Mentionsy

w organizacji bojowej PPS, potem to się jeszcze wzmocniło przez jego więzienie w Schlisselburgu, parę lat w izolowanej celi, bez kontaktów z innymi ludźmi, więc był małomówny z natury rzeczy i w ogóle taki małodowcipny.

Ale to co pan wspominał w poprzedniej rozmowie, to jako szef PPS-u w międzywojniu żelazną ręką przeprowadził tę partię przez trudny okres dwudziestolecia w tej ciągłej działalności opozycyjnej.

Pod tym kryptonimem, nie PPS, tylko Wolność, Równość, Niepodległość funkcjonowali.

Bo Cyrankiewicz, chociaż jego losy powojenne, no to znamy, wiemy to i owo, zaczynał jako człowiek, który był bardzo twardym organizatorem PPS przed wojną i w czasie wojny w Krakowie głównym organizatorem.

Trochę opartą w zasadzie o doświadczenia I wojny światowej, kiedy była Polska Organizacja Wojskowa, była PPS, która z tym współdziałała.

W pewnym momencie w kontrze do PPS-u się wyłonili, a mianowicie PPS, frakcja rewolucyjna.

Rzeczywiście była ta PPS, dawna frakcja rewolucyjna Rajmunda Jaworowskiego.

Napięcie i konflikt pomiędzy właśnie zdrajcami, jak uważano, prawda, z PPS dawnej, frakcji rewolucyjnej, którzy kiedy koledzy poszli do Brześcia i byli sądzeni, no to współpracowali z sanacją.

przyszło co do czego, no to brał udział w tworzeniu, w próbie połączenia tych różnych grup PPS-owskich, które się nie znalazły w URN-ie i z tego powstała organizacja Polscy Socjaliści.

Aż do 1943 roku nie było PPS-WRN-u w porozumieniu stronnych.

przywódca studentów PPS-owskich na Uniwersytecie Warszawskim przed wojną.

Nie mówimy o kimś, kto był w czołówce PPS-u przedwojennego czy wojennego.

Ja nie pamiętam w jakiej miejscowości na Mazowszu tam działał w komórce PPS-owskiej.

Ale rozumiem, że też pewnie i socjaliści zorientowali się, że ta nazwa PPS to jest jednak ważna marka i chodzi też o to, żeby ktoś jej nie zagarnął, więc gdzieś tam wrócono.

W 44 roku wrócono do nazwy PPS.

Jego zastępcami byli Adam Bień z Ruchu Ludowego i Antoni Pajdak, działacz PPS WRN z Krakowskiego.

To znaczy on stał na czele PPS-WRN jako przewodniczący jej zarządu.

po Pużaku był Tomasz Arciszewski i raczej firmował niż praktycznie działał, no ale był osobą reprezentującą tradycje ogromne też i sprzed czternastego roku, organizacja bojowa PPS, zamachy ważne, których wtedy uczestniczył na carskich dygnitarzy.

No a mówimy o PPS-owcach.

No właśnie, zabrakło Pużaka, zabrakło Pojdaka, co się działo z pozostałymi socjalistami i z PPS-em de facto tutaj w kraju, kiedy już

No ale trzeba jeszcze powiedzieć parę słów o przywódcach PPS-owskich w Anglii.

Przecież tam też była struktura PPS.

Była PPS w Anglii, działała.

Bo ja rozumiem, że też i PPS się tak trochę w kraju zaczęło ujawniać.

PPS się w kraju zdecydowano o jego ujawnieniu latem roku, właściwie w lipcu roku 1945, czyli po utworzeniu rządu Tymczasowego Jedności Narodowej, po powrocie Mikołajczyka do Polski zostały rozwiązane struktury Polskiego Państwa Podziemnego, a PPS się ujawnił.

Tyle tylko, że co to miało oznaczać, że się PPS ujawnił?

Również ci emigranci, o których tutaj wymieniłem, jak oni wrócili do Polski, no to oni natychmiast przystąpili do tej legalnej PPS.

Więc tym uległa też prawda WRN i było taki zjazd właściwie nawet na początku lipca 45 roku, gdzie właśnie Zygmunt Żuławski był takim liderem tej orientacji, że trzeba działać legalnie i trzeba próbować się połączyć z tą PPS, która tutaj działa i po prostu no

Wycofał się z tej PPS oficjalnej i ostatecznie w wyborach styczniowych 1947 roku kandydował z listy PSL-u.

Więc oni byli sądzeni w 1948 roku, a ten sąd jednocześnie, ten proces był sądem nad PPS-em w ogóle.

został bardzo szybko sekretarzem generalnym tej PPS odrodzonej w Polsce pojałtańskiej.

A może uznał, że będzie szedł drogą Mikołajczyka, tylko z tą PPS.

Ale przecież jakby to powiedzieć obrońcom niezależności PPS-u, to on wielkim nie był, kiedy przyszedł moment próby.

Mianowicie Julian Hochfeld to był właściwie szef tej grupy posłów PPS w Krajowej Radzie Narodowej, czyli szef klubu parlamentarnego można powiedzieć.

I potem jak parę miesięcy później ogłosił Gomułka, że oto idziemy do zjednoczenia ruchu robotniczego, czyli będziemy wchłaniać de facto PPS, no to co on już mógł zrobić?

Ze wspominanych tutaj postaci z tej PPS, dawnej frakcji rewolucyjnej, Adam Szczypiorski jeszcze byłby do wymienienia, który

Po wojnie znalazł się w Londynie na emigracji, działał w PPS, wrócił po 1956 roku.

ale raczej takim intelektualistą związanym z PPS, jako ekonomista, raczej nieczynny w strukturach politycznych, dosyć szybko w czasie wojny, bo już w 1943 roku przyjął orientację prosowiecką.

który był powrotem do tej wizji gospodarki socjalistycznej PPS-owskiej.

Tylko, że z kolei w tym modelu właśnie PPS-owskim to kierownictwo klubu parlamentarnego to naprawdę było kierownictwo partii.

No tak, oczywiście mówię, partia została wznowiona, formalnie została odbudowana jako PPS w roku 1948, kiedy likwidowano partię w Polsce.

Oczywiście ten ośrodek PPS-owski współdział z emigracją polityczną, tą główną i ze Stronnictwem Narodowym i z Piłsudczykami i z prezydentem i czasem przeciwko prezydentowi.

No właśnie, Ciołkosza, różne prace dotyczące historii ruchu PPS-owskiego, ruchu robotniczego, II wojny światowej.

Wydaje mi się, że to hasło gdzieś korzeniami tkwi w dziedzictwie PPS-u, mimo to, że jego autorami nie byli ludzie, którzy gdzieś tam z tego trzonu PPS-owskiego wyrośli.

Antysemityzm był tępiony absolutnie w środowisku PPS-owskim.

A przy braku, co tu dużo mówić, dobrych, powiedziałbym, mocnych tradycji liberalnych, to tym bardziej to PPS musiało tę ideę tego otwartego społeczeństwa tutaj...