Umysł Zbrodni #4 Ed gein - Hiena z Plainfield

Farma stała się dla Augusty twierdzą sanktuarium, w którym mogła sprawować absolutną i niepodzielną władzę nad umysłami swoich dzieci. Posiadłość była otoczona nieużytkami i bagnami, co dodatkowo potęgowało poczucie izolacji. Każdy wyjazd do miasta był ściśle kontrolowany, a kontakty z sąsiadami ograniczone do absolutnego minimum. W tym klaustrofobicznym, przesyconym religijnym terrorem środowisku dorastał mały Ed. Był dzieckiem drobnym, chorobliwie nieśmiałym, posiadającym specyficzną, lekko asymetryczną twarz i nawyk wybuchania nerwowym, nieadekwatnym do sytuacji śmiechem.

Niestety, pięsno nałożone przez matkę i lata psychicznego izolowania sprawiły, że nie potrafił odnaleźć się wśród rówieśników. Dzieci unikały go, uważając za dziwaka. Kiedy jednak próbował nawiązać jakiekolwiek relacje i zyskać przyjaciół, Augusta natychmiastu ukrócała, bezlitośnie każąc syna za próby bratania się z grzesznikami. W jej systemie wartości miłość matczyna była warunkowa. Ed mógł liczyć na jej chłodną aprobatę tylko wtedy, gdy wykazywał absolutne, bezrefleksyjne posłuszeństwo. Rozwinął w sobie głęboki, patologiczny kompleks na jej punkcie. Augusta stała się dla niego centrum wszechświata, jedynym źródłem prawdy, absolutnym autorytetem, niemalże istotą boską.

Ed nie potrafił wyobrazić sobie istnienia poza jej cieniem. Był jej posłusznym narzędziem. Edem geinem, który we wszystkim chciał ją zadowolić. Nawet kosztem własnej tożsamości. Dynamika w domu geinów była skomplikowana. Henry, starszy brat, z wiekiem zaczął dostrzegać toksyczność matki. Posiadał silniejszy charakter niż Ed i powoli, krok po kroku próbował wyzwolić się spod jej psychopatycznego wpływu. Henry często wdawał się w kłótnię z Augustą, otwarcie kwestionując jej fanatyczne poglądy. Czasami w obronie własnego zdrowia psychicznego próbował też otworzyć oczy młodszemu bratu. Widział jak matka niszczy Edwarda, jak zamienia go w pozbawioną własnej woli skorupę.

Henry pozwalał sobie na krytykę Augusty w obecności Eda, co dla tego drugiego było aktem czystej herezji. Mały Edward reagował na te słowa z mieszaniną szoku, przerażenia i skrywanego gniewu. Jak ktokolwiek, nawet rodzony brat śmiał kwestionować świętość ich matki. W 1940 roku zmarł George Gein, wyniszczony przez lata alkoholizmu. Jego śmierć nie wywołała smutku na farmie. Była raczej potwierdzeniem dla Augusty jej własnych racji. Grzesznik ostatecznie poniósł karę. Od tej pory wdowa i jej dwaj dorośli już synowie żyli sami utrzymując się z prac dorywczych jakie Henry i Ed wykonywali dla lokalnych rolników.

Bracia byli znani w okolicy jako solidni pracownicy gotowi podjąć się każdej fizycznej pracy, odrąbania drzewa, po pomoc w żniwach. Jednak napięcie między Henrym, który coraz śmielej planował samodzielne życie, a zapatrzonym w matkę Edem rosło z każdym miesiącem. Punkt kulminacyjny tego narastającego konfliktu nastąpił wiosną 1944 roku. 16 maja na bagnach należących do posesji geinów wybuchł pożar zarośli. Zjawisko to nie było niczym niezwykłym. Rolnicy często wypalali stare trawy. Henry i Ed wyruszyli, aby opanować ogień.

