Studio wschodnie - o zmianach w konstytucji Słowacji

Opozycja, tak jak mówię, albo nie wzięła udziału w głosowaniu, albo głosowała przeciwko tym zmianom, ale to już nie miało większego znaczenia, bo one zostały przyjęte i mają wrześć w życie na początku listopada tego roku. Decyzja zapadła, ale pytań dotyczących jakby procesu, Który przygotował do premiera, czy społeczeństwo, także jakby klasę polityczną. Do tego oczywiście jest bardzo dużo. I takie, które mi się nasuwa w pierwszej kolejności, to jest pytanie o to, czy Robert Fico, socjaldemokrata, człowiek przynajmniej z polskiej perspektywy bardzo lewicowy.

Czy Fico stał się jeszcze bardziej konserwatywny? Próbując przyłożyć kalkę naszej lewicy, naszych socjaldemokratów w Polsce do słowackich, popełniamy jakiś rodzaj błędu. Wydaje mi się, że tak, że tutaj jednak nie da się porównać partii lewicowych na Słowacji z tymi w Polsce czy np. w Europie Zachodniej. Bo u nas w Polsce nie jest możliwe właściwie co do zasady, żeby taki pomysł wyszedł ze środowiska socjaldemokratycznego lewicowego i był procedowany, żeby lewica w jakiś sposób wpadła na taki pomysł, niezależnie od tego,

No i od dłuższego czasu mówiło się, że takim partnerem może być właśnie np. KDH, które w kontekście tych kwestii ideologicznych Może mieć podobne stanowisko właśnie jak koalicja rządowa. No i widzimy po tej nowelizacji konstytucji, że tutaj doszło do tego. Także złamano tą jedność opozycji, co było wcześniej jakoś takie nie do pomyślenia w dużym zakresie. A czy to oznacza, czy to jest dowód na pewien polityczny kunszt Roberta Ficy? To znaczy, no to jest jednak polityk, który no pamiętamy też w jakich okolicznościach odchodził po raz pierwszy z urzędu premiera, po raz pierwszy kiedy był premierem. Wydawało się, że jakby okoliczności, czyli cała

W ogóle tych relacji pomiędzy Unią Europejską a Słowacją, wykorzystywania KPO, czy środków unijnych, czy niewykorzystywania w odpowiednim zakresie. Więc podejrzewam, że oprócz ideologii jednak będą w dużym stopniu takie pragmatyczne rzeczy podejmowane. No i Fico jako premier musi się na to przygotować. On jest doświadczonym politykiem, na pewno pragmatycznie podchodzi do polityki, różne scenariusze rozważa. Jest takim politykiem, który był w polityce, nie był. Tak jak tu pan redaktor wspominał, miał taka sinusoida polityczna, bo po zabójstwie dziennikarza Jana Kucjaka Musiał się wycofać, ale potem wrócił. Też trochę na bazie niezadowolenia z tych obostrzeń covidowych rządów centroprawicowych, tej złej polityki w tym zakresie też niejako powrócił.

Panie doktorze, czy droga do tych zmian, patrząc na doświadczenie Roberta Ficy, jeszcze dokładając oczywiście po jego dymisji, bez wątpienia, Ważnym wydarzeniem w ostatnich miesiącach była próba zamachu, właściwie zamach na jego życie. W tej chwili zdaje się dobiega końca proces zamachowcy, ale to też jakby Kolejny element pewnego podobieństwa, oczywiście zachowując proporcje, do Donalda Trumpa, który też po objęciu po raz drugi urzędu, po przerwie urzędu prezydenta, mówi, że są tylko dwie płcie.

Jest w trakcie kampanii zamach na niego. A to jest ciekawe, bo mieliśmy spotkanie CPAC, to jest taka największa konferencja konserwatystów w zeszłym roku. Przepraszam, to chyba na początku tego roku było i do Stanów Zjednoczonych poleciał wtedy Robert Fico. Mimo, że reprezentuje partię, tak jak mówię, nominalnie socjaldemokratyczną czy lewicową, to uczestniczył w SIPAK-u. I on to właśnie mówił o tym podczas swojego przemówienia. Porównał jakby tą drogę polityczną Donalda Trumpa i swoją. Między nimi wspominał zamach. Tak więc to też jest ciekawe. No oczywiście, czy te relacje słowacko-amerykańskie w ten sposób się wzmocnią, czy nie?

Próba rozbicia opozycji, zdobycia punktów, ułożenia sobie przyszłych koalicji za dwa lata. Czy Trump spogląda na Słowację malutką? Trudno mi powiedzieć. Te relacje są skomplikowane z tego względu, że pamiętajmy jakie relacje ma Trump wobec Rosji, wobec Chin. Przede wszystkim wobec Chin bardzo negatywne. Ta polityka jest obecnie taka agresywna. Wobec Rosji jest coraz bardziej też negatywna, widzimy w tym ostatnim czasie. Natomiast Robert Fico jednak w tej polityce wschodniej, tej suwerennej polityce, jak to jest określane przez polityków Smeru, postawił trochę na ten wschód, żeby gdzieś odnowić te relacje gospodarcze, energetyczne, polityczne z Władimirem Putinem, żeby z Chinami też współpracować, przecież były spotkania.

