177# TikTok wie za dużo? O drenażu danych, kurierach-duchach i zaprogramowanych miastach [BIBLIOTECHA]

Jak macie gdzieś tam pod ręką kalendarz, zapiszcie sobie wtorek, 27 października, to jest jeszcze trochę czasu. Godzina 18, Warszawa. Dzisiaj tyle powiemy. Za tydzień więcej. Jak będziemy dawkować. Nie jak u dilera, pierwsza dawka nie za darmo, każda za darmo. Dobra. To przejdźmy może do tych książek, bo nigdy do nich nie przejdziemy do omawiania, a naprawdę sporo się naczytałyśmy. Sporo się naczytałyśmy, tak. Więc pierwsza książka to Smok w telefonie. Tajna historia TikToka, inwigilacji i wojny USA z Chinami o algorytm, który wiedział za dużo. Autorka to Emily Baker White. Książka została przetłumaczona przez Annę Żbikowską, a wydało to wydawnictwo Znak Horyzont. Druga książka to Uberyzacja o warunkach pracy kurierów.

No dobra, to żeśmy się nachwaliły, troszeczkę naganiły, ale bardziej nachwaliły, to przejdźmy do następnej książki, która ma bardzo dobry tytuł, polskiego autora i jeszcze do tego ma polską perspektywę. Tak jest, bo jest to oczywiście książka o tym, jak politycznym i społecznym problemem stało się to, co wyprawia przede wszystkim Uber, ale także inne platformy tego typu. A sama uberyzacja, we mnie przynajmniej, wywoła bardzo duże wyrzuty sumienia i dzięki niej już zawsze po zamówieniu jedzenia w dostawie będę pamiętać o napiwku dla kuriera. Ja to bardzo rzadko zamawiam jedzenie, w ogóle bardzo rzadko zamawiam tymi usługami ala Uber. Liski też, nie? Liska raz na jakiś czas, ale to w drastycznych momentach i tam zawsze daję w ogóle kurierowi napiwek, bo oni są tacy mili ci kurierzy, nie chcę, żeby to było jak reklamy, ale są bardzo mili, bo jeżeli ja coś zamawiam liskiem, to znaczy, że jestem chora z zasady, więc zamawiam jakąś wodę w dużych ilościach, mleko, ciężkie rzeczy, nie?

I mam wyrzuty sumienia, że muszą mi tu wozić takie, więc ja zawsze daję napiwki. I monetowe, w sensie poza aplikacyjne. No ale dobra. Nieważne już tam nasze zakupy. Ważniejsza książka. I to jest książka na pozór o tematyce bardzo dobrze znanej, czyli o pracy platformowej. Od jej wprowadzenia minęło już naprawdę sporo lat. Dziś ulice naszych miast pełne są kurierów, którzy na rowerach albo motocyklach, czasami w samochodach, Z wielkimi plecakami, tymi wiecie, kostkami żółtymi, zielonymi, pomarańczowymi. Dostarczają posiłki z restauracji, zakupy z Biedronki, z Żabki. Teraz to tak naprawdę prawie wszystko można zabawiać tymi kurierami. Więc ta praca istnieje naprawdę od lat, a jednak Duda robi dużo, żeby poszerzyć wiedzę czytelnika na ten temat, no bo przede wszystkim uberyzacja to jest taka mieszanka analizy i reportażu, który pokazuje, jak platformy dostawcze przekształciły pracę kurierską w system rozproszonej prekaryzacji, więc znajdziemy tam i krótką historię powstania samej pracy platformowej, oczywiście ze szczególnym naciskiem na Ubera,

I to nie jest pierwsza tego typu uczestnicząca forma reportażu, bo Duda powołuje się na głośny reportaż naszego kolegi Piotra Szostaka, z którym razem pracowałyśmy w tym 2019 roku w Gazecie Wyborczej. I on wtedy też zrobił taki bardzo podobny eksperyment, też się zatrudnił, jeździł kilka miesięcy jako kurier. No i właśnie jako pierwszy pokazał te kulisy pracy kurierów, przede wszystkim Ubera. Ja w ogóle te 2019 rok, ja mam wrażenie, że to był wysyp wielu ważnych tekstów. Dużo się działo w technologiach, ale też w naszym takim głębszym spojrzeniu na to, co się dzieje. Wtedy też afera Huawei, nie? Więc dużo, dużo. Ale prawdę mówiąc, dla mnie najbardziej wartościową częścią tej książki, tej uberyzacji nawet nie jest ta wcieleniówka.

Bo ona jest oczywiście bardzo ciekawa, ale jednak mocniejsze są rozmowy z samymi kurierami. Bo to właśnie te głosy migrantów z Indii, Pakistanu, Ukrainu, Uzbekistanu, Kolumbii, Zimbabwe, to one nadają tej książce taką prawdziwą wartość. I tak jak pierwsza część uberyzacji, ta część, która jest taka o historii Ubera, o pracy platformowej, ja przed nią tak szybko przemknęłam, bo tu się dużo nie dowiedziałam. Tak, ta druga część właśnie z relacjami kurierskimi, z którymi autorka spędza czas w galeriach handlowych, na ławkach, w kawiarniach, słucha ich, zapisuje te relacje, a potem czytelnikowi opowiada, jak wygląda ich codzienność, ta naprawdę okropna samotność, wyzysk, poczucie niewidzialności, ciągła walka o minimum godności, to jest bardzo mocna część.

Interesują się też wpływem w ogóle technologii na rynek pracy. Tym, jak gig ekonomii zastąpiło sharing ekonomii. I jak to wszystko wpływa na społeczeństwo. Więc jeżeli podobała wam się na przykład młodska marka Szymaniaka, którą też omawiałyśmy, to uberyzacja też wam się spodoba. Tak. Ja dodatkowo uważam, że tę książkę powinni przeczytać samorządowcy. Politycy też. Też, ale ja nie mam złudzeń, że oni to zrobią. I zrozumieją. A samorządowcy dlatego, że Duda dotyka bardzo ważnej kwestii. Samotności, takiej absolutnej samotności i alienacji kurierów, no czyli imigrantów i tego, że ich nikt nie widzi, nie ma dla nich wsparcia, nie ma dla nich dobrego słowa, pogawędki, no po prostu takiej ludzkości. No w pewnym momencie jeden z bohaterów mówi, że wybrał Polskę, bo to jest bezpieczniej niż na Zachodzie, dlatego, że to jest mniej imigrantów.