Don DeLillo - Spadając (2007)

No i na szczycie listy osób, od których oczekiwano tej opowieści, Był Don DeLillo, czyli najbardziej amerykański z amerykańskich pisarzy i bez żadnej przesady to mówię, kiedy go zaczynałem czytać, to pamiętam, że nawet przedstawiając postać mówiłem, że on o sobie mówi, że jest pisarzem amerykańskim i o Ameryce chce pisać. No i to jest chyba czwarta czy piąta książka i każda kolejna przekonuje mnie mocniej, że tam nie ma cienia przesady i jak chcę rozumieć Amerykę, jak chcę czuć Amerykę, no to powieści Dona DeLillo to jest, mam wrażenie, taka kwintesencja, nie wiem czy amerykańskości, ale spojrzenia na Amerykę na pewno. No i kiedy w roku 2007, czyli 6 lat po zamachach, ukazała się ta książka, no to została przyjęta nadzwyczaj chłodno.

Dokładnie do tego, no dokładnie do tego, że nikt nie zwraca uwagi, co mówi kiedyś główna osoba, która na świecie mówiła. W tej chwili mówi cokolwiek, nie ma to żadnego znaczenia. No ale wracając do książki. Polski tytuł Spadając. Polski tytuł jest bardzo interesujący, bo tytuł oryginału to Falling Man. Spadający mężczyzna. W polskim przekładzie wątek spadania, upadku pojawia się wielokrotnie i dlatego przekonuje mnie ten tytuł, bo tu mamy, oczywiście na początku jest upadek samolotów, jest upadek wież, jest cały wątek upadku Ameryki, jest wątek upadku związku, to jest taki rozkład.

Jest pokazane doświadczenie tego, jak człowiek ma zegarek w ręku i nie wie, jak go zapiąć. Zresztą Leigh-Anne straciła ojca, który miał początki Alzheimera, ale był jeszcze na tyle świadomy, że sam postanowił to życie zakończyć bardzo świadomie, tak żeby nie doprowadzić do sytuacji, w której będzie nie poznawał swojej córki. I ten wątek, cały wątek zapadania się tych ludzi też jest pokazany jako obsuwanie się upadek. To jest kolejne powtórzenie tego słowa, które w tej książce się pojawia. No i chyba najważniejsze, bo angielski tytuł, Falling Man, ma nawiązanie także do jednej z postaci, postaci bardzo w tle, które się tutaj pojawiają.

Człowieka, który jest nazywany upadającym mężczyzną. Jest to performer. To nie jest postać prawdziwa. To jest kreacja DeLillo. Jest to performer, który się w mieście pojawia, jest ubrany w garnitur, taki typowy biurowy, ma pod spodem uprząż i w różnych miejscach publicznych rzuca się i upada. I to jest nawiązanie, bardzo wyraźne nawiązanie do tak zwanego falling man z dwóch wież. Jeżeli wpiszą Państwo do Googla falling man, to znajdą Państwo zdjęcie, bardzo charakterystyczne zdjęcie człowieka, który wyskoczył. Szacuje się, że około 200 osób wyskoczyło z tych płonących wieżowców. To, co ciekawe, to to, że następnego dnia po 11 września rozpoczęła się akcja usuwania tych skaczących ludzi z publicznej narracji.

I amerykański tytuł książki bardzo wyraźnie do tego nawiązuje. Była tam także dyskusja o tym, gdzie jest granica wolnych mediów, bo pojawiały się takie głosy, że to są ostatnie sekundy, dosłownie sekundy życia tych ludzi i czy można to pokazywać. Z drugiej strony była narracja, że no taka jest obiektywna prawda, że nie pokazując ich też się coś zabiera, to była jakaś deklaracja z ich strony, to była decyzja tych ludzi, ale z drugiej strony jednak nie, bo oni byli zmuszeni do czegoś przez to, że tak, a nie inaczej ten zamach terrorystyczny był zrobiony. No bardzo, bardzo to ciekawe, znakomita ta książka Dona DeLillo. Dziwię się, że tak chłodno była przyjęta, natomiast im dalej od tych wydarzeń, mam wrażenie, że tym bardziej docenia się tę prozę.

I potem świat już jest zupełnie inny, już nie można grać w inne gry, bo gra się tylko w te coraz bardziej, nawet nie wymagające, tylko coraz mniej wybaczające. I w takiego pokera gra także główny bohater, on się w końcu staje zawodowym pokerzystą. No bardzo, bardzo polecam Państwu Dona DeLillo. Zdaję sobie sprawę, że nie wszyscy czytelnicy takie pisanie lubią. No ale o ile podziemia to jest tam, nie wiem ile, 900 stron i to jest spora inwestycja, o tyle mam wrażenie, że Spadając jest już inwestycją mniejszą, a jednocześnie daje szansę posmakowania Dona DeLillo, bo Ta narracja jest fragmentaryczna, jest pocięta, jest zmieszana, trzeba to samemu konstruować.