Filmy zimowe cz. 33

Czyli Nanuk z północy. Produkcja z 1922 roku i debiut Roberta Flachertiego. Filmowca, dokumentalisty przede wszystkim, który w swoim życiu nakręcił 15 filmów. Współpracował... współkręcił ostatni film Friedricha Murnaua. W 1922 roku, kiedy Flaherty kręcił Nanooka z północy, Nanook of the North, równocześnie Murnau kręcił swojego Nosferatu. Nie wiem jak to się stało, że te dwie osobistości kina spotkały się bodajże w 30 roku, tuż przed śmiercią Murnaua i tabu.

No a dlaczego? Zaczyna się handel i widzimy, że tak powiem... takie początki, znaczy początki to już były wcześniej, ale widzimy taki wolny rynek na małą skalę. Scena, w której tytułowy bohater przybywa do kantoru kupca, by sprzedać zdobyte skóry, zawiera istotne walory poznawcze. Obraz uzupełniają napisy. Przez rok oprócz lisów, fok i morsów Nanuk upolował siedem wielkich niedźwiedzi polarnych zabitych harpunem. Futra lisów arktycznych i niedźwiedzi polarnych Nanuk wymienia na noże, paciorki i kolorowe cukierki z magazynu kupca. Koniec cytatu i teraz komentarz tutaj redaktorów Uniwersytetu.

Dziś już wiemy, że Nanuk nie znał wartości swojej pracy i reżyser nie dystansował się wobec faktu wykorzystywania eskimosów. Także pod tym względem film jest dokumentem swego czasu. No ja tutaj się kardynalnie nie zgadzam. Owszem, dzisiaj to oni piszą z perspektywy, zapewne wymagaliby znaczka Fair Trade. Tylko zastanówmy się, co na tamte czasy było Fair Tradem. Zastanówmy się może jak działa wymiana na wolnym rynku. Wyobraźcie sobie sytuację, że jesteście takimi eskimosami i nagle ktoś przywozi wam świecidełka, koraliki. Coś, co dla nich jest cenne.

To też natknąłem się właśnie na takie opinie, że on się zaprzyjaźnił z tym Nanukiem, że było mu to bardzo, że tak powiem, żal opuszczać tam te rejony. No i to się pokrywa z tym, że Flaherty'ego interesował indywidualnych bohatery w bezpośredniej walce z przeciwnościami natury. I o ile z tym się zgadzam i tak mówię, że jest ten film skonstruowany, to oni piszą, że to nie społeczność interesuje. No pytanie... jak duże tamte plemiona były. Tutaj widzimy dwie, trzy rodziny, właściwie nawet jedną rodzinę może i jakichś znajomych, a wszystko to przedstawione jest w superhumorystyczny sposób.

Salvage ethnography. Miało to służyć unaocznieniu najważniejszego konfliktu, walki o egzystencję na dalekiej północy. Nanuk gra samego siebie, ale jego przypadki symbolizują los wszystkich Eskimosów, którzy całe życie walczą z surową przyrodą. Ukazane sytuacje są prawdziwe. Siegfried Krakauer w odniesieniu do metody reżysera mówił o tzw. wątku znalezionym w istniejącej rzeczywistości. Samo pojęcie wyprowadził od stwierdzenia Epsteina, że nie ma i nigdy nie było anegdot. Są tylko sytuacje bez początku, środka i końca. Krakauer miał na myśli fabułę otwartą, istniejącą potencjalnie w rzeczywistości i odnalezioną w niej przez kamerę.