Studio wschodnie - o zmianach w konstytucji Słowacji

Chyba byłoby za daleko powiedziane. Wydaje mi się po prostu, że część czy duża część społeczeństwa słowackiego jest konserwatywna, co powoduje, że partie nawet nominalnie lewicowe, bo przypominam, że partia Smer czy partia Hlas to są partie socjaldemokratyczne. Czyli te partie, które są u władzy. U władzy, które między innymi wspierały te zmiany, te nowelizacje konstytucji. Oni jakby widzą, jakie jest społeczeństwo, gdzie można pozyskać jakieś ewentualnie dodatkowe punkty procentowe poparcia. Skręcają bardziej właśnie tą stronę konserwatywną, narodową, a przy okazji próbują rozbić jedność opozycji. Więc wydaje mi się, że to w dużym stopniu jest też taka raczej kwestia wykorzystywania politycznego pewnych decyzji, żeby zdobyć większe poparcie społeczne.

Te zmiany miano zaproponować i przyjąć już na wiosnę tego roku, ale to się nie udało z różnych względów. Były prowadzone w międzyczasie rozmowy między koalicją rządową a opozycją i zdecydowano się właśnie na wrzesień, kiedy koalicja rządowa wiedziała, że będzie miała poparcie części opozycji i że te zmiany na pewno przejdą. Czyli można powiedzieć, że chodziło po prostu o takie bardzo pragmatyczne liczenie głosów? Dokładnie tak, bo ja tutaj przypomnę, że ostatecznie to głosowanie w Radzie Narodowej z 26 września, kiedy przyjęto tą nowelizację, ono zostało przyjęte taką minimalną wymaganą liczbą głosów, czyli 90 parlamentarzystów słowackich zagłosowało za tym.

To jest ta minimalna wymagana większość do zmian konstytucyjnych. I to się udało zebrać, ale tylko dlatego, że zagłosowała część opozycji, ponieważ koalicja rządowa nie ma większości konstytucyjnej. I dodajmy gwoli wyjaśnienia również, że system polityczny na Słowacji wygląda w ten sposób, że tam mają jednoizbowy parlament, wspomniana Rada Narodowa, która liczy 150 członków. Dokładnie tak. Co ciekawe, część polityków opozycji w ogóle nie wzięła udziału w głosowaniu. Ostatecznie za tymi zmianami głosowało 99 parlamentarzystów obecnych właśnie na sali.

I to jest ciekawe, że głosowała w dużym stopniu koalicja rządowa, czyli Smer, Hlas, z jakimiś wyjątkami Słowacka Partia Narodowa. Ale również politycy KDH, wspomnianego opozycyjnego Partii Hadeckiej, konserwatywnej. I trzech parlamentarzystów ruchu Słowacja, Igora Matowicza, byłego premiera. Plus tam jeszcze głosowali za zmianę, odwołanego też w takich kontrowersyjnych okolicznościach, kontrowersyjnego generalnie polityka. Trzech parlamentarzystów zagłosowało właśnie z tego ruchu. Plus niezrzeszeni politycy, którzy raczej często głosują z koalicją rządową. Udało się tak właściwie na styk uzyskać tą większość konstytucyjną.

Jakie powody za tym stoją? Czy czysty pragmatyzm polityczny, czy ideologia, czy jakaś myśl przewodnia? Natomiast na Słowacji wygląda to zupełnie inaczej, jak się okazuje. Dokładnie tak, no bo ta lewica słowacka, przede wszystkim Smer, która jest tą największą partią rządzącą, Ona się różni jednak od tej lewicy polskiej, bo po pierwsze te kwestie ideologiczne nie są tam istotne i chyba właściwie przez te ostatnie lata nie były istotne. Kwestie mniejszości seksualnych, praw LGBT itd. to nigdy nie było podnoszone w kampaniach wyborczych. Nie było na sztandarach. Wręcz odwrotnie, wydaje mi się, że zawsze to środowisko było w miarę konserwatywne i tam niewiele się różniło pewnie od tych partii takich stricte konserwatywnych typu KDH czy nawet Słowacka Partia Narodowa w wielu kwestiach.

