Mentionsy

Historie arturiańskie
Historie arturiańskie
04.09.2025 04:00

#106 Bez Łokietka nie byłoby zjednoczenia Polski?

Czy bez Władysława Łokietka możliwe byłoby zjednoczenie Polski? W najnowszym odcinku podcastu moim gościem jest Michael Morys-Twarowski – historyk i autor książki „Łokietek Rex. Jeden, by wszystkimi rządzić”. Rozmawiamy o roli Łokietka w dziejach, o tym, jak udało mu się przezwyciężyć chaos rozbicia dzielnicowego i jakie byłyby losy Polski bez jego determinacji. To opowieść nie tylko o średniowieczu, ale też o znaczeniu silnego przywództwa.

Zapraszam do odsłuchu 🎧

🔴 https://patronite.pl/sigillum

☕ https://buycoffee.to/sigillum.authenticum

Prowadzenie: Artur Wójcik (Sigillum Authenticum)

Goście: Michael Morys-Twarowski

Montaż: Mirek Kubic

#historiearturiańskie #publichistory

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 43 wyników dla "Łokietka"

No to gratuluję tym bardziej, ale wiesz co, zanim może przejdziemy do samego omówienia i osądu Władysława Łokietka, to chciałbym jeszcze wrócić do poprzedniej twojej książki, ale w sumie zadałbym ci jeszcze inne pytanie.

Są tematy gdzie się czuję znaczy nie, że mi odbija palma ale, że czuję się takim bardziej szajnochą czy kubalą na tej zasadzie bardziej dziejopisem niż historykiem, że osobą która przeprowadza kwerendę i zbiera te wszystkie elementy żeby ułożyć z tego fajną opowieść i ewentualnie dorzucić jakąś kwestię, szczegółową które się teraz pojawiają w aneksach bo były i takie aneksy w Chrobrym i takie aneksy w Łokietku o czasach Łokietka trochę mojej bibliografii można znaleźć więc,

które rzeczy traktuję za bardziej prawdopodobne które mnie i dorzucam swoje uwagi dotyczące powiedzmy kwestii drugo czy trzeciorzędnych bo to nie jest moja główna epoka powiedzmy Barbarica w chrobrym uważam, że jeżeli ta rzecz te aneksy zostaną jakoś zauważone to włożyłem, dołożyłem ciekawą cegiełkę do genealogii pierwszych piastów a na etapie Łokietka też spotkałem się z opinią, że no nic specjalnie nowego nie jest pojawia się w książce o tym zakresie jeszcze

a jeżeli korzystam z łacińskiego oryginału to wpisuję łaciński oryginał ponieważ to tak nakazuje uczciwość badawcza i sam wątek pierwszej walki łokietka o Kraków jest, rzeczą świeżą i nową w ogóle w polskiej literaturze historycznej a czy idę za tropem wskazanym przez profesora Jana Tęgowskiego w latach 80 on się później już wycofał trochę z tych koncepcji w nowszych pracach ale wątek ten został podjęty więc jest to praca w tym sensie naukowa No oczywiście no.

I też bibliografie są zrobione w sposób nie taki, żeby była specjalnie opasła, albo żeby znaleźli się tam wszyscy święci, tylko są wskazane te osoby, z których prac realnie korzystałem na poziomie faktografii, więc jak ktoś otworzy i nagle zobaczy łokietka, o Panie, a gdzie jest Balcer, a gdzie jest ta ważna praca Janusza Kurtyki i tak dalej, ja zaznaczam i Baszkiewicz, ja zaznaczam to w posłowiu, że ja tę pracę znam, czytałem, ale nie przyjąłem żadnego elementu faktograficznego, żeby ułożyć tę opowieść.

Wiesz co, Michael, to może przejdźmy teraz do łokietka.

Pierwszy draft Łokietka nazywał się książka pięć.

Po prostu historia Łokietka, jak użyłeś określenia fabuła, uważam, że Łokietek obok Kazimierza Odnowiciela jest najbardziej fabularnym polskim władcą, ponieważ ma dużo, traci wszystko i wraca, żeby zyskać jeszcze więcej, łącznie z miejscem w Polsce.

bardzo dużo zbiorówek lepszych gorszych ale rzeczywiście te badania kwestii szczegółowych naprawdę rzucały dużo nowego na tę postać i też nie jest to książka na zasadzie Polska czasów Władysława Łokietka, że też jeśli chodzi, że bardziej interesujące dla mnie była ta droga

Więc w sumie najciekawsze i najnowsze dla mnie było odkrywanie tej drogi Łokietka do roku 1300.