Wieczorem Ed zjawił się u sąsiadów twierdząc, że w dymie stracił brata z oczu i nie potrafił go znaleźć. Zorganizowano poszukiwania. W uzdziwieniu grupy poszukiwawczej Ed bezbłędnie zaprowadził ich prosto do miejsca, gdzie na ziemi leżało ciało Henry'ego. Okoliczności tej śmierci do dziś pozostają jedną z największych zagadek w biografii sprawcy. Ogień wokół ciała już wygasł i, co niezwykle istotne, nie strawił ubrań ani skóry ofiary. Przyczyną śmierci miało być uduszenie dymem lub zawał serca. Jednak koroner hrabstwa zauważył na głowie Henry'ego wyraźne zasinienie. Mimo tych niepokojących poszlak, lokalne władze nie przeprowadziły szczegółowego dochodzenia.

Brakowało im podejrzeń wobec cichego, pracowitego Eda. Uznano to za tragiczny wypadek, zamykając sprawę bez zadawania trudnych pytań. W ten sposób Ed gein został sam ze swoją matką. Usunął jedyną przeszkodę, jedyny głos rozsądku, który próbował podważyć autorytet Augusty. Jednak jego czas sam na sam z bóstwem miał się szybko skończyć. Niedługo po śmierci Henry'ego Augusta dostała udaru, który częściowo ją sparaliżował. To właśnie wtedy Ed w pełni wcielił się w rolę jej jedynego opiekuna. Poświęcił się całkowicie opiece nad chorą.

Ed stracił jedyną osobę, z którą łączyła go jakakolwiek więź. Stracił swój jedyny łącznik z rzeczywistością. Jakkolwiek wypaczona by ona nie była, został sam w ogromnym, pustym domu, w pośrodku niczego, z głową pełną religijnych obsesji, zakazów i tłumionych przez dziesięciolecia mrocznych pragnień. Wkrótce po pogrzebie gein podjął niezwykle symptomatyczne działania, które zapoczątkowały jego upadek w całkowity obłęd. Zabił deskami drzwi do sypialni matki, a także do salonu na parterze oraz wszystkich pomieszczeń na piętrze. Przekształcił tę część domu w nienaruszalne mauzoleum.

Umysł, pozbawiony strażnika, rozpoczął makabryczną metamorfozę, zacierając granice między miłością a śmiercią, stając się podłożem dla czynów, które do dzisiaj budzą przerażenie. Samotność to stan, który potrafi wykrzywić nawet najzdrowszy umysł. W przypadku Edwarda Geina umysł ten był już uprzednio okaleczony przez dekadę psychologicznej tresury, wtłaczania poczucia winy i chorobliwego strachu przed wszystkim co ludzkie, a zwłaszcza kobiece. Kiedy zabrakło matki, jedynego filaru, wokół którego zorganizowany był jego wewnętrzny świat, Ed nie szukał kontaktu z rówieśnikami, nie próbował ułożyć sobie życia na nowo.

Zamiast tego, w absolutnej izolacji zrujnowanej farmy, zaczął powoli budować nową rzeczywistość utkaną z żalu, obsesji i rodzącej się psychozy. Jego dni mijały na bezcelowym snuciu się po obejściu i wykonywaniu drobnych prac dorywczych dla sąsiadów, co pozwalało mu zarobić na skromne utrzymanie. Ale to noce stały się czasem jego prawdziwego przebudzenia. Zabita deskami część domu, w której niegdyś mieszkała matka i znajdował się elegancki salon, stała się nienaruszalnym relikwiarzem. Ed przeniósł swoje życie do letniej kuchni i przylegającego do niej małego pokoiku.

Pomieszczenia też szybko zaczęły tonąć w brudzie i chaosie. Gein przestał dbać o higienę, przestał sprzątać. Góry śmieci, starych gazet, pustych puszek i gnijących resztek jedzenia rosły z każdym miesiącem. W tej scenerii powolnego rozkładu Ed pogrążał się w lekturze. Zaczytując się w raporty z okrucieństw popełnianych w obozach koncentracyjnych, umysł Eda, pozbawiony cenzury, którą przez lata stanowiła Augusta, zaczął chłonąć te informacje niczym gąbkę, ale przetwarzał je przez pryzmat własnych, głęboko zaburzonych potrzeb. Fascynacja anatomią płci przeciwnej przez całe życie tłumiona i piętnowana jako najcięższy grzech wybuchła teraz z potężną siłą.