Zgłaszała, poparła te zmiany raczej jednak chęcią zdobycia jakichś dodatkowych głosów na prawicy plus właśnie tą kwestią rozbicia opozycji, no bo tak jak widzimy część opozycji zagłosowała za tymi zmianami, czyli nie ma tej jedności w opozycji w wielu kwestiach zgłaszanych przez rząd. Więc to jest chyba ten kierunek. Ja oczywiście nie mogę wykluczyć, że część polityków tych partii koalicyjnych ma takie poglądy. Na pewno Słowacka Partia Narodowa, która jest raczej taką skrajnie prawicową partią, to jest ten najmniejszy koalicjant. Oczywiście te kwestie ideologiczne są istotne. Co do chlasu czy smeru, tutaj jest oczywiście troszeczkę bardziej skomplikowana kwestia, ale zdecydowano się na to.

Tam jest kilka procent różnicy, ale widać pewne zmęczenie obecnie rządzącymi. SNS, czyli ta Słowacka Partia Narodowa, ten najmniejszy koalicjant wspomniany przeze mnie, oni w sondażach od dłuższego czasu są poniżej progu wyborczego, czyli raczej przy kolejnych wyborach nie wejdą do parlamentu, czyli Smer nie będzie miał tych głosów do koalicji, żeby utworzyć tą przyszłą koalicję rządową i będzie musiał szukać gdzieś indziej. No, Klas też nie ma jakiegoś bardzo wysokiego poparcia. Tak więc trzeba będzie szukać pewnie trzeciego, może czwartego koalicjanta. Na Słowacji jest to normalne, że jest takie rozdrobnienie polityczne i często są tworzone koalicje rządowe kilkupartyjne.

Jaka jest i czy może być ich ranga? To jest dobre pytanie, bo już się w tym dyskursie publicznym, w gazetach, ale też część polityków opozycji zwraca uwagę, że To może być naruszenie właśnie prawa międzynarodowego, bo to przede wszystkim dotknie w dużym stopniu prawa mniejszości seksualnych. Unia Europejska jest na tym punkcie dosyć wyczulona. Już się wypowiadali przedstawiciele NGO-sów, czyli między innymi Amnesty International Słowacja, Również wypowiedziała się Komisja Wenecka, organem doradczym Rady Europy. Rada Europy ma wpływ ustawodawczy, rozwiązania prawne są w Unii Europejskiej

Nie wiem, czy to będzie na pewno, ale niewątpliwie Słowacja może tutaj trochę stracić wizerunkowo na tej arenie międzynarodowej, szczególnie właśnie w instytucjach europejskich czy tam wśród części państw Europy Zachodniej. Natomiast czy faktycznie zostaną jakieś działania konkretne zastosowane, czy jednak tej dyplomacji słowackiej, czy samemu premierowi Fico uda się to jakoś rozmasować te problemy, tak mówiąc kolokwialnie. Przekonać do tego, że jak on mówi, że Słowacja musi zachować suwerenność we wszystkich kwestiach związanych z tożsamością narodową. No właśnie, bo to tak ładnie zostało powiedziane, że tutaj chodzi o takie zachowanie tej tożsamości, suwerenności. Ta suwerenność jest wymieniana przez wszystkie przypadki w różnych kontekstach.

Czy może mieć gotowy? No zawsze może powiedzieć, że ma tutaj wsparcie nie tylko koalicji, ale również części opozycji, że ma większość konstytucyjną i że jest demokracja i podejmujemy takie decyzje, jakie podejmujemy. Tak więc może się powołać na to, że jednak Większość polityków w Radzie Narodowej poparła te zmiany, to po pierwsze. Po drugie, ja nie słyszałem, żeby on jakoś tam się przygotowywał teraz na taki negatywny scenariusz ze strony Unii Europejskiej, ale zawsze każde państwo członkowskie ma jakieś atuty, prawda, które może wykorzystać, jakieś prawo weta. Jakieś istotne decyzje dla Unii Europejskiej, które dane państwo może próbować blokować. Więc wydaje mi się, że tutaj w tym kierunku to chyba będzie szło, ale ja nie sądzę, żeby to... Czyli nie na takie sprawy Unia Europejska potrafiła przymykać oczy, a czasem... Może tak być, może tak być.