Umyślnie #10 - Zrozumieć dopaminę

Natomiast zanim jeszcze przejdę do mózgu typowo i opowiemy o tych różnego rodzaju sieciach i strukturach mózgowych, w których dopamina wiedzie prym, czy też jest bardzo ważnym neuroprzekaźnikiem, chciałabym opowiedzieć o takiej niezbyt powszechnej zależności, czy może poruszyć kwestię taką niezbyt powszechną. mianowicie taką, że podobnie jak serotonina, o której znacznie częściej się mówi w kontekście jelit, czyli to, że serotonina wytworzona jest w jelitach, mówimy często o jelitach jako o drugim mózgu, choć też tutaj ja również staram się niejako rozwiewać troszeczkę ten mit tego, że serotonina jelitowa ma realnie bezpośrednie przełożenie na mózg, bo oczywiście poprzez mechanizmy pośrednie To, co dzieje się w naszych jelitach, czy neuroprzekaźniki wytwarzane na poziomie jelitowym, jak właśnie serotonina, czy gaba, czy wspomniana dopamina, oddziaływują na nasz mózg, ale są to mechanizmy pośrednie, mechanizmy, które i poprzez nerw błędny, i poprzez oddziaływanie na naszą mikrobiotę jelitową, która...

O tyrozynie jeszcze wspomnę więcej w kontekście tego, jak tę syntezę dopaminy wspomóc poprzez aspekty żywieniowe i dietetyczne. Natomiast ważne jest to, że ta dopamina jelitowa też nie przechodzi bariery krew mózgu ze względu na swoją polarność, ze względu na określone transportery i receptory. Natomiast rzeczywiście ta pula jelitowa dopaminy ma znaczenie i też tutaj wiemy, tak jak podobnie w kontekście GABA, mikroorganizmy w jelitach również syntetyzują właśnie dopaminę za pomocą fenyloalaniny, ale też ten neuroprzekaźnik mogą realnie rozkładać i tak jak wspomniałam, nie przenika ona bariery krw mózg. ale wiemy i tutaj coraz więcej badań naukowych wyraźnie nam podkreśla znowu to oddziaływanie zależności jelito-mózg-dopamina i np.

Gdzieś tam kierujemy na przykład, teraz przyszłość nauki jest taka, żeby kierować na przykład może optogenetycznie w te rejony mózgu związane z dopaminą, ale chcę powiedzieć też o tym, że nie tylko z perspektywy neurochemicznej o dopaminę tutaj chodzi. Wiemy, że na przykład w uzależnieniu od alkoholu też niejako dotknięty jest taki neuroprzekaźnik, jakim jest kwas gamma-aminomasłowy, czyli GABA. Ten kluczowy, główny hamulec często jest osłabiony, co daje nam po prostu nadreaktywność. większą impulsywność i wiemy na przykład, że w uzależnieniu od alkoholu, tak, dopamina jest tam cały czas łechtana i mamy ciągotę i zwiększoną ekscytację do sięgania po alkohol, ale kiedy spożywamy alkoholu w nadmiarze, to dochodzi do takiego trochę pomieszania neurochemii glutaminian-GABA.

I alkohol, który działa co do zasady jako związek, który podwyższa nam poziom GABA, czyli właśnie w początkowych fazach upojenia alkoholowego nas wycisza, relaksuje, otwiera społecznie, bo w taki sposób m.in. GABA działa. Kiedy spożywamy alkohol za dużo, przewlekle i dochodzi do deregulacji, organizm przestaje niejako produkować GABA w takiej prawidłowej ilości. Więc tutaj ta jedna zależność. Druga, też związana z tym, układem GABA-glutaminian jest właśnie glutaminian, czyli jeżeli GABA jest produkowane w niedoborze, zaczyna się ta hierarchia równowagi, czyli GABA-glutaminian przechylać w stronę glutaminianu, który po prostu jest głównym pobudzaczem i działa w taki sposób ekscytujący nasz układ nerwowy.

Bardzo ważny w ogóle neuroprzekaźnik związany z pamięcią, z kodowaniem, z neuroplastycznością. My musimy glutaminian mieć w naszym mózgu, ale problemem Jest taka sytuacja, kiedy tego glutaminianu jest w nadmiarze i właśnie on zaczyna powodować takie troszeczkę, można upodobnić to do objawów wytwórczych związanych z nadmiarem dopaminy, czyli nerwowość, jakieś takie kwestie omamów, halucynacji, ale też tak zwany craving, czyli takie ciągłe poszukiwanie tego bodźca, który właśnie jest związany z dopaminą, czyli na przykład tutaj craving na alkohol czy na słodkie pokarmy. I też bardzo ważna kwestia, właśnie ten glutaminian, który jest zderegulowany w związku z tym, że GABA nam brakuje, zwiększa tak zwaną tą pamięć czy tożsamość uzależnieniową.

Po prostu koduje nam te sieci na zasadzie właśnie długotrwałego wzmocnienia synaptycznego, koduje nam te sieci z tym typowym zachowaniem sięgania na przykład po daną substancję, więc jest to też tak mocno związane z dopaminą. No i też... Z dopaminą związane bezpośrednio, już tutaj może bardziej nawet niż GABA i glutaminia, jest noradrenalina, która tak jak Wam wspominałam, wytwarza się niejako w mózgu właśnie w tym ciągu przemian z dopaminy, więc noradrenalina znowu jest bardzo ważna, tak jak kortyzol nam daje tą ekscytację związaną z odpowiedzią na bodziec, na stresor, ale kiedy jest produkowana w nadmiarze, czyli kiedy też ten układ dopaminergiczny jest chronicznie stymulowany i też może dochodzić do zwiększonego wytwarzania noradrenaliny, Po prostu mamy takie pobudzenie stresowe, pobudzenie związane z nadmiernym lękiem, z niepokojem, to często też opisuje się gdzieś w kontekście objawów odstawiennych.