177# TikTok wie za dużo? O drenażu danych, kurierach-duchach i zaprogramowanych miastach [BIBLIOTECHA]

Książka napisana przez Katarzynę Dudy, wydawnictwo Krytyki Politycznej. I trzecia książka to Miasto przyszłości. Jak technologia zmienia nasze życie? Napisana przez Magdalenę Millert, a wydana przez Wydawnictwo Poznańskie. Dobra, no to przelećmy w takich kolejnościach, jak wymieniłyśmy. Zaczynając od Smoka w telefonie. To nie wiem jak ty, ja do tej książki podchodziłam Dzisiaj sama sobie zdiagnozowałam, że z taką pewną arogancją, no bo w końcu TikToka mamy na radarze od rany boskie od dawna, od lat. Od lat naprawdę śledzimy te wszystkie zmagania tej aplikacji ze Stanami Zjednoczonymi, z Donaldem Trumpem. Pamiętasz, jak pisałam pierwszy tekst o TikToku? No właśnie pamiętam. To był 2019 rok. To żeśmy się śmiały, że trzeba założyć TikToka dla działu technologii, dla wyborczych.

Bardzo mocna i bardzo długo zostaje z nami. I to są naprawdę bardzo poruszające historie, no bo na przykład Rupesz z Indii. On pracuje w Polsce już pół roku i opowiada Dudzie, że przez cały ten czas nie rozmawiał jeszcze z żadną Polką. I to się tam powtarza ta historia. Cały czas. Tak, że jesteś pierwszą Polką, która ze mną rozmawia. Jesteś pierwszą kobietą w Polsce, która się do mnie odezwała nie w taki sposób tam, dzień dobry, do widzenia. Może się uśmiechnęła, jak odebrała paczkę i tyle. I Duda wylicza, z czego to po części wynika, no bo kurierzy poruszają się w próżni językowej. Angielski, co różnie tam z nim bywa i przede wszystkim on wystarcza do odbioru zamówienia. Po polsku potrafią kilka słów, czyli też pewnie się ograniczają do dzień dobry, dziękuję, proszę. I są takimi ludźmi-duchami, którzy są widoczni dopiero wtedy, kiedy trzymają torbę z logo i wręczają tę przesyłkę z jedzeniem.

A poza tym to są całkowicie przezroczyści i totalnie nieobecni społecznie. Inny z bohaterów, Dawid z Indii, opowiadał chociażby Katarzynie Dudzie o tym, że przed przyjazdem, przed przybyciem do Polski najpierw pracował na Litwie, 12 godzin dziennie w budowlance, mieszkał w hostelu robotniczym, potem przeniósł się do Polski, gdzie zarabia około 4500 zł miesięcznie, z czego 850 idzie na hostel, ponad 1000 na wynajem roweru elektrycznego, a za przyjazd do Europy, słuchajcie, zapłacił pośrednikom wyspecjalizowanym w organizacji takich przejazdów 4000 zł, czyli całe swoje oszczędności z dwóch lat pracy. I migranci z Indii czy też z Nepalu mówią o tych przejściach, o wyjeździe z domu do Europy per ośla droga, czyli donkey route. I w slangu to oznacza nielegalną, niebezpieczną, często bardzo kosztowną ścieżkę migracji, przede wszystkim do Stanów.

I nazwa nawiązuje do ciężkiej, długiej wędrówki przez lasy i trudne tereny, często przez panamską dżunglę, do której zmuszane są osły, które są wytrzymałe. I oślą drogą idą ci, którzy nie mają wyboru innej drogi. Jeden z kurierów mówi Dudzie, tak, to jest cytat, wiedzieliśmy, że donkey route do Ameryki to ryzyko, ale o trudnościach w Europie się u nas nie mówi. Koniec cytatu. I legalne agencje i pośrednicy tym ludziom obiecują, no, cudawianki. Oni obiecują dobrze płatną pracę, a potem pojawiają się jakieś tam różne dodatkowe opłaty, więc ludzie sprzedają ziemię, domy, po prostu wszystko, co mają i stawiają wszystko na jedną kartę, czyli na migrację, na wyjazd z domu. Wiesz co, ja w ogóle po lekturze tej książki mam takie wrażenie, że ta ośladroga to im się nawet nie kończy, jak już przyjadą do tej Europy, do tej Polski.

No to tak strasznie się stresowali, że w ogóle nie mogli jeść, przestali jeść. Ja to też doskonale rozumiem, no bo wynająć miejsce jako obcokrajowiec w Polsce jest trudno. To jest groźba bezdomności za chwilę. Inny kurier opowiada Dudzie o karach, które nakładał na najemców właściciel miejsca, w którym mieszkał i to będzie taki dłuższy cytat. W krytarzu wywiesił kartkę z listą przewinień skutkujących karą. W częściach wspólnych, w kuchni i w łazience, są kamery i obserwują wszystko całą dobę. Patrzą na ludzi, na pozostawione szklanki, na światło palące się zbyt długo od wyjścia spod prysznica, rejestrują każdy szczegół. I dalej cytuję. Niezgaszone światło po kąpieli – 40 złotych kary. Szklanka porzucona na kuchennym blacie – 40 złotych kary.