Komu robi źle program 500+?

Podcast Grey. Płoczone z danych. Czy program 500 Plus zniechęca kobiety do pracy? Co było, gdyby go nie było? Czy pracujące matki nie rezygnowałyby z pracy, a bezrobotne chętnie by jej szukały? Dlaczego sucha statystyka może być myląca? Jak nie wyciągać z liczb pochopnych wniosków? O to wszystko zapytamy Filipa Premika, który zbadał wpływ 500 Plus na aktywność zawodową kobiet. Joanna Tyrowicz i Marcin Bojanowski. Zaczynamy. Na początek ustalmy fakty.

I jak spojrzymy na kobiety wychowujące dzieci w różnym wieku, tutaj w szczególności będziemy patrzyli na wiek najmłodszego z dzieci, które są w domu, to zniechęcenie było relatywnie słabsze wśród kobiet, które mają małe dzieci w wieku niemowlęcym, żłobkowym czy też czesnoprzedszkolnym. W porównaniu do kobiet, które mają dzieci w wieku szkolnym, czyli powiedzmy 7-12, gdzie ta stopa zniechęcenia, tak ją nazwijmy, była znacznie wyższa. I ta zależność ładnie odwzorowuje to, co Joanna powiedziała, bo matki z najmłodszymi dziećmi, ten program 500+, nie miał aż tak silnego wpływu na ich decyzję, ponieważ... One w gruncie rzeczy, opieka nad tymi młodszymi dziećmi zwykle wymaga większych nakładów, więc one i tak rzadziej podejmują tą pracę.

Natomiast dla dzieci w wieku szkolnym dokładnie te mechanizmy, które Joanna opisała, zadziałały. Teraz jak się pojawiło to dodatkowe świadczenie, to nagle mogło się okazać, że rzeczywiście zamiast starać się znajdować dodatkowe zajęcia dla dzieci i opiekę dla nich, żeby ktoś się nimi zajął w trakcie, kiedy matka bądź też ojciec pracują, no to matka może zrezygnować z tej pracy lub też nie szukać jej aż tak intensywnie, żeby spędzić więcej czasu ze swoimi pociechami w domu. I teraz ten efekt się osłabia, jak spojrzymy na matki, których najmłodsze dziecko jest relatywnie najstarsze, co znaczy, że zaraz wyjdzie już z tego wieku, w którym przysługuje mu zasiłek, tam ta stopa zniechęcenia jest również słabsza.

W moim badaniu użyłem niemal 400 zmiennych, które są odpowiedziami na pytania zadawane w tej ankiecie. I te pytania, to też, jak Joanna zauważyła, są zadawane kobiecie, są zadawane na poziomie gospodarstwa domowego, ale są również zadawane mężczyźnie, dziadkom i innym dorosłym członkom gospodarstwa domowego. Dzięki czemu one mogą stworzyć całkiem spójny i szeroki obraz sytuacji demograficznej, sytuacji finansowej w gospodarstwie domowym. I teraz to nas prowadzi do drugiego ciekawego wniosku, w którym znowu wzrost znaczenia w wyjaśnieniu tego fenomenu zniechęcenia się do udziału w rynku pracy po wprowadzeniu programu 500+, i wśród kobiet, powiedzmy, czy też wśród gospodarstw domowych, które

Czyli sugeruje nam to, że 500 plus powiązało mocniej decyzję kobiety o uczestnictwie w rynku pracy z potencjałem zarobkowym partnera. Jesteście ekonomistami, a nie wróżbitami. Nie macie wehikułu czasu, który pozwoliłby wam cofnąć się do punktu wyjścia, żeby sprawdzić, co by było, gdyby nie było 500+. Więc jak to zbadaliście? W ekonomii są dwa podejścia do odpowiadania na pytanie, co by było, gdyby. Pierwsze podejście nosi nazwę kwazji eksperymentalnego. Dlaczego nazywamy to kwazji eksperymentem? No dlatego, że na ludziach nie eksperymentujemy, więc musimy znaleźć zależność danych, która będzie działała tak dobrze, jakby to był eksperyment. Czyli na przykład może Joanna, masz dobry przykład?

Jak Joanna zauważyłaś, to jest trudne w przypadku szacowania efektów dużych programów rządowych, ponieważ ci, którzy dostają świadczenia, zasiłki, czy biorą udział w programach, są fundamentalnie inni niż ci, którzy tego nie robią. I teraz porównywanie ich zachowania może prowadzić do mylących wniosków. Więc drugim z podejść, którym ekonomiści badają tego typu zjawiska jest... Stworzenie matematycznego modelu decyzji, który będzie opisywało, jak jednostka się zachowa w danym środowisku. I teraz, jeżeli my taki model matematyczny będziemy mieli, to możemy sobie zasymulować, jak by się zachowały kobiety, które dostały 500+, w świecie, w którym go nie dostały i odpowiedzieć na pytanie, co by było, gdyby.

wskaźnik aktywności zawodowej o 4 punkty procentowe niż jest obecnie. To biorąc pod uwagę, że walczymy o każdy punkcik procentowy w rankingach porównywania się z innymi krajami Unii Europejskiej, o co pytałeś na początku Marcinie, to jest bardzo duży efekt. Dzięki, że przyjechałeś. Dziękuję bardzo za zaproszenie. Joanna Terowicz i Marcin Bojanowski. To jeszcze nie koniec. Dziękujemy za odsłuchanie naszego podcastu. Tworzymy go dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Wolności Gospodarczej. Wszystkie badania z tego odcinka są w jego opisie, a także na stronie greyborg.pl i w naszych mediach społecznościowych. Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi i komentarze, co się podobało, a co powinniśmy poprawić. Zapraszamy za dwa tygodnie.