I też ciekawa rzecz, w sumie taka słabo akcentowana, rola Władysława Łokietka w polityce ruskiej, że jednak Łokietek, który z autopsji znał tamte tereny i...

o historii tego i różnych koncepcjach, to Łokietka nie warto pomijać w tym aspekcie.

inaczej opisać drogę Łokietka do zbierania dzielnic, że to nie było tak, że Łokietek przychodził i z programem zjednoczeniowym, tak mówiąc w uproszczeniu, i że polskie rycerstwo dorosło do tego, żeby nagle się jednoczyć i porzucić dzielnicowe właśnie, tylko Łokietek do każdej dzielnicy miał twardy tytuł genologiczny, ewentualnie elekcyjny, łamany na genologiczny, że Łokietek nie mógł sobie, nie wiem,

Może nie zaskoczyło, ale jakiś taki potencjał, to najpierw opowieść o tym, że z Kroniki Wielkopolskiej, że macocha, matka Łokietka próbowała otruć pasierbów.

Obecność Łokietka w Pradze.

Już profesor Karol Maleczyński przypuszczał, że tym bratem, który towarzyszył Leszkowi Czarnemu mógł być Kazimierz Łęczycki, czyli młodszy rodzony brat Łokietka, a moim zdaniem najbardziej pasowało, że zabrałby Władysława.

To jest oczywiście hipoteza, ale gdzieś z puli tych braci Leszka Czarnego mamy czterech i z tych czterech opcji uważam Łokietka za najbardziej prawdopodobnego.

Ślub też z, co jeszcze takiego ujmującego w ogóle w tej historii w drodze Łokietka?

można takie elementy przyjaźni wychwycić między innymi na przykład Bolesław Płocki miał córkę imienia Eufrozyna i tutaj nie ma jakieś wielkie zagadki znaczy nie ma zagadki jaki transfer tego imienia skąd się wziął najbardziej prawdopodobne moim zdaniem jest to imię chrzestne znaczy imię znaczy imię na chrzcie ta dziewczynka otrzymała na cześć matki Łokietka.

Ełfrozyny też sam wątek ojczyma łokietka Mścisława II Gdańskiego bardzo erudycyjnie opracowany w ogóle przez profesora Błaża Jaśliwińskiego to też są takie rzeczy które mi otwierały oczy No nie mówiąc o rozprawach profesora Tomasza Jurka w zasadzie z każdym aspektem i jeżeli od któregoś historyka jestem gdzieś najbardziej uzależniony w tych wizjach w ogóle tamtych czasów to to od niego wydają mi się one.

Ale jeśli chodzi o Łokietka, bardzo inaczej.

Nie cierpię takiego taniej psychologii w przypadku postaci historycznych co komu się działo w głowie ale łokietka można zobaczyć pewną sekwencję łokietek zawsze darzył wielkim kultem świętego Stanisława przekonanie zwłaszcza i to jeszcze byłoby nic ale fakt, że łokietek spędził część swojego dzieciństwa w Krakowie na dworze Bolesława wstydliwego miał okazję jako dzieciak ogląd brać udział w uroczystościach corocznych ku czci świętego Stanisława.

to czasami to jest efekt jakiejś takiej spontanicznej decyzji która się zapadła dosłownie może nie, że minutę hiperbolizuje ale chodzi o to sekundę przed tym zanim przy pieczęć znalazła się pod jakiś pergaminem ale czasami jest to efekt przemyśleń paruletni które nie do końca znajdują odbicie jeszcze na piśmie ale gdzieś już się rodziły w umysłach łokietka i tego otoczenia i to to to przejście zbiera takiego kolekcjonera dzielnic na.

Jeszcze jedna rzecz ostatnia, bo tak takim trochę bezdechu, teoria, że Amadej Abba, którego ja pamiętam z jakiejś powieści, takich trochę dla dzieciaków napisanych, że taki szlachetny węgiel wzruszył się losem łokietka, jak profesor Tomasz Jasiński napisał, że to był bezwzględny oligarcha, który po prostu chciał przejąć szlak miedziany i potrzebował...

Z rąk do rąk i nawet jak wydawałoby się, że już nastąpiła jakaś stabilizacja za czasów Bolesława Wstydliwego, to przecież wuj Władysława Łokietka, po którym imię dostał Władysław Opolski, też podjął próbę do bycia Krakowa.

i trochę na no nie trochę tylko dosłownie na zasadzie spadkowej, że później pretensje zgłaszał Wacław trzeci syn, Wacława drugiego i później jego dwaj znaczy dwaj zięciowie Wacława drugiego Henryk z Karyntii i Jan Luksemburski który wyrósł wyrósł później na takie swoistego rodzaju Nemezis Władysława Łokietka i o ile korona przy Henryku probusie była efektem owocem jego przede wszystkim ambicji jako Henryk książę wrocławski Henryk czwarty chciał zostać królem Polski.

to, znaczy Łokietka też to był efekt ambicji ale u Łokietek już trafił na ten moment kiedy polskie społeczeństwo znaczy nie każdy kmieci no nie ale tak powiedzmy te opiniotwórcze warstwy polskiego społeczeństwa, zapragnęły mieć tego króla, że nie chciałbym używać określenia, że dojrzały do czegoś ponieważ samo okres rozbicia dzielnicowego polegające na decentralizacji rozwoju mniejszych ośrodków,

Prywatne ambicje Władysława Łokietka zbiegły się, zwłaszcza w wiecu Sulejowie i wymyślono już jakąś formułę, że Łokietek nie musi pozbywać się książąt swoich kuzynów i bratanków z dzielnic, tylko on zostaje królem, a z nimi trzeba stworzyć jakiś nowy model relacji i najlepiej to zagrało w przypadku linii kujawskiej, z której się wywodził w przypadku jego bratanków, że rzeczywiście te dzielnice dość szybko po wygaśnięciu tej linii znalazły się bezpośrednio w Królestwie Polskim.

