#4 Ed gein - Hiena z Plainfield

To jest opowieść o tym, jak powstaje obłęd. Sprawa Edwarda Geina. Umysł Zbrodni Prawdziwe historie z archiwów okrucieństwa. Aby zrozumieć ciemność, która pochłonęła farmę w Plainfield, musimy cofnąć się o kilkadziesiąt lat. Do czasów, gdy umysł sprawcy był jeszcze nie zapisaną, choć od samego początku bezlitośnie niszczoną kartą.

Edward Theodore Gein przyszedł na świat 27 sierpnia 1906 roku w La Crosse w stanie Wisconsin. Był drugim synem George'a i Augusty Geinów. Pary, której małżeństwo przypominało raczej niekończącą się wojnę niż związek dwojga ludzi. George Philip Gein był człowiekiem o słabym charakterze. Imał się różnych zajęć, pracował jako stolarz, grabarz. Ale jego największym i najbardziej stałym zajęciem było picie. Alkohol przejął kontrolę nad jego życiem, odbierając mu resztki ambicji i godności. Był ojcem nieobecnym emocjonalnie, a jego sporadyczne wybuchy gniewu nie potrafiły zrównoważyć dominacji, jaką w domu zaprowadziła jego żona.

Augusta Wilhelmine Gein z domu Lerke była kobietą o żelaznej woli i fanatycznych przekonaniach. Jej światopogląd opierał się na fundamentach skrajnie rygorystycznej i zniekształconej interpretacji Biblii. Dla Augusty świat zewnętrzny był bagnem grzechu, zepsucia i rozwiązłości. Uważała, że jedyną drogą do zbawienia jest absolutna izolacja i ciągłe pokutowanie za ludzkie słabości. W jej oczach niemal wszystkie kobiety, poza nią samą, były narzędziami w rękach szatana, prostytutkami, których jedynym celem jest zwodzenie mężczyzn i ciągnięcie ich na dno piekła.

Augusta gardziła swoim mężem za jego słabość do alkoholu i brak sukcesów życiowych. Szybko doszła do wniosku, że musi przejąć całkowitą kontrolę nad wychowaniem swoich synów, Henry'ego i Edwarda, aby uchronić ich przed moralnym upadkiem, jaki widziała w swoim mężu i całym otaczającym ją świecie. W 1914 roku, pragnąc ostatecznie odciąć swoją rodzinę od zgubnych wpływów miejskiego życia, Augusta wymusiła na George'u zakup farmy. Wybór upadł na posiadłość o powierzchni ponad 150 akrów położoną na odludziu kilka kilometrów od centrum niewielkiego Plainfield.

Farma stała się dla Augusty twierdzą sanktuarium, w którym mogła sprawować absolutną i niepodzielną władzę nad umysłami swoich dzieci. Posiadłość była otoczona nieużytkami i bagnami, co dodatkowo potęgowało poczucie izolacji. Każdy wyjazd do miasta był ściśle kontrolowany, a kontakty z sąsiadami ograniczone do absolutnego minimum. W tym klaustrofobicznym, przesyconym religijnym terrorem środowisku dorastał mały Ed. Był dzieckiem drobnym, chorobliwie nieśmiałym, posiadającym specyficzną, lekko asymetryczną twarz i nawyk wybuchania nerwowym, nieadekwatnym do sytuacji śmiechem.

Ten śmiech, przypominający raczej cichy chichot, pojawiał się często wtedy, gdy chłopiec był poddawany silnemu stresowi, co w domu geinów było na porządku dziennym. Augusta codziennie, z przerażającą regularnością czytała synom fragmenty Starego Testamentu oraz Księgi Objawienia, wybierając te najbardziej brutalne i nasycone wizjami boskiej kary, śmierci i potępienia. Kazania te trwały godzinami. Matka wpajała Edowi i Henryjemu przekonanie, że każdy przejaw seksualności jest najcięższym grzechem, a ciało ludzkie jest powodem do wstydu i obrzydzenia. Dla młodego Edwarda szkoła w Plainfield była jedynym miejscem, gdzie mógł zetknąć się z normalnym światem.

Niestety, pięsno nałożone przez matkę i lata psychicznego izolowania sprawiły, że nie potrafił odnaleźć się wśród rówieśników. Dzieci unikały go, uważając za dziwaka. Kiedy jednak próbował nawiązać jakiekolwiek relacje i zyskać przyjaciół, Augusta natychmiastu ukrócała, bezlitośnie każąc syna za próby bratania się z grzesznikami. W jej systemie wartości miłość matczyna była warunkowa. Ed mógł liczyć na jej chłodną aprobatę tylko wtedy, gdy wykazywał absolutne, bezrefleksyjne posłuszeństwo. Rozwinął w sobie głęboki, patologiczny kompleks na jej punkcie. Augusta stała się dla niego centrum wszechświata, jedynym źródłem prawdy, absolutnym autorytetem, niemalże istotą boską.

