Mentionsy
Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
07.01.2026 09:00

Losy PPS w czasie II wojny światowej i po niej. Prof. Andrzej Friszke

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. socjaliści zeszli do pracy w podziemiu. W konspiracji kontynuowali ją pod nazwą PPS-WRN (Wolność, Równość, Niepodległość). Nie wszyscy przedwojenni działacze PPS znaleźli się w jej podziemnej odnodze. Kazimierz Pużak zaprosił do współpracy nielicznych (siatka PPS-WRN liczyła jedynie kilkaset osób) posiadających odpowiednie cechy charakteru, gwarantujące zachowanie zasad konspiracji, a także nie powiązanych wcześniej z komunistami. Socjaliści z WRN pozostali konsekwentnie antysowieccy i antykomunistyczni. Bardzo wcześnie, bo już jesienią 1939 r przystąpili do tworzenia oddziałów zbrojnych – Gwardii Ludowej. Socjaliści uczestniczyli w budowaniu struktur Polskiego Państwa Podziemnego zarówno wojskowych, jak i cywilnych. Obok ludowców, narodowców i chadeków tworzyli zalążki podziemnego parlamentu Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, a później Rady Jedności Narodowej. Opracowali w czasie wojny spójny program „Polski Ludowej” oparty na zasadach demokracji i zapowiadający głębokie reformy społeczne. Po wojnie w kraju ujawnił się odłam prokomunistyczny w PPS z Edwardem Osóbką-Morawskim na czele. Część działaczy WRN podjęła z nimi współpracę. Po wojnie PPS dzieliła się na dwa nurty – niepodległościowy nawiązujący do tradycji PPS-WRN (zwalczany przez komunistów, uznany za wrogi i „reakcyjny”) i współpracujący z PPR – akceptujący nowy układ sił politycznych i metody sprawowania władzy. Działacze PPS-WRN byli represjonowani – Kazimierza Pużaka sądzono w procesie 16 przywódców PPP w Moskwie w czerwcu 1945 r.; w listopadzie 1948 r. odbył się proces przywódców PPS-WRN (ponownie sądzono Kazimierza Pużaka). W latach siedemdziesiątych działacze lewicy niepodległościowej odegrali istotną role w opozycji demokratycznej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN, znawcą najnowszej historii Polski.#pps #pps-wrn #adamciołkosz #zygmuntzaremba #edwardosóbka-morawski #mieczysławniedziałkowski #kazimierzpużak #józefcyrankiewicz #socjaliści #tomaszarciszewski #układsikorski-majski #programpolskiludowej #gwardialudowa #polskiepaństwopodzimne #represje#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

PPS Pużak Puszak WRN Mikołajczykiem Cyrankiewicza PPR Żuławski WRN-u Sikorskim Arciszewski Niedziałkowskiego Barlicki Tomasz Arciszewski Gomułka

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 16 wyników dla "Pużak"

Tak jest, Niedziałkowskiego i Pużaka.

Sam Pużak był konspiratorem zawsze, to właściwie całe życie był konspiratorem, a nauczył się tego jeszcze przed rokiem 14, no grubo przed 14, w ulicach 905.

Wyróżnił się w tym porozumieniu raczej Cyrankiewicz, czyli człowiek właśnie pużaka.

Bo właśnie nie mógł zaprowadzić tych chłopaków do WRN-u nawet jakby chciał, bo Pużak potrzebował kadr, a nie masowych drużyn, że tak powiem, młodych ludzi, którzy z tymi nie wiadomo co właściwie robić.

Czyli Pużak myślał w kategoriach takiej organizacji kadrowej, a ten DBA chciał zagospodarować tą całą masę aktywistów.

Ale jeżeli mówimy o tych dwóch grupach, z jednej strony kadrowa WRN Pużaka, z drugiej strony to środowisko, nazwijmy to w cudzysłowie młodych, to tam chyba też jest jakiś wątek zbliżenia, powiązany, myślenia w kategoriach złączenia sił i środków.

Można powiedzieć, że tu też był ten element, że z jednej strony Pużak nie miał specjalnie zaufania, bo on miał takie przekonanie, że trzeba jednak z komunistami młodymi, nie wszyscy są agentami Rosji, trzeba szukać do nich dojścia i tak dalej.

I Pużak takiej osoby po prostu nie chciał.

Prawą ręką Pużaka był i tak samo było w czasie wojny.

Pużak faktycznie kierował jako sekretarz generalny, ale osobą taką drugą.

po Pużaku był Tomasz Arciszewski i raczej firmował niż praktycznie działał, no ale był osobą reprezentującą tradycje ogromne też i sprzed czternastego roku, organizacja bojowa PPS, zamachy ważne, których wtedy uczestniczył na carskich dygnitarzy.

I teraz czy wiemy, jakie było nastawienie chociażby Pużaka do tego pomysłu?

Pużaka może najmniejsze, za chwilę o tym powiem, ale te złudzenia były, no bo one się opierały o literę Jałty.

Pużak był nieufny.

No właśnie, zabrakło Pużaka, zabrakło Pojdaka, co się działo z pozostałymi socjalistami i z PPS-em de facto tutaj w kraju, kiedy już

Przesiedział się w więzieniu, był na procesie pużaka skazany, niewysoko, ale potem zwolniony.

Ostatnie odcinki