Komu robi źle program 500+?

Podcast Grey. Płoczone z danych. Czy program 500 Plus zniechęca kobiety do pracy? Co było, gdyby go nie było? Czy pracujące matki nie rezygnowałyby z pracy, a bezrobotne chętnie by jej szukały? Dlaczego sucha statystyka może być myląca? Jak nie wyciągać z liczb pochopnych wniosków? O to wszystko zapytamy Filipa Premika, który zbadał wpływ 500 Plus na aktywność zawodową kobiet. Joanna Tyrowicz i Marcin Bojanowski. Zaczynamy. Na początek ustalmy fakty.

I jeden z największych wzrostów znaczenia miały zmienne takie jak deklarowanie obowiązków rodzinnych jako subiektywne postrzeganie swojego statusu zawodowego. To znaczy, że te kobiety mówią, nie, ja nie pracuję zawodowo, bo to, co ja robię w życiu, to zajmuję się rodziną. A drugie, druga z tych zmiennych, która... stała się ważna w wyjaśnianiu decyzji kobiet, to jest podawanie zasiłków bądź też świadczeń jako głównego źródła dochodu. To jest pierwsza rzecz, która wskazuje na to, że rzeczywiście ten program 500 plus ma duży udział w kształtowaniu się wyborów kobiet na rynku pracy. Może uzupełnijmy, że ta ankieta, o której Filip wspomina często, to jest bardzo długa ankieta, zadawana, przeprowadzona w bardzo wielu krajach świata, wystandaryzowana.

Czyli sugeruje nam to, że 500 plus powiązało mocniej decyzję kobiety o uczestnictwie w rynku pracy z potencjałem zarobkowym partnera. Jesteście ekonomistami, a nie wróżbitami. Nie macie wehikułu czasu, który pozwoliłby wam cofnąć się do punktu wyjścia, żeby sprawdzić, co by było, gdyby nie było 500+. Więc jak to zbadaliście? W ekonomii są dwa podejścia do odpowiadania na pytanie, co by było, gdyby. Pierwsze podejście nosi nazwę kwazji eksperymentalnego. Dlaczego nazywamy to kwazji eksperymentem? No dlatego, że na ludziach nie eksperymentujemy, więc musimy znaleźć zależność danych, która będzie działała tak dobrze, jakby to był eksperyment. Czyli na przykład może Joanna, masz dobry przykład?

Nikt tego tak nie wymyślił, nikt tego tak nie chciał, ale jak przypadkiem zabrakło pieniędzy, to jedni są bardzo podobni do drugich. Tylko kłopot Filip w twoim badaniu polega na tym, że ci co mają dzieci nie są podobni do tych, którzy dzieci nie mają. Dokładnie. Dlaczego my chcielibyśmy, żeby ci ludzie byli do siebie podobni? Dlatego, że my chcemy przewidywać ich zachowania i teraz jeżeli w dwóch grupach ci, którzy dostali program Więcej Plus i ci, którzy nie dostali, jeżeli oni by się zachowywali w ten sam sposób, W świecie, w którym dostają zasiłek i w innym, powiedzmy, równoległym świecie, w którym nie dostają tego świadczenia, chcielibyśmy porównać ich zachowanie, żeby móc powiedzieć, w jaki sposób program 500 Plus wpłynął na podaż pracy.

To jest ta główna różnica. I w jednym i w drugim przypadku można przejść do agregacji, ale wydaje mi się, że główna różnica polega na tym, że ty patrzysz na zmiany stanów, a one patrzą na stany. Kiedy ja myślałam o tym, czy i w jaki sposób dałoby się zewaluować wpływ 500 plus na polski rynek pracy, to myślałam o tym w takich kategoriach, że pewnie są rodziny, które mają co prawda dwójkę dzieci, ale jedno ma 17 lat, więc z ich punktu widzenia nawet jak 500 plus się pojawi i nawet jak pojawi się szybko, to będzie bardzo krótko. I że można je porównać do rodzin, które mają tak samo dwójkę dzieci, ale starsze ma 15 lat. 15 a 18 to nie jest taka różnica, jeśli chodzi o czasochłonność z perspektywy funkcji opiekuńczych, a jest duża różnica z perspektywy tego, jak długo się będzie otrzymywało świadczenie rodzin na 500 plus.

Że aktywność zawodowa partnera, jego zawód, jego skłonność do pracy w nadgodzinach ma znaczenie. Czy to gdzieś jakoś było zaszyte? Nie było zaszczyty nigdzie. Jedyne, co ja powiedziałem mojemu modelowi, to jest tu oto, proszę bardzo, mamy 400 zmiennych, które znalazłem, wykopałem dla ciebie, modelu mój i proponuję, żebyś przewidział decyzję kobiety na podstawie tych zmiennych i powiedział mi, które z tych zmiennych były ważne dla ciebie. To znaczy, które z tych zmiennych dostarczyły dobrą ilość informacji, które pozwoliły ci na rozróżnienie tego, jaką decyzję podejmie kobieta. No i masz taki model i co możesz z nim zrobić dalej? Skąd wiesz, że jest jakiś wpływ 500 plus? Bo z jednej strony mamy model, który, no jest to algorytm, tak?