Kathy Acker - Imperium postradanych zmysłów (1988)

Literatura ze środka Europy. Podcast okołoksiążkowy. Dzień dobry. Kłaniam się Państwu. Marcin Piotrowski. Zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu Literatura ze środka Europy. Przedstawiam Państwu powieść Katie Acker Imperium postradanych zmysłów. Książka ukazała się w oryginale w roku 1988, a polski przekład w roku 2025 przygotował pan Patryk Leftwicz.

co mam wrażenie nadal jest świeże. Ta książka ma prawie 40 lat, a jednocześnie mam wrażenie, że jej główne tezy są nadal aktualne. Mam też takie bardzo głębokie przekonanie, że ta książka się nie zestarzała, także na poziomie formalnym, no bo to jest książka wręcz awangardowa. Ja do Kathy Acker trafiłem szukając pisarek postmodernistycznych. Sporo czytam postmodernistów mężczyzn, no i chciałem zobaczyć, jak postmodernizm eksplorują kobiety. No i tak trafiłem do Kathy Acker. Zdecydowałem się na Imperium Postradanych Zmysłów jako pierwszą książkę. No i muszę powiedzieć, że to pierwsze wejście w tę literaturę było trudne.

Jeżeli rozważaliby państwo czytanie Imperium, do czego zachęcam, to bardzo sugerowałbym obejrzenie sobie, czy na YouTubie, czy poczytanie o Kathy Acker, o jej życiu, o jej rozumieniu świata, bo to tło kulturowe, ten kontekst będzie bardzo istotny. Ja popełniłem ten błąd i zacząłem lekturę tak zupełnie nieprzygotowany. To znaczy, wiedziałem, że to będzie dzikawę, wiedziałem, że to będzie feministyczne, ale jednocześnie nie sądziłem, że będzie tak wymagające. Ale także nie sądziłem, że kiedy po przeczytaniu mniej więcej jednej trzeciej książki Stwierdziłem, że zrobię sobie pauzę i zajrzę do internetu, dowiem się więcej o twórczyni.

Tymczasem Kathy Acker idzie znacznie dalej niż Thomas Pynchon. Czytając Imperium Postradanych Zmysłów, prawie że tęskniłem do klarowności przekazu Pynchona. No bo u Pynchona wiadomo, kto mówi. Możemy mieć wątpliwości, kto kim jest, możemy mieć wątpliwości, czy to, co czytamy, to jest sen, jawa, czy sen w jawie, a może jawa we śnie. No ale wiadomo, kto jest narratorem. Tutaj to nie jest wiadome. Ten tekst stawia ogromny opór, bo nie wiadomo, czy na przykład tatuś, który gwałci swoją córkę, to czy tatuś pisany wielką literą to jest tylko ksywka, jakiś pseudonim, gdzieś tam pada w tekście w końcu takie nawiązanie,

Kiedy ostatnio czytałem jedzenie Iwana Medysziego, to miałem wrażenie, że tamta książka była już dzika, że tamta książka była mocna. Ale muszę powiedzieć Państwu, że to, co Katia Kerr zrobiła w roku 1988 z Imperium Postradanych Zmysłów, to jest coś, co jest jeszcze dalej. Znakomite, dziwne, odjechane, gwałtowne pisanie. Ja takie uwielbiam. To jest literatura, która przewraca stolik, literatura, która myślę, że może być bolesna dla bardzo wielu osób, no bo ona niby nie kpi bezpośrednio, tylko zbywa to milczeniem.