Ed nie potrafił wyobrazić sobie istnienia poza jej cieniem. Był jej posłusznym narzędziem. Edem geinem, który we wszystkim chciał ją zadowolić. Nawet kosztem własnej tożsamości. Dynamika w domu geinów była skomplikowana. Henry, starszy brat, z wiekiem zaczął dostrzegać toksyczność matki. Posiadał silniejszy charakter niż Ed i powoli, krok po kroku próbował wyzwolić się spod jej psychopatycznego wpływu. Henry często wdawał się w kłótnię z Augustą, otwarcie kwestionując jej fanatyczne poglądy. Czasami w obronie własnego zdrowia psychicznego próbował też otworzyć oczy młodszemu bratu. Widział jak matka niszczy Edwarda, jak zamienia go w pozbawioną własnej woli skorupę.

Henry pozwalał sobie na krytykę Augusty w obecności Eda, co dla tego drugiego było aktem czystej herezji. Mały Edward reagował na te słowa z mieszaniną szoku, przerażenia i skrywanego gniewu. Jak ktokolwiek, nawet rodzony brat śmiał kwestionować świętość ich matki. W 1940 roku zmarł George Gein, wyniszczony przez lata alkoholizmu. Jego śmierć nie wywołała smutku na farmie. Była raczej potwierdzeniem dla Augusty jej własnych racji. Grzesznik ostatecznie poniósł karę. Od tej pory wdowa i jej dwaj dorośli już synowie żyli sami utrzymując się z prac dorywczych jakie Henry i Ed wykonywali dla lokalnych rolników.

Brakowało im podejrzeń wobec cichego, pracowitego Eda. Uznano to za tragiczny wypadek, zamykając sprawę bez zadawania trudnych pytań. W ten sposób Ed gein został sam ze swoją matką. Usunął jedyną przeszkodę, jedyny głos rozsądku, który próbował podważyć autorytet Augusty. Jednak jego czas sam na sam z bóstwem miał się szybko skończyć. Niedługo po śmierci Henry'ego Augusta dostała udaru, który częściowo ją sparaliżował. To właśnie wtedy Ed w pełni wcielił się w rolę jej jedynego opiekuna. Poświęcił się całkowicie opiece nad chorą.

Mył ją, karmił, pielęgnował, znosząc z pokorą jej niekończące się wyzwiska, narzekania i wybuchy agresji, które nasiliły się w wyniku uszkodzeń mózgu. Edward nie odczuwał złości. Czuł jedynie paniczny lęk przed tym, że ją straci. Chciał być idealnym synem. W 1945 roku Augusta przeszła drugi, znacznie poważniejszy udar i 29 grudnia zmarła w wieku 67 lat. Ten moment był absolutnym punktem zwrotnym w egzystencji Eda Geina. Z perspektywy analizy psychologicznej jego kruchy umysł, dotychczas utrzymywany w jakichkolwiek ryzach wyłącznie przez autorytarną obecność matki, roztrzaskał się na tysiące kawałków.

Ed stracił jedyną osobę, z którą łączyła go jakakolwiek więź. Stracił swój jedyny łącznik z rzeczywistością. Jakkolwiek wypaczona by ona nie była, został sam w ogromnym, pustym domu, w pośrodku niczego, z głową pełną religijnych obsesji, zakazów i tłumionych przez dziesięciolecia mrocznych pragnień. Wkrótce po pogrzebie gein podjął niezwykle symptomatyczne działania, które zapoczątkowały jego upadek w całkowity obłęd. Zabił deskami drzwi do sypialni matki, a także do salonu na parterze oraz wszystkich pomieszczeń na piętrze. Przekształcił tę część domu w nienaruszalne mauzoleum.

Sanktuarium, w którym zatrzymał się czas, a przedmioty należące do Augusty pokrywały się kurzem, leżąc dokładnie tam, gdzie je zostawiła. Sam zamieszkał w niewielkim pomieszczeniu sąsiadującym z kuchnią i jadalnią. To tam spędzał samotne wieczory, pogrążając się w coraz bardziej makabrycznych fantazjach, zaczytując się w lokalnych gazetach, magazynach detektywistycznych, książkach o anatomii i publikacjach opisujących eksperymenty medyczne nazistów z czasów wojny oraz praktyki plemion łowców głów z Mórz Południowy. Odcięty od świata, zaczął tracić zdolność rozróżniania rzeczywistości od koszmarów rodzących się w jego wyobraźniach.

