Mentionsy Mentionsy
Stary Gracz
Stary Gracz

Extra 066 Atari i Ontologia Gier ft. P.Grabarczyk

12.11.2026 ·1 godz 23 min · 11 rozdziałów

Gościem odcinka jest dr.hab. Paweł Grabarczyk, groznawca, filozof analityczny, autor książki At The End of the Rainbow: The Identity Crisis of the Atari 8-Bit Computer. Rozmawiamy o historii Atari i własnych wspomnieniach związanych z tym komputerem, o ontologii gier, o książce i wielu innych sprawach związanych z graniem i rozwojem komputerów i branży w latach 80 i 90. At the end of the rainbow: the identity crisis of the Atari 8-bit computer: https://mitpress.mit.edu/9780262054690/at-the-end-of-the-rainbow/Spis treści:00:00 Intro00:31 Powitanie i przedstawienie gościa09:05 Czym jest groznastwo?16:40 Historia komputeryzacji jako hobby21:34 Ulubione gry i sprzęt- wspomnienia41:21 Gry formatywne45:54 At the End of the rainbow - książka46:51 Geneza, historia Atari, ciekawostki01:00:05 Atari w Polsce, Lucjan Wencel01:10:16 Atari jako katalizator rynku w PolsceMuzyka: Intro/Outro: The Place i Belong - Cyberwalker Remix 2026 for Stary Gracz.Strona autora: https://cyberwalker.bandcamp.comOkładki i intro: Artur AlchemikLinki:Strona: https://www.starygracz.plYT https://youtube.com/@starygraczpodcastFB: https://www.fb.com/starygraczpodcastIG: https://instagram.com/starygraczpodcastE-mail: [email protected]: https://discord.gg/ew6r6Y7mYJKawa: https://buycoffee.to/starygraczpodcastPatronite: https://patronite.pl/starygraczpodcast

16:39 · Historia komputerów 8-bitowych 1

Jeden miał Spectrum, inny miał Commodora i jakby taka rywalizacja pomiędzy nami, ale taka bardziej żartobliwa na zasadzie szturhańców i złośliwych docinek, ale tak naprawdę ostatecznie każdy chodził do każdego i oglądał te wszystkie biblioteki, porównywał, więc to było bardzo zabawne doświadczenie. A potem? Co było dalej? Amiga? A potem, widzisz, a potem miałem krótką przesiadkę na Commodore 64. Dlatego, że byłem już zmęczony tym, że na Atari nie ma nowych gier. Barbarian chociażby. Ja biegałem po giełdzie, szukałem. Chociażby, tak. Marzyłem o tych grach, miałem kolegę, który widział, miał coraz te nowe gry, więc postanowiłem, że okej, zmienię sobie na Commodore 64. Nie byłem zadowolony na początku, muszę ci powiedzieć.

28:23 · Porównanie BASIC-ów 2

I to było dlatego takie po prostu... Mind blowing. Mind blowing, tak. Więc ja byłem naprawdę zachwycony i właśnie pamiętam kupiłem te stacje dysków z dwoma grami na Commodora 64. To były Piraci i North and South. I obie mnie absolutnie zachwyciły, bo to były właśnie takie nowe gatunki, w które nigdy wcześniej nie grałem. No i potem był skok do Amigi. I Amiga była moim ukochanym komputerem, który do dziś wspominam tak bardzo, że mój nieżyjący już niestety, ale pies, którego miałem przez 14 lat miał tak na imię, bo po prostu znam, że to jest taki komputer formujący mnie jako człowieka. Amiga była absolutnie A chyba jak większość nas, nie? Tych czterdziestoparolatków.

Tak, pokoleniowo to było dla bardzo wielu z nas bardzo ważne. Czy będziesz kupował Amigę 1200, która już za parę dni wychodzi 4 grudnia? Ja też. Oczywiście, że tak. Tym bardziej, że nie miałem 1200, miałem tylko 500, którą rozszerzyłem potem o dysk twardy i rozszerzyłem, potem miałem CD-ROM też, taki jeszcze w ogóle w takim, tak zwanym caddy. Ale nie kupiłem 1200, bo wytrwałem z tą Amigą dość długo. Ale chyba nie tyle co Ryszard, nie? Nie tyle co Ryszard, ale blisko, bo wytrwałem do 96 roku. A tam Quake wyszedł. Tak jest. Ale wiesz, bo to był taki fajny moment, ja ostatnio przeglądałem sobie stare pisma komputerowe polskie i przeglądałem sobie świat gier komputerowych, który na marginesie, to jest zabawne, ja go wtedy nie kupowałem w epoce,

32:57 · Historia Atari i jej konsoli 6

To jest jakiś taki numer, w którym jeszcze się ma wrażenie, że Amiga naprawdę nieźle żyje, bo wychodzą tam. Cannon Fodder 2, wychodzi Alien Breed Tower Assault, jeszcze wychodzi... Mortal Kombat 2 chyba też, nie? Mortal Kombat 2, ale jest seria takich gier naprawdę Amigowych. Myślisz sobie, okej, Amiga jest całkiem... I nagle potem, dwa numery później, Masz już w zasadzie wysyp tylko gier na peceta, ale ewentualnie kilka gier na Amigę 1200 w rodzaju Alien Breed 3D, gdzie w recenzji jeszcze ci piszą, że no karta turbo to jednak tutaj podstawa, żeby to odpalić. Więc mam wrażenie, że w dobrym momencie zmieniłem ten komputer, bo właściwie wtedy to był absolutny moim zdaniem koniec Amigi, jeżeli chodzi o granie.