Więc tutaj sytuacja nie jest taka jednoznaczna. Tak jak mówię, wydaje mi się, że on nie robił tego, żeby przypodobać się Donaldowi Trumpowi. To może być jakiś taki uboczny skutek tych działań, ale Administracja amerykańska nie zawsze może pozytywnie spoglądać na pewne działania w polityce zagranicznej rządu słowackiego. Więc to będzie zależało od tego, jak Trump będzie podchodził do Rosji, do Władimira Putina, do pomocy dla Ukrainy, a widzimy, że ta pomoc rośnie, pod różnymi względami ta pomoc wojskowa w ostatnim czasie amerykańska wobec Ukrainy. No tutaj Robert Fico ma zupełnie inne zdanie. On oczywiście też sprzedaje broń komercyjnie,

Słowacji ta broń jest sprzedawana cały czas na Ukrainę, ale widać jednak różnicę w podejściu do konfliktu, do Rosji obu państw. To prawda i tutaj można powiedzieć Robertowi Fice bliżej do Ale w takim razie skupmy się na tych wewnętrznych uwarunkowaniach. Mówi pan doktor o tym, że społeczeństwo słowackie jest konserwatywne, dość konserwatywne, ale to nie znaczy, że Te zmiany popierają wszyscy, bo oczywiście wspomniane ugrupowania opozycyjne.

Właśnie zwracano uwagę na to, jeśli chodzi bardziej o te liberalne gazety, że brakuje tej jedności opozycji, że z jednej strony była szansa, że ta opozycja się jakoś zjednoczy, Jakiś będzie takim wspólnym blokiem politycznym w tych przyszłych wyborach. Mieliśmy różnego rodzaju protesty w ostatnim roku przeciwko wyjazdom premiera Fico do Moskwy, plus jakieś inne kwestie, które społeczeństwo krytykowało. Teraz widzimy, że tak naprawdę KDH, Ruch Słowacja i Igora Matowicza niekoniecznie zawsze będą głosowali zgodnie z tym, co chce opozycja. Czy będą krytyczni wobec koalicji rządowej?

No i tutaj pojawiają się pewne schody, przynajmniej tak komentują to niektórzy. Popsute relacje z Unią Europejską to jest jakby jedno, ale też zagrożenie dotyczące wypłaty, jakichś pieniędzy, dotacji unijnych. Czyli wejście w jakiś rodzaj sporu z Komisją Europejską czy Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to już może być pewien namacalny, wymierny Problem dla premiera Roberta Fico. Czy rzeczywiście te argumenty się pojawiają?

Nie wiem, czy to będzie na pewno, ale niewątpliwie Słowacja może tutaj trochę stracić wizerunkowo na tej arenie międzynarodowej, szczególnie właśnie w instytucjach europejskich czy tam wśród części państw Europy Zachodniej. Natomiast czy faktycznie zostaną jakieś działania konkretne zastosowane, czy jednak tej dyplomacji słowackiej, czy samemu premierowi Fico uda się to jakoś rozmasować te problemy, tak mówiąc kolokwialnie. Przekonać do tego, że jak on mówi, że Słowacja musi zachować suwerenność we wszystkich kwestiach związanych z tożsamością narodową. No właśnie, bo to tak ładnie zostało powiedziane, że tutaj chodzi o takie zachowanie tej tożsamości, suwerenności. Ta suwerenność jest wymieniana przez wszystkie przypadki w różnych kontekstach.

I ma tego świadomość bez wątpienia Robert Fico, słowacki premier. Sam premier, jako, padło to już kilkakrotnie, bardzo doświadczony polityk, umiejętnie grający i nastrojami społecznymi i politycznymi, ma jakiś plan B na wypadek rzeczywiście realnych, konkretnych problemów w związku z tą sprawą właśnie w Unii Europejskiej. Czy już się takie pojawiają jakieś wypowiedzi, działania? Czy myśli pan, że Robert Fico też taki plan, taki scenariusz ma gotowy?

Oczywiście mi tam ciężko porównywać sytuację Węgier i Słowacji, bo ona czasami jest jakby gdzieś pokazywana jako tożsame, ale oczywiście te kraje mają bardzo różne, jakieś tam podejmują działania. To są też różni liderzy, trochę inaczej działa Wiktor Orban, trochę inaczej Robert Fico. Ale widać, że ostatecznie rzadko się coś negatywnego dla tych państw dzieje, mimo pewnych dyskusji. Bo to, co podkreślają cały czas silny sojusz z Unią Europejską i NATO, też jest jakby, i członkostwo w NATO jest jakby podstawą ich funkcjonowania międzynarodowego. Oczywiście, to Robert Fico zawsze i w ogóle rządzący we wszystkich dokumentach, w jego wystąpieniach publicznych, ale też w dokumentach rządowych,

Robert Fico te karty na pewno pokaże. Myślę, że tak. Myślę, że on jest sprawnym politykiem też międzynarodowo. A jak będzie, to oczywiście zobaczymy. Bardzo dziękuję za dzisiejszą porcję analizy i komentarza wydarzeń na Słowacji. Doktor Łukasz Lewkowicz z Instytutu Nauk o Polityce i Administracji UMCS oraz Instytutu Europy Środkowej w Lublinie był gościem Studio wschodniego. Jeszcze raz bardzo dziękuję. Dziękuję serdecznie. Na koniec przypominam, że wszystkie nasze rozmowy dostępne są na stronie internetowej Radia Lublin w zakładce podcasty. I to już wszystko na dzisiaj. Dziękuję za uwagę i do usłyszenia w kolejnym odcinku podcastu Studio wschodnie.