Umysł, pozbawiony strażnika, rozpoczął makabryczną metamorfozę, zacierając granice między miłością a śmiercią, stając się podłożem dla czynów, które do dzisiaj budzą przerażenie. Samotność to stan, który potrafi wykrzywić nawet najzdrowszy umysł. W przypadku Edwarda Geina umysł ten był już uprzednio okaleczony przez dekadę psychologicznej tresury, wtłaczania poczucia winy i chorobliwego strachu przed wszystkim co ludzkie, a zwłaszcza kobiece. Kiedy zabrakło matki, jedynego filaru, wokół którego zorganizowany był jego wewnętrzny świat, Ed nie szukał kontaktu z rówieśnikami, nie próbował ułożyć sobie życia na nowo.

Pomieszczenia też szybko zaczęły tonąć w brudzie i chaosie. Gein przestał dbać o higienę, przestał sprzątać. Góry śmieci, starych gazet, pustych puszek i gnijących resztek jedzenia rosły z każdym miesiącem. W tej scenerii powolnego rozkładu Ed pogrążał się w lekturze. Zaczytując się w raporty z okrucieństw popełnianych w obozach koncentracyjnych, umysł Eda, pozbawiony cenzury, którą przez lata stanowiła Augusta, zaczął chłonąć te informacje niczym gąbkę, ale przetwarzał je przez pryzmat własnych, głęboko zaburzonych potrzeb. Fascynacja anatomią płci przeciwnej przez całe życie tłumiona i piętnowana jako najcięższy grzech wybuchła teraz z potężną siłą.

Ed chciał wiedzieć, jak zbudowana jest kobieta. Pragnął zrozumieć mechanizmy funkcjonowania ciała, które matka opisywała jako siedlisko zepsucia. Ta czysto teoretyczna ciekawość szybko jednak przestała mu wystarczać. Książki i ryciny były martwe, a on potrzebował czegoś namacalnego. Potrzebował dotknąć zakazanego owocu, ale w sposób, który nie wywołałby gniewu jego zmarłej matki. A w jego pokręconej logice matka nie mogła karać go za kontakty z kobietami, które już nie żyły. W 1947 roku, niespełna dwa lata po śmierci Augusty, Ed Gein rozpoczął serię nocnych ekspedycji, które na zawsze wpisały jego nazwisko do kanonu kryminalistyki.

Z akt sprawy i późniejszych zeznań samego geina wyłania się obraz człowieka, który fizycznie był drobny i słaby, ale którego w momentach owych nocnych eskapad przepełnia nieludzka wręcz energia. Czasami zabierał ze sobą znajomego, starszego mężczyznę nazwiskiem Alan, który prawdopodobnie ze względu na ograniczone zdolności intelektualne lub starszą demencję nie do końca rozumiał w czym bierze udział, bądź po prostu traktował to jako dziwaczną przysługę za butelkę alkoholu. Jednak w większości przypadków Ed działał sam. Kopanie grobów twardej, często zamarzniętej ziemi w Wisconsin to katorżnicza praca, zwłaszcza dla jednego człowieka pracującego pod presją czasu i w ciemnościach.

Dopiero w domowym zaciszu, zamkniętej na głucho kuchni, gdzie jedynym źródłem światła była słaba żarówka i piecyk na drewno, Ed przystępował do swojego potwornego rzemiosła. Ciała, które przywoził od cmentarza, traktował z makabryczną rzemieślniczą precyzją, pozbawioną jednak jakiegokolwiek podtekstu seksualnego, w tym tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Badania psychiatryczne przeprowadzone po jego aresztowaniu wielokrotnie potwierdzały, że gein nie uprawiał nekrofilii, w sensie obcowania płciowego ze zwłokami. Sam twierdził z pewnym niesmakiem, że zapach był zbyt okropny. Jego relacja ze zrabowanymi szczątkami była znacznie bardziej złożona, mroczna i zakorzeniona w najgłębszych pokładach psychopatii.

Traktował je jako surowiec, jak glinę, z której miał ulepić swoje własne upragnione arcydzieło. Gein metodycznie skórował ciała, wykorzystywał przy tym wiedzę nabytą z książek o anatomii i praktykach myśliwskich. Ściągał skórę ostrymi nożami, uważając, aby jej nie uszkodzić. Następnie poddawał ją procesom garbowania, używając do tego olejów i chemikaliów, które zapobiegały gniciu i nadawały jej elastyczność. Części ciał, których nie potrzebował, takie jak mięśni, kości czy narządy wewnętrzne, częściowo zakopywał wokół farmy, częściowo spalał w piecu, a reszty po prostu rzucał w kąty swojego brudnego pokoju, pozwalając im powoli się rozkładać wśród stert śmieci.