Ed chciał wiedzieć, jak zbudowana jest kobieta. Pragnął zrozumieć mechanizmy funkcjonowania ciała, które matka opisywała jako siedlisko zepsucia. Ta czysto teoretyczna ciekawość szybko jednak przestała mu wystarczać. Książki i ryciny były martwe, a on potrzebował czegoś namacalnego. Potrzebował dotknąć zakazanego owocu, ale w sposób, który nie wywołałby gniewu jego zmarłej matki. A w jego pokręconej logice matka nie mogła karać go za kontakty z kobietami, które już nie żyły. W 1947 roku, niespełna dwa lata po śmierci Augusty, Ed Gein rozpoczął serię nocnych ekspedycji, które na zawsze wpisały jego nazwisko do kanonu kryminalistyki.

Z akt sprawy i późniejszych zeznań samego geina wyłania się obraz człowieka, który fizycznie był drobny i słaby, ale którego w momentach owych nocnych eskapad przepełnia nieludzka wręcz energia. Czasami zabierał ze sobą znajomego, starszego mężczyznę nazwiskiem Alan, który prawdopodobnie ze względu na ograniczone zdolności intelektualne lub starszą demencję nie do końca rozumiał w czym bierze udział, bądź po prostu traktował to jako dziwaczną przysługę za butelkę alkoholu. Jednak w większości przypadków Ed działał sam. Kopanie grobów twardej, często zamarzniętej ziemi w Wisconsin to katorżnicza praca, zwłaszcza dla jednego człowieka pracującego pod presją czasu i w ciemnościach.

Ed robił to w ciszy, sprawnie usuwając darni i odkładając ją na bok, by nie zostawić śladu. Po dotarciu do trumny wyważał wieku łomem. Następnie następował proces, który sam sprawca opisywał później jako rodzaj mgły, transu lub dysocjacji. Badał ciało. Czasami jeśli zwłoki znajdowały się w zaawansowanym stadium rozkładu, odcinał jedynie interesujące go fragmenty, głowę, dłonie, narządy. Jednak znacznie częściej wyciągał z trumny całe zwłoki kobiety, układał je na ziemi, a następnie pieczołowicie i z ogromną siłą fizyczną wyciągał na powierzchnię i wrzucał do bagażnika swojego samochodu. Zdumiewający jest fakt, że potrafił po tym wszystkim zasypać grób, ubić ziemię i ułożyć darń tak precyzyjnie, że żaden z grabarzy, rodziny czy zarządców cmentarzy przez ponad 10 lat nie zorientowali się, że groby zostały sprofanowane.

Dopiero w domowym zaciszu, zamkniętej na głucho kuchni, gdzie jedynym źródłem światła była słaba żarówka i piecyk na drewno, Ed przystępował do swojego potwornego rzemiosła. Ciała, które przywoził od cmentarza, traktował z makabryczną rzemieślniczą precyzją, pozbawioną jednak jakiegokolwiek podtekstu seksualnego, w tym tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Badania psychiatryczne przeprowadzone po jego aresztowaniu wielokrotnie potwierdzały, że gein nie uprawiał nekrofilii, w sensie obcowania płciowego ze zwłokami. Sam twierdził z pewnym niesmakiem, że zapach był zbyt okropny. Jego relacja ze zrabowanymi szczątkami była znacznie bardziej złożona, mroczna i zakorzeniona w najgłębszych pokładach psychopatii.

