Mentionsy
Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
07.01.2026 09:00

Losy PPS w czasie II wojny światowej i po niej. Prof. Andrzej Friszke

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. socjaliści zeszli do pracy w podziemiu. W konspiracji kontynuowali ją pod nazwą PPS-WRN (Wolność, Równość, Niepodległość). Nie wszyscy przedwojenni działacze PPS znaleźli się w jej podziemnej odnodze. Kazimierz Pużak zaprosił do współpracy nielicznych (siatka PPS-WRN liczyła jedynie kilkaset osób) posiadających odpowiednie cechy charakteru, gwarantujące zachowanie zasad konspiracji, a także nie powiązanych wcześniej z komunistami. Socjaliści z WRN pozostali konsekwentnie antysowieccy i antykomunistyczni. Bardzo wcześnie, bo już jesienią 1939 r przystąpili do tworzenia oddziałów zbrojnych – Gwardii Ludowej. Socjaliści uczestniczyli w budowaniu struktur Polskiego Państwa Podziemnego zarówno wojskowych, jak i cywilnych. Obok ludowców, narodowców i chadeków tworzyli zalążki podziemnego parlamentu Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, a później Rady Jedności Narodowej. Opracowali w czasie wojny spójny program „Polski Ludowej” oparty na zasadach demokracji i zapowiadający głębokie reformy społeczne. Po wojnie w kraju ujawnił się odłam prokomunistyczny w PPS z Edwardem Osóbką-Morawskim na czele. Część działaczy WRN podjęła z nimi współpracę. Po wojnie PPS dzieliła się na dwa nurty – niepodległościowy nawiązujący do tradycji PPS-WRN (zwalczany przez komunistów, uznany za wrogi i „reakcyjny”) i współpracujący z PPR – akceptujący nowy układ sił politycznych i metody sprawowania władzy. Działacze PPS-WRN byli represjonowani – Kazimierza Pużaka sądzono w procesie 16 przywódców PPP w Moskwie w czerwcu 1945 r.; w listopadzie 1948 r. odbył się proces przywódców PPS-WRN (ponownie sądzono Kazimierza Pużaka). W latach siedemdziesiątych działacze lewicy niepodległościowej odegrali istotną role w opozycji demokratycznej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN, znawcą najnowszej historii Polski.#pps #pps-wrn #adamciołkosz #zygmuntzaremba #edwardosóbka-morawski #mieczysławniedziałkowski #kazimierzpużak #józefcyrankiewicz #socjaliści #tomaszarciszewski #układsikorski-majski #programpolskiludowej #gwardialudowa #polskiepaństwopodzimne #represje#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

PPS Pużak Puszak WRN Mikołajczykiem Cyrankiewicza PPR Żuławski WRN-u Sikorskim Arciszewski Niedziałkowskiego Barlicki Tomasz Arciszewski Gomułka

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 12 wyników dla "PPR"

To była duża wpadka w Krakowie wtedy konspiratorów, w ogóle w tym właśnie socjalistów też i staje się postacią oczywiście znaną w roku 1945, ale ten jego zwrot, żeby tak wyprzedzić w kierunku współpracy z PPR-em, z komunistami, ze Związkiem Rzymskim, to była całkowicie nowa karta w jego działalności.

No i zajmowali się też przystrogami, to też trzeba podkreślić, przed aktywnością komunistów, bo od 1942 rozwijała się PPR, no więc wchodziła ona siłą rzeczy na teren i młodzieżowy, i robotniczy, gdzie socjaliści się czuli panami.

Ale do czasu końca okupacji to nie były jakieś grupki, które gdzieś tam się zaczęły przytulać do PPR-u, prawda?

A więc zgodził się wejść w rozmowy z PPR-em.

W sierpniu roku 45 PPR, który tak naprawdę trzymał kontrolę nad tą partią Osóbki-Morawskiego, nie dopuścił do tego, żeby ta oboja... Tam w Wierchuszce już była odpowiednia ilość de facto agentów PPR-owskich, którzy tą partią kontrolowali.

Był Bierut, przedstawiciel PPR-u, przedstawiciel wojska.

Dla Rosji jedyną partią, która może rządzić w Polsce jest PPR.

My powinniśmy trzymać się tego PPR-u, wejść z nim w sojusz, właśnie w ten jednolitowy, frontowy układ i próbować hamować te nieszczęścia, które mogą wynikać z tej sytuacji.

W związku z tym jedynym sposobem, żeby hamować, jest stworzyć szeroki blok, w którym PPR będzie jakoś związany i będzie tam można próbować ich trzymać za ręce.

No i tu jest rzecz, której ja już wybaczyć nie mogę jako historyk, to znaczy w listopadzie 1946 roku podpisali taką umowę o jedności działania, która de facto oznaczała podporządkowanie się PPR-owi, również w agitacji przeciwko PSL-owi, no i w podporządkowaniu się również w dalszych różnych ważnych sprawach, w tym zgoda na sfałszowanie wyborów.

I to jest koniec właściwie tej gry, bo w tym momencie stali się zakładnikami PPR-u.

Ośrodek decyzyjny był w biurze politycznym PPR-u.

Ostatnie odcinki