Więc wnukiem był Bolko Mały Świdnicki więc ten plan Łokietka na zjednoczenie ziem polskich to nie było tak, że Łokietek wziął ten kadłub Królestwa Polskiego powiedzmy od, znaczy Pomorze Gdańskie bo odpadło ale generalnie w tej wizji idealnie idealnej by przejmował Pomorze Gdańskie Wielkopolskie rodzinne ziemie kujawskie i dzielnicę krakowską i sandomierską ale szuka jakiejś koncepcji żeby włączyć w to pozostałych członków polskiego rodu.

Jakiś czas temu wydałem książkę Dzieje Księstwa Cieszyńskiego, gdzie pisałem o czasach Łokietka z perspektywy księcia Mieszka Cieszyńskiego.

Jego najbliższego kuzyna, bo ojciec Mieszka i matka Łokietka byli rodzeństwem.

ale nie wydaje mi znaczy też trudno szafować, że ktoś był postacią wielkiego czy małego formatu ale, Henryk Głogowski wydaje mi się postacią większego formatu niż Bolko Opolski i jeżeli ktoś to zresztą widać po samej sytuacji Łokietka kiedy był Henryk Głogowski to jednak pozostawali w impasie a kiedy, a Bolko Opolski nie stanowi dla niego wielkiej przeszkody w ogóle we wszystkich dążeniach więc.

oznaczało osobę niskiego wzrostu czy tutaj tutaj gdzieś ta tradycja przechowana przez Długosza ma sens i jeszcze o jakaś taka fajna rzecz, że bo jak ktoś jest taki bardziej zanurzony w tej epoce co sobie myśli, że na takie okrągłe słowa opowiadam w ogóle o tym czternastym wieku tych ważnych przemianach społecznych tak dalej ale z tym, że uniwersytet wydał parę lat temu wznowił książkę długopolskiego która jest ma łokietka w tytułach to nie jest o łokietku tylko to jest polska

A tutaj jest trochę inaczej, to jest łokietek i Polska jego, znaczy, że odwracamy, że najpierw mamy bohatera i mamy realia, w których funkcjonuje, a nie, że realia, w których funkcjonuje państwo i ma władcę, który gdzieś steruje tą całą nawą państwową, że badania archeologiczne wskazują, że przekaz o ukrywaniu się łokietka w Ojcowie ma dość silne podstawy, że nawet takie drobiazgi gdzieś przechowane przez Jana Długosza w tradycji znalazły odzwierciedlenie, ale druga rzecz, którą też polemizuję w książce,

Ale w każdym razie Lasko Nogi, Plon to Nogi, Pratanek Łokietka, Władysław Garbaty, że te przydomki nawiązujące do fizji z takiej nie do końca udanej były dość...

Pierwsze to jest, czy jest coś takiego, czy w twojej książce się to pojawia, czy zastanawiałeś się, czy jest taka rzecz w życiorysie Łokietka, która mu się nie udała, znaczy chciał osiągnąć, ale to mu się nie udało.

Odpowiedź oczywista chyba dla każdego, kto tak trochę przejrzał biografię Łokietka.

Nie wiem, czy średnio funkcjonować, nie wiem, jak to określić nawet tak zgrabnie, a jeśli chodzi o Łokietka, to Łokietek miał jednak dużo za uszami jako władca, który był bardzo pobłażliwy.

tam niejednego wywiesił na szubienicę a o łokietku chodził za łaskawego, że tam to rycerstwo mogło naprawdę robić, znaczy nie chcę przesadzać, że mogło robić wszystko, ale że generalnie porządek, czy porządek pod rządami łokietka był trochę inny niż pod rządami Henryka Głogowskiego i Bolesława Płockiego i gdzieś chyba

ten element mógł sprawić, że też trudno było rozniecać kult w ogóle Władysława Łokietka.

No i Salomea, i Kinga Kunegunda, i Jolenta Helena, przecież teściowa Łokietka.

Póki co polecamy twoją ciekawą i długą rozprawę czy książkę na temat Łokietka, Łokietek Rex 1, by wszystkimi rządzić.

I wątek nostalgii, który też się, nie żebym sobie spoilerował własną książkę, ale chciałem opowiedzieć o niej, że z jednej strony to nie jest jakaś taka wielka makroanaliza tej Polski, ale z drugiej strony te wątki, to nie jest taka czysta, czysty zbiór dat i faktów z biografii Łokietka, tylko próba go wrzucenia w ten, tej osoby w świat XIV wieku.