Studio wschodnie - o zmianach w konstytucji Słowacji

Nie wiemy też jakie tematy się pojawią, czy sprawa... Stricte można powiedzieć światopoglądowa będzie w tej przyszłej kampanii czy w działaniach kolejnych politycznych w ogóle jakby zaistnieje, prawda? No może być, może być. Ona jest ważna dla KDH, bo to jest taka partia, która zwraca uwagę na te kwestie ideologiczne w swoim programie bardzo mocno. Ona może być istotna, ale podejrzewam, że również kwestie ekonomiczne, takie codzienne życie, ceny, inflacja, ceny żywności, energii. Że to będą tematy chyba takie jednak dominujące. Oczywiście też tematem podobnie jak w Polsce od dłuższego czasu jest kwestia migracji, nielegalnej migracji, polityki Unii Europejskiej wobec migracji.

W ogóle tych relacji pomiędzy Unią Europejską a Słowacją, wykorzystywania KPO, czy środków unijnych, czy niewykorzystywania w odpowiednim zakresie. Więc podejrzewam, że oprócz ideologii jednak będą w dużym stopniu takie pragmatyczne rzeczy podejmowane. No i Fico jako premier musi się na to przygotować. On jest doświadczonym politykiem, na pewno pragmatycznie podchodzi do polityki, różne scenariusze rozważa. Jest takim politykiem, który był w polityce, nie był. Tak jak tu pan redaktor wspominał, miał taka sinusoida polityczna, bo po zabójstwie dziennikarza Jana Kucjaka Musiał się wycofać, ale potem wrócił. Też trochę na bazie niezadowolenia z tych obostrzeń covidowych rządów centroprawicowych, tej złej polityki w tym zakresie też niejako powrócił.

W ostatnich miesiącach z przywódcą również Chin, innych państw z tego tak zwanego globalnego południa. Ciężko powiedzieć, jak to jest z perspektywy amerykańskiej postrzegane. Nie zawsze chyba będzie to postrzegane pozytywnie. Poza tym Donald Trump nakładał różnego rodzaju cła na Unię Europejską. To na przykład może dotknąć Słowację, bo Słowacja w dużym stopniu opiera swoją gospodarkę chociażby na eksporcie samochodów. To jest jedna z większych producentów samochodów w ogóle na świecie, nawet w przeliczeniu na mieszkańca. I te cła oczywiście mogą dotknąć także właśnie te wszystkie firmy działające samochodowe na terenie Słowacji.

No i tutaj pojawiają się pewne schody, przynajmniej tak komentują to niektórzy. Popsute relacje z Unią Europejską to jest jakby jedno, ale też zagrożenie dotyczące wypłaty, jakichś pieniędzy, dotacji unijnych. Czyli wejście w jakiś rodzaj sporu z Komisją Europejską czy Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to już może być pewien namacalny, wymierny Problem dla premiera Roberta Fico. Czy rzeczywiście te argumenty się pojawiają?

Jaka jest i czy może być ich ranga? To jest dobre pytanie, bo już się w tym dyskursie publicznym, w gazetach, ale też część polityków opozycji zwraca uwagę, że To może być naruszenie właśnie prawa międzynarodowego, bo to przede wszystkim dotknie w dużym stopniu prawa mniejszości seksualnych. Unia Europejska jest na tym punkcie dosyć wyczulona. Już się wypowiadali przedstawiciele NGO-sów, czyli między innymi Amnesty International Słowacja, Również wypowiedziała się Komisja Wenecka, organem doradczym Rady Europy. Rada Europy ma wpływ ustawodawczy, rozwiązania prawne są w Unii Europejskiej

I tutaj ta opinia też nie jest korzystna. Nie jest korzystna, bo ona też zwraca uwagę na łamanie prawa, że te rozwiązania są trochę niejasne, że rządzący mogą tak dosyć arbitralnie później te rozwiązania konstytucyjne stosować w praktyce. Również politycy tych partii opozycyjnych jak Progresywna Słowacja czy SAS, oni się obawiają, że Komisja Europejska może wystąpić wobec Słowacji i chociażby wykorzystać artykuł 7. Tak jak to podobnie było w sytuacji Węgier i na przykład zablokować jakieś wypłacanie pieniędzy z KPO, prawda? Czy jakieś inne fundusze, które Słowacja otrzymuje w tym obecnym budżecie.

Słowacja w dużym stopniu jest uzależniona jednak od tych pieniędzy unijnych, jeżeli chodzi chociażby o infrastrukturę. No i gdyby w jakimś takim skrajnym scenariuszu doszło do takiej sytuacji, że te pieniądze zostaną gdzieś tam zamrożone, No to byłoby to duży problem polityczny. Polityczny, gospodarczy, ale polityczny dla obecnej koalicji rządowej. Czy rzeczywiście takie zagrożenie jest jakby realne? Czy mówimy tutaj o pewnych możliwych wyłącznie scenariuszach? Chyba na razie to jest scenariusz, bo ja też nie słyszałem, żeby były jakieś takie wypowiedzi oficjalne Komisji Europejskiej czy tych najważniejszych instytucji wobec Słowacji, ale zobaczymy. Będę na pewno gdzieś tam śledził, jak się będzie ta sytuacja rozwijała, ale to jest jakiś scenariusz.