Pamiętajmy, że wszystko to działo się w domu bez bieżącej wody i elektryczności, opartej na prowizorycznych połączeniach. Smród, jaki musiał panować na farmie był wręcz niewyobrażalny. Jednak Ed przez lata życia w izolacji zdążył się do niego całkowicie przyzwyczaić, stając się jego integralną częścią. Z wygarbowanej ludzkiej skóry gein zaczął szyć. Nie były to jednak przypadkowe przedmioty. Tworzył elementy odzieży, które miały mu pomóc w realizacji jego najbardziej utopijnej i przerażającej fantazji. W fizycznym przeobrażeniu się w swoją matkę. Zszywał ze sobą fragmenty skóry z klatki piersiowej i brzucha tworząc rodzaj gorsetów z autentycznymi kobiecymi piersiami.

Tworzył leginsy z dolnych partii ciała. Jednak najbardziej makabrycznym elementem jego garderoby były maski. Ed ostrożnie i w całości ściągał skórę z twarzy wykopywanych kobiet wraz z włosami. Wszywał je z tyłu głowy tworząc przerażająco realistyczne powłoki. Zakładał je na twarz, ubierał swój skórzany garnitur i w noce podczas pełni księżyca odbywał upiorne tańce na podwórku swojej farmy wierząc, że dzięki temu rytuałowi Ucieka od swojej słabej, męskiej formy, a jednocześnie wskrzesza obecność ukochanej Augusty. Eksperci z dziedziny psychologii sądowej określiliby to później jako skrajny, urojeniowy przypadek chęci zmiany płci wymieszany z patologicznym zespołem żałoby i niezakończonym procesem separacji od figury matki.

Ed nie chciał kobiety. Ed chciał być kobietą. Chciał być Augustą. Poza kombinezonem, resztki zrabowanych ciał służyły mu do zaspokajania innych perwersyjnych popędów rzemieślniczych. Z czaszek tworzył prymitywne miski, z których jadł zupy. Z kości udowych konstruował nogi do stołków. Odcinał wargi i użył ich jako sznurków do ściągania rolet w okrach. Kolekcjonował nosy, narządy płciowe, a z kobiecych sutków tworzył pasek. W jednym z kartonów pod łóżkiem trzymał kolekcję spreparowanych twarzy, które z czułością opisywał później policji. Cały dom z wyjątkiem nienaruszonych pokoi matki stał się jednym wielkim, koszmarnym gabinetem osobliwości.

Rzeźnią i warsztatem obłąkanego z twórcy zarazem. Fakt. Że ta fabryka grozy funkcjonowała w pełni zaledwie kilka mil od centrum miasteczka, do dziś budzi zdumienie socjologów badających sprawę. W latach 50. kultura małych miasteczek Środkowego Zachodu opierała się na dwóch filarach. Wzajemnej pomocy i nienaruszaniu cudzej prywatności. Ed Gein był postacią doskonale wpasowującą się w ten krajobraz. Był dziwakiem, starym kawalerem, trochę powolnym i niezwykle nieśmiałym, ale uważano go za człowieka całkowicie nieszkodliwego. Często przebywał w mieście kupując nasiona, gwoździe czy środki chemiczne.

Zawsze uprzejmy, z owym charakterystycznym, asymetrycznym uśmiechem na twarzy. Nigdy nie odmawiał pomocy przy pracach polowych. Co bardziej przerażające w perspektywie jego zbrodni, Ed był niezwykle często wynajmowany przez mieszkańców Plainfield jako opiekun do dzieci. Rodzice ufali mu bezgranicznie. Dzieci go lubiły, ponieważ nie wymagał dyscypliny, dawał im słodycze i opowiadał dziwne historie. Był postrzegany jako lokalny dziwak. Ed Gein. Trochę jak nieszkodliwy krasnal z sąsiedztwa, do którego nikt nie przywiązywał większej wagi. Jednakże sygnały ostrzegawcze były wyraźne dla tych, którzy chcieliby uważniej słuchać. Kiedy w miasteczku dochodziło do rozmów o tajemniczych zniknięciach, a takie w całych Stanach w tamtym okresie były nierzadkie, Ed potrafił wtrącić z cichym chichotem, że dana osoba jest u niego na farmie.