Chyba, że ktoś chciał naprawdę inwestować grube pieniądze w te karty Turbo, bo one też były drogie, to był problem. Ale to chyba nie miało sensu, nie? To moim zdaniem nie miało. Chyba, że ktoś się chciał zajmować czymś innym, prawda? Ale jeżeli chodzi o granie, to To nie miało. I powiem ci, że zmieniłem Amigę na PC-ta w tym 96 roku. I odpaliłeś Quake'a. Wtedy jeszcze w ogóle Doom'a. Człowiek myślał o Doomie, nie? Ja miałem tego Doom'a, myślałem sobie, Jezus Maria, Doom'a będę miał. No i rzeczywiście bardzo mi się podobał. Miałem w ogóle chorobę lokomocyjną przez tego Doom'a, bo grałem oczywiście jak każdy wtedy na klawiaturze. I jak się obracałem, to ten obrót był taki płynny. I potem zawsze mi się robiło niedobrze, musiałem się kłaść na chwilę, na pół godziny i wracałem.

Na szczęście to nie była jak VR-owa i nie zostawało ci. Tylko przechodziło mi szybko. Ale wracając do tego, to jak zmieniłem na PC-ta w 96-tym, to wyobraź sobie, wydarzyło mi się zupełnie coś takiego jak z tym Commodore'em. To znaczy, że gry mi się strasznie podobały, Ale kurde, gdzie jest mój Deluxe Paint? Gdzie jest mój Pro Tracker? Gdzie jest mój Directory Opus, czyli taki program narzędziowy? W ogóle wszystkie narzędzia nagle, które na PC-cie miały mi zastąpić znajome mi narzędzia z Amigi, wydawały mi się prymitywne i po prostu nie do... Ten DOS jeszcze smutny, znakom komanderem. Tak, tak. Tak, wiesz co, muszę ci powiedzieć, że był taki szok, że miałem świetną maszynę do gier, ale cała ta kreatywna zabawa, o Amos, uleciała.

Kseks to był, już ci mówię, osiemdziesiąty siódmy. Wiesz, co mu się pytało? A, dobra, to już po Atari Shocku, okej, czyli po krachu rynku gier wideo, gdzie oni się musieli odnaleźć. Tak, tak, bo to już było za Tramiela. A, Tramiel, bo ja się skupiłem na Atari ST zawsze, jak Tramiel, to wiesz, Atari ST, walka za migą. No bo, a, Tramiel, Absolutnie. Kiedy przyszedł do firmy, to to było jego dziecko. On się skupiał na ST. No bo co jest zupełnie, zupełnie zrozumiałe. No bo przecież on po prostu zrobił nowy 16-bitowy komputer. Wiedział, znaczy on zrobił. Jego team zrobił. Na pół roku przed Amigą była premiera, nie? Nie wiem czy czerwiec, a listopad Amiga 1000. Tak, tak, tak. Przed Amigą. W każdym razie zrobił, no bo to miał być morderca McIntosha, tak?

Swój następny komputer, który nazywają Amiga. No i teraz oni zostają kupieni przez przeciwnika, czyli Commodore i Commodore wydaje de facto to, czym miało być 16-bitowy Atari, bo Amiga nie tylko chodzi o to, że to są ci sami ludzie, ale też Amiga jest pod względem technologicznym takim logicznym rozwinięciem chipów atarowskich. Więc i też jest też komputerem, który bardzo mocno ma podobny problem, to znaczy jest też konsolo-komputerem de facto. Tak, dla wielu to jest największa konsola lat 90-tych. No tak, tak. Tymczasem, team, który zrobił Commodora 64, razem z Tramielem idzie do Atari i robi Atari ST. Więc mamy taką dziwaczną sytuację, kiedy następcą Commodora 64 pod względem ludzi i projektu jest ST, a następcą małego Atari pod względem ludzi i projektu jest Amiga, ale korporacyjnie jest na odwrót.

Więc to był problem bardzo ciekawy. Ostatecznie wszyscy zdecydowali się pójść według klucza korporacyjnego, ale nie musieli. Wow, okej. No dobrze, to ja mam nadzieję, że niebawem dotrę, czytając książkę do tej części. Tak, na marginesie, przepraszam, że ci wyjdę słowa, ale to jest fajna ciekawostka dla wszystkich, którzy się interesują tą historią. Ten team, który zrobił Atari, potem Amigę, on miał w ogóle fajną historię, bo oni, nie wiem czy wiesz, co oni zrobili po Amidze. Po Amidze nie. Pamiętam, że przed Amigą to było chyba Hytoro? Tak, tak, tak. No ale w każdym razie następną maszyną, którą oni zrobili po Amidze był Atari Lynx. Aaa, to oni, okej. To oni zrobili Atari Lynxa i znowu, czyli znowu z Commodora skoczyli do Atari, tym razem z Lynxem, a potem już część tego teamu, już tam chyba nie było osób, które jakby wymieniało się to, ale część tego teamu zrobiło 3DO.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.