Nie wiem, czy to będzie na pewno, ale niewątpliwie Słowacja może tutaj trochę stracić wizerunkowo na tej arenie międzynarodowej, szczególnie właśnie w instytucjach europejskich czy tam wśród części państw Europy Zachodniej. Natomiast czy faktycznie zostaną jakieś działania konkretne zastosowane, czy jednak tej dyplomacji słowackiej, czy samemu premierowi Fico uda się to jakoś rozmasować te problemy, tak mówiąc kolokwialnie. Przekonać do tego, że jak on mówi, że Słowacja musi zachować suwerenność we wszystkich kwestiach związanych z tożsamością narodową. No właśnie, bo to tak ładnie zostało powiedziane, że tutaj chodzi o takie zachowanie tej tożsamości, suwerenności. Ta suwerenność jest wymieniana przez wszystkie przypadki w różnych kontekstach.

Więc być może on po prostu to jakoś spróbuje wyjaśnić i nie będzie tego zamrożenia. Moim zdaniem to jest najgorszy scenariusz. On nie jest niemożliwy, ale chyba w tym momencie to jest raczej dyskusja, tak jak mówię, niektórych organizacji międzynarodowych, NGO-sów, części opozycji. Natomiast jeszcze chyba nikt z takich najważniejszych Przedstawicieli, chociażby szefowa Komisji Europejskiej, czy przedstawiciele Parlamentu Europejskiego. Na razie nie słyszałem, przynajmniej nie czytałem, żeby tutaj Słowacji grozili. Więc być może to się rozejdzie, bo mamy inne problemy, bo jest tu kupa innych problemów, migracja i tak dalej.

I ma tego świadomość bez wątpienia Robert Fico, słowacki premier. Sam premier, jako, padło to już kilkakrotnie, bardzo doświadczony polityk, umiejętnie grający i nastrojami społecznymi i politycznymi, ma jakiś plan B na wypadek rzeczywiście realnych, konkretnych problemów w związku z tą sprawą właśnie w Unii Europejskiej. Czy już się takie pojawiają jakieś wypowiedzi, działania? Czy myśli pan, że Robert Fico też taki plan, taki scenariusz ma gotowy?

Czy może mieć gotowy? No zawsze może powiedzieć, że ma tutaj wsparcie nie tylko koalicji, ale również części opozycji, że ma większość konstytucyjną i że jest demokracja i podejmujemy takie decyzje, jakie podejmujemy. Tak więc może się powołać na to, że jednak Większość polityków w Radzie Narodowej poparła te zmiany, to po pierwsze. Po drugie, ja nie słyszałem, żeby on jakoś tam się przygotowywał teraz na taki negatywny scenariusz ze strony Unii Europejskiej, ale zawsze każde państwo członkowskie ma jakieś atuty, prawda, które może wykorzystać, jakieś prawo weta. Jakieś istotne decyzje dla Unii Europejskiej, które dane państwo może próbować blokować. Więc wydaje mi się, że tutaj w tym kierunku to chyba będzie szło, ale ja nie sądzę, żeby to... Czyli nie na takie sprawy Unia Europejska potrafiła przymykać oczy, a czasem... Może tak być, może tak być.

Oczywiście mi tam ciężko porównywać sytuację Węgier i Słowacji, bo ona czasami jest jakby gdzieś pokazywana jako tożsame, ale oczywiście te kraje mają bardzo różne, jakieś tam podejmują działania. To są też różni liderzy, trochę inaczej działa Wiktor Orban, trochę inaczej Robert Fico. Ale widać, że ostatecznie rzadko się coś negatywnego dla tych państw dzieje, mimo pewnych dyskusji. Bo to, co podkreślają cały czas silny sojusz z Unią Europejską i NATO, też jest jakby, i członkostwo w NATO jest jakby podstawą ich funkcjonowania międzynarodowego. Oczywiście, to Robert Fico zawsze i w ogóle rządzący we wszystkich dokumentach, w jego wystąpieniach publicznych, ale też w dokumentach rządowych,

W programie rządowym, w manifestie takim dotyczącym polityki zagranicznej, w wszystkich wypowiedziach on cały czas mówi, że Słowacja jest zakotwiczona w Unii Europejskiej i w NATO. Mimo, że on to często krytykuje, chyba przede wszystkim Unię Europejską, ale on zawsze mówi, że jesteśmy na Zachodzie. I to nie ulegnie jakiejś tam zmianie. A to, że mamy politykę otwartą również na wschód, na jakieś inne kierunki, na cztery kierunki świata, jak to jest ładnie określone, To jakby nie przeszkadza temu, że jesteśmy na Zachodzie, jesteśmy w strefie euro. Pamiętajmy, Słowacja też tutaj jest od wielu, wielu lat członkiem strefy euro. Więc bez wątpienia argumenty ma, jak będą się one mogły przydać w tych relacjach międzynarodowych.