Tarczek

W Świętomarzy. Czyli dobrze rozumiem, tarska kasztelania miała swoją siedzibę w Świętomarzy? Tak, ale panie Krzysztofie wolałbym, aby uważał pan na drogę. No panie przewodniku, jak panu nie pasuje, to może pan wysiąść. Deszczyk właśnie zaczął padać, więc może ochłodzi pana umysł. Eee... no... to ja może zostanę. No i bardzo dobrze. Ja faktycznie jednak zwolnię, bo warunki drogowe się pogorszyły, a pan opowiadaj o tarczku. Tak, panie przewodniku, tylko tak z werwą. Już wiecie, dlaczego powstał tarczek. Ale co więcej wiemy? Kościół w Tarczku pod wezwaniem św. Idziego wzniesiony został prawdopodobnie w pierwszej połowie XIII wieku na miejscu świątyni, którą dwa wieki wcześniej miał ufundować ks. Władysław Herman w podzięce Bogu za narodziny syna Bolesława Krzywoustego.

Jak wiele innych kościołów z tamtych czasów był budowlą obronną. Świadczą o tym zachowane w północnej ścianie niewielkie otwory okienne umieszczone wysoko nad ziemią. No Panie Przewodniku, nie wkręcaj nas Pan jak wycieczkę z przedszkola. Co prawda Jan Długosz pod rokiem 1086 umieścił spis ośmiu świątyń fundowanych świętemu Idziemu przez księcia Władysława Hermana i jego rycerzy w podzięce za cudowne narodziny Bolesława. Wśród nich kościół w Tarczku, ale to tylko piękna legenda. Choć przyznać muszę, że ta niewielka kamienna świątynia jest jedną z najstarszych na stokach Łysogór. Ale pana rozjechała! Jak walent z drogowy żabera, drodzy panie przewodniku! Ona jak jedzie na wyprawę, to jest jak hart myśliwski.

Tylko szuka ofiary. I tu pan... No cóż... Historia tego miejsca jest bardzo zawiła, a o fundatorze zabytkowego kościoła miejscowe akta nic nie wspominają. Ale przyzna pan, że jest pewien trop? Datę powstania kościoła można wywnioskować z łacińskiego napisu usytuowanego na wewnętrznej stronie kościoła po północnej stronie. W przykładzie z łaciny na język polski znaczy to tyle co Świątynię tę wzniesiono w 1067 roku i przez tyle wieków bardzo uszkodzoną najjaśniejszy pan Franciszek II, cesarz rzymski, szczęśliwie nam panujący na skutek pokornej prośby księdza Oszczędłowicza, miejscowego proboszcza, łaskawie odrestaurować polecił w roku pańskim 1803.

Napis ten został niestety zniszczony podczas bielenia kościoła w 1887 roku. Generalnie to świątynia nie miała szczęścia. W kościele wydarzyła się katastrofa budowlana. W XVI wieku runął zachodni szczyt, prawdopodobnie również sklepienie. Po naprawach kolejną przebudową był remont kruchty z XVII wieku. Koniec nagrania. Jedźcie ostrożnie. A my musimy jakoś zakończyć tę historię. Bo przecież Tarczek ma też wiele wzlotów. Jak w 1253 roku, gdy miejscowość została miastem. Bez przesady, długo o to miastem się nie nabyli. Sto lat później siedzibę biskupów przeniesiono do pobliskiego Bodzętyna i koniec. A wiesz, tak mi się przypomniało. Jadąc z Tarczku do Bodzętyna możemy zobaczyć jeszcze jedno ciekawe miejsce.

Drogę znam dosyć dobrze, ale nic tam nie odnajduję. Ale opowiadaj. To już w zasadzie są przedmieścia Bodzyntyna. Kilkadziesiąt metrów od drogi, za zabudowaniami, znajduje się... no nie do końca wiemy co. Daj mi te swoje notatki, bo nigdy się nie dowiem. Jedni mówią, że jest to kapliczka świętej Anny. która stoi na miejscu dawnego kościółka. Ten kościółek natomiast, jak głosi legenda, wybudowano dla upamiętnienia poległych w bitwie z Tatarami pod Tarczkiem 19 marca 1241 roku. Prawdopodobnie byli to rycerze, którzy dotarli tu po przegranym dzień wcześniej boju pod Chmielnikiem. Ze słupem związana jest również legenda o zakopanych pod nim skarbach.