Pamiętajmy, że wszystko to działo się w domu bez bieżącej wody i elektryczności, opartej na prowizorycznych połączeniach. Smród, jaki musiał panować na farmie był wręcz niewyobrażalny. Jednak Ed przez lata życia w izolacji zdążył się do niego całkowicie przyzwyczaić, stając się jego integralną częścią. Z wygarbowanej ludzkiej skóry gein zaczął szyć. Nie były to jednak przypadkowe przedmioty. Tworzył elementy odzieży, które miały mu pomóc w realizacji jego najbardziej utopijnej i przerażającej fantazji. W fizycznym przeobrażeniu się w swoją matkę. Zszywał ze sobą fragmenty skóry z klatki piersiowej i brzucha tworząc rodzaj gorsetów z autentycznymi kobiecymi piersiami.

Tworzył leginsy z dolnych partii ciała. Jednak najbardziej makabrycznym elementem jego garderoby były maski. Ed ostrożnie i w całości ściągał skórę z twarzy wykopywanych kobiet wraz z włosami. Wszywał je z tyłu głowy tworząc przerażająco realistyczne powłoki. Zakładał je na twarz, ubierał swój skórzany garnitur i w noce podczas pełni księżyca odbywał upiorne tańce na podwórku swojej farmy wierząc, że dzięki temu rytuałowi Ucieka od swojej słabej, męskiej formy, a jednocześnie wskrzesza obecność ukochanej Augusty. Eksperci z dziedziny psychologii sądowej określiliby to później jako skrajny, urojeniowy przypadek chęci zmiany płci wymieszany z patologicznym zespołem żałoby i niezakończonym procesem separacji od figury matki.

Ed nie chciał kobiety. Ed chciał być kobietą. Chciał być Augustą. Poza kombinezonem, resztki zrabowanych ciał służyły mu do zaspokajania innych perwersyjnych popędów rzemieślniczych. Z czaszek tworzył prymitywne miski, z których jadł zupy. Z kości udowych konstruował nogi do stołków. Odcinał wargi i użył ich jako sznurków do ściągania rolet w okrach. Kolekcjonował nosy, narządy płciowe, a z kobiecych sutków tworzył pasek. W jednym z kartonów pod łóżkiem trzymał kolekcję spreparowanych twarzy, które z czułością opisywał później policji. Cały dom z wyjątkiem nienaruszonych pokoi matki stał się jednym wielkim, koszmarnym gabinetem osobliwości.

Rzeźnią i warsztatem obłąkanego z twórcy zarazem. Fakt. Że ta fabryka grozy funkcjonowała w pełni zaledwie kilka mil od centrum miasteczka, do dziś budzi zdumienie socjologów badających sprawę. W latach 50. kultura małych miasteczek Środkowego Zachodu opierała się na dwóch filarach. Wzajemnej pomocy i nienaruszaniu cudzej prywatności. Ed Gein był postacią doskonale wpasowującą się w ten krajobraz. Był dziwakiem, starym kawalerem, trochę powolnym i niezwykle nieśmiałym, ale uważano go za człowieka całkowicie nieszkodliwego. Często przebywał w mieście kupując nasiona, gwoździe czy środki chemiczne.

Zawsze uprzejmy, z owym charakterystycznym, asymetrycznym uśmiechem na twarzy. Nigdy nie odmawiał pomocy przy pracach polowych. Co bardziej przerażające w perspektywie jego zbrodni, Ed był niezwykle często wynajmowany przez mieszkańców Plainfield jako opiekun do dzieci. Rodzice ufali mu bezgranicznie. Dzieci go lubiły, ponieważ nie wymagał dyscypliny, dawał im słodycze i opowiadał dziwne historie. Był postrzegany jako lokalny dziwak. Ed Gein. Trochę jak nieszkodliwy krasnal z sąsiedztwa, do którego nikt nie przywiązywał większej wagi. Jednakże sygnały ostrzegawcze były wyraźne dla tych, którzy chcieliby uważniej słuchać. Kiedy w miasteczku dochodziło do rozmów o tajemniczych zniknięciach, a takie w całych Stanach w tamtym okresie były nierzadkie, Ed potrafił wtrącić z cichym chichotem, że dana osoba jest u niego na farmie.

Z biegiem lat ten makabryczny proceder przestał wystarczać zrujnowanej psychice. Pomiędzy 1947 a 1952 rokiem gein odwiedził okoliczne cmentarze ponad 40 razy, jednak starzenie się zwłok sprawiało problemy. Skóra zmarłych nawet po obróbce stawała się zbyt sucha, pękała. Traciła strukturę potrzebną mu do tworzenia jego ubiorów. Ed coraz częściej wracał z nocnych eskapad z pustymi rękami. Z frustracją, konstatując, że ciała są zbyt zepsute. Jego obłęd niczym nienasycony pasożyt zaczął domagać się czegoś więcej. Potrzebował lepszego materiału, świeższego surowca.