#120 – Nowe ćwiczenie: Pokój Pytań

A w efekcie tego ćwiczenia uzyskujemy w mętnej sytuacji pewną klarowność. Tyle jeżeli chodzi o nazwy. W newsletterze poprosiłem Was o wybranie, które jest w Waszym zdaniu najlepsze i możecie też sami własnych nazw używać, jeżeli to okaże się lepsze w Waszym przypadku, bo nazwa ćwiczenia, po które szybko sięgamy w takich sytuacjach jest istotna. Jak ja to ćwiczenie namierzyłem? Może od tego zacznę. Zaczęło się od lektury Piera Ado, książki, która najnowsza się ukazała w języku polskim. To są takie jego różne, zebrane, krótkie artykuły.

Koniec cytatu z Cycerona. I teraz dalej Ado komentuje. Cyceron kontynuuje swój list, wymieniając cały ciąg tez sformułowanych po grecku przykładowo. Cytat z Cycerona. Czy trzeba zostać w ojczyźnie, która znalazła się w rękach tyrana? Koniec cytatu z Cycerona. I konkluduję cytat z Cycerona. Ćwicząc się więc w tych pytaniach, jak w Grece, tak w Grece jak i w łacinie, udało mi się zarazem odwieźć na chwilę mój umysł od niepokojów i skupić się na środkach, które należy podjąć. I teraz komentarz do tej taktyki stosowanej przez Cycerona w I wieku przed naszą erą.

Koniec komentarza Piera Ado w tym miejscu. Teraz pozwolę sobie w całości przytoczyć cytowany przez Ado list Cycerona do Attyka. Motywuje mnie po pierwsze to, że On jest krótki. Po drugie to, że chciałem wam pokazać całość tego duchowego ćwiczenia, które przeprowadził na sobie Cyceron. A po trzecie, żeby zwrócić wam uwagę na pewne osobliwe i interesujące różnice w tłumaczeniu między tłumaczeniem, jakie mamy z francuskiego wersji Ado.

Bo to jest tak, Ado dla swoich potrzeb przetłumaczył ten fragment, żeby go zacytować samodzielnie. A my dysponujemy innym tłumaczeniem z łaciny, więc teraz z francuskiego cytat Ado jest przetłumaczony jeszcze raz na polski i on brzmi zupełnie inaczej. I na to też zwrócę uwagę. A więc przystępuję do lektury listu Cycylona do Attyka z 12 marca 1949 roku przed naszą erą. Choć jestem spokojny tylko wtedy, gdy piszę do ciebie lub czytam twoje listy, jednak i mnie samemu już brak materiału do pisania i wiem, że i z tobą jest podobnie. Na to bowiem, co się zwykle pisze poufale, gdy się ma umysł zupełnie swobodny, nie pozwalają obecne czasy.

pisze on, aby jednak nie pogrążyć się całkowicie w rozpaczy. I to jest typowy zwrot dobrze funkcjonujący w języku polskim. Pogrążyć się całkowicie w rozpaczy. Podczas gdy w wersji, którą przedstawia nam tłumacz eseju Piera Ado, mamy następujące sformułowanie, które mnie urzekło. Aby uniknąć pozostawienia mnie całego niepokojowi. Czyli tutaj mamy pogrążyć się w rozpacz, a tam uniknąć pozostawienia mnie całego niepokojowi. Jaka jest różnica między tymi sformułowaniami? Zastanówcie się. Moim zdaniem przede wszystkim taka, że to drugie sformułowanie pozostawia więcej przestrzeni na naszą wolność uniknięcia czegoś.

W pogrążaniu się w czymś, w tym przypadku w rozpaczy, konotacje tego sformułowania moim zdaniem są takie, że jest to coś... na co jesteśmy skazani jakby, co dzieje się bez naszego udziału, na co nie mamy wpływu. Podczas gdy tutaj, przystępując do tego, co sam Cyceron określa mianem ćwiczyć się w czymś, Już w punkcie wyjścia, przynajmniej w tłumaczeniu Piera Adoi jest to wyeksponowane, punkt wyjścia jest nazwany za pomocą sformułowania dającego dużo więcej przestrzeni na nasze własne sprawstwo.