Gdy miejscowe dzieci dopytywały go o dziwne trofea w jego domu, np. podczas rzadkich wizyt, by coś od niego odebrać, otwarcie pokazywał im zasuszone głowy, twierdząc, że to pamiątki wysłane z mórz południowych przez kuzyna marynarza. Potrafił pokazywać znajomym spreparowane ludzkie czaszki w swoim domu, traktując je jako ciekawostki z targów staroci. I nikt, absolutnie nikt nie potraktował tego poważnie. Ludzie reagowali nerwowym śmiechem, uznając to za dowód jego wisielczego poczucia humoru, dziwactwa potęgowanego przez życie w samotności. Społeczna psychologia wyparcia działa perfekcyjnie. Nikt w sennym Plainfield nie potrafił przyjąć do wiadomości, że spokojny Ed, ten sam, który wczoraj pomagał naprawiać ich dach, w nocy wykopuje ich bliskich z grobów i nosi ich twarzy.

Z biegiem lat ten makabryczny proceder przestał wystarczać zrujnowanej psychice. Pomiędzy 1947 a 1952 rokiem gein odwiedził okoliczne cmentarze ponad 40 razy, jednak starzenie się zwłok sprawiało problemy. Skóra zmarłych nawet po obróbce stawała się zbyt sucha, pękała. Traciła strukturę potrzebną mu do tworzenia jego ubiorów. Ed coraz częściej wracał z nocnych eskapad z pustymi rękami. Z frustracją, konstatując, że ciała są zbyt zepsute. Jego obłęd niczym nienasycony pasożyt zaczął domagać się czegoś więcej. Potrzebował lepszego materiału, świeższego surowca.

To połączenie grzeszności, wyuzdania, jak postrzegał jej swobodny sposób życia, z potężną matczyną surowością stworzyło w głowie geina śmiertelną, magnetyczną mieszankę. Przychodził do jej baru, siadał cicho w najciemniejszym kącie i godzinami sączył jedno piwo, wpatrując się w nią z mieszaniną lęku, obrzydzenia i absolutnej, obłąkanej fascynacji. Zima 1954 roku uderzyła wcześnie i mocno. 8 grudnia, gdy zapadł zmrok, a temperatura spadła grubo poniżej zera, tawerna Mary Hogan opustoszała. Jedynym klientem, który z uporem tkwił w swoim koncie był zgarbiony, cichy Ed.

Sprawda leżąca zaledwie kilka mil dalej, na zagraconym podwórku niepozornego geina, była zbyt abstrakcyjna dla umysłów miejscowych śledczych. Reakcja samego sprawcy na rosnące zainteresowanie sprawą stanowi jeden z najbardziej fascynujących, a zarazem mrocznych aspektów jego psychopatii. Kiedy mieszkańcy Plainfield w przydrożnych knajpach popijając kawę dyskutowali o losie zaginionej kobiety, Ed często wtrącał się do ich rozmów. Ze swoim charakterystycznym, krzywym uśmiechem i nerwowym chichotem powtarzał znajomym, że Mary Hogan nigdy nie wyjechała, tylko zatrzymała się u niego na farmie. Mówił o tym otwarcie, siedząc w lokalnym barze.

Ed gein, mając teraz pełny, wyłączny dostęp do ciała pierwszej zamordowanej przez siebie ofiary, Podniósł swoje rzemiosło na nowy, jeszcze bardziej obłąkany poziom. Czaszka Mary Hogan dołączyła do kolekcji makabrycznych oznów w jego przypominającym wysypisko śmieci pokoju. Skóra z jej twarzy, pieczołowicie wygarbowana, stała się najważniejszą z jego masek, noszoną podczas nocnych, samotnych rytuałów w świetle księżyca. Przez trzy lata gein przestał odwiedzać cmentarze. Miał zapas makabrycznych surowców, a poza tym jego pragnienia uległy nieodwracalnej mutacji. Przekonał się, że potrafi zabić, że potrafi to zrobić czysto i bez konsekwencji.