem, gdy drzwi pałacu zamknięto o 20-16 grudnia 2010 roku, Marisela została zastrzelona kilka minut później, bez żadnej ochrony w pobliżu. Zdaniem Juana, teren został celowo oczyszczony, a Andy Barraza wiedział, że nikt mu nie przeszkodzi. W piątek 16 listopada 2012 roku czterech członków Los Zetas zginęło w starciu z armią meksykańską. Wśród nich był Sergio Barraza. Osiem dni później gubernator Cesar Duarte ogłosił, że wobec śmierci Sergio i uwięzienia El Wiqueda sprawy Ruby Freire i Mariceli Escobedo są oficjalnie zakończone.