120 - Cecylia Malik i Paweł Augustynek Halny - Koalicja Ratujmy Rzeki

No i ta statystyka ciągle jest zła. Te liczby ciągle zmieniają się na niekorzyść. Większość rzek została przekształcona przez działalność człowieka, co utrudnia albo wręcz uniemożliwia migrację ryb i zaburza wodne ekosystemy. Katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 roku spowodowała masową śmierć ryb i innych organizmów wodnych. Zanieczyszczenie doprowadziło do przekroczenia ekologicznego punktu krytycznego, a odbudowa ekosystemu rzeki może trwać dziesięciolecia. Wisła za to jest jedną z ostatnich dużych, na długich odcinkach jeszcze nieuregulowanych rzek w Europie. Jej naturalny krajobraz stanowi unikalne środowisko dla wielu gatunków ptaków i innych organizmów.

Ma wezbrania, święto rzeki, wezbrania. Dzięki temu ludzie mieli uprawne ziemie, najbardziej uprawne tereny były nad rzekami, a zarazem najcenniejsze przyrodniczo lasy łęgowe. Dlatego, że rzeka tam wylewała, to było, niosło to pewne dobro. Ale my po prostu wypchaliśmy się po prostu na te tereny, zamieszkaliśmy za blisko rzek. Po prostu nie pozwoliliśmy tym rzekom na to, chcemy po prostu inne, to nie pozwoli. W rezultacie niszczymy tą rzekę, bo zamieniając ją w kanały, ona przestaje po prostu nieść czystą wodę, przestaje być rzeką. No więc tutaj bardzo, nie wiem, ja napisałam książkę dla dzieci Wisła i tam po prostu, dałem sobie tarackę, to ją wydało i próbowałam właśnie wytłumaczyć rzekę, o co, o tej rzece chodzi, jak ona funkcjonuje, kim ona jest i po prostu jestem bardzo naiwna.

Może też dlatego, że jestem naiwna, to jestem tak wiele lat aktywistką, bo mam dość taki optymizm, że kogoś przekonam, komuś powiem, jak to tak naprawdę jest, on mi w to uwierzy, on też pokocha tę Wisłę. I nam mówiłam Koalicja Ratujmy Rzeki, żebyśmy wysłali politykom tą moją książkę, na przykład Tuskowi. I potem mówiłam, bo ona jest na tyle krótka, że dwie godziny można przeczytać. Właściwie to jest tam większość rzeczy wytłumaczonych, bo bardzo się starałam to tak logicznie, prosto wytłumaczyć. Miałam nadzieję, że nie przeczytają i powiedzą, wow, tak rzeczywiście jest. Nie można budować tych zabur i wlewać tej soli do rzek. No, ale dobra, to nie o tym. O tym po prostu chciałam powiedzieć właśnie, że powinniśmy być przekonani, że powinniśmy się móc napić wody z rzeki. To gdybyśmy traktowali, że rzeka niesie najcenniejszy skarb ziemi, czyli po prostu słodką wodę, dzięki której żyjemy, gdybyśmy mieli do tego szacunek, to byłoby zupełnie inaczej i mam nadzieję, że ta świadomość się będzie teraz zmieniać.

No więc co? Jest nawet taki film na YouTube, można zobaczyć jak to się odbywało. Tysiące robotników, setki maszyn, przekopano Wisłę, pobudowano stopnie wodne, zamieniono w rzekę betonowy kanał. I co? I to nigdy nie zadziałało. Nawet w tych czasach PRL. Po prostu transport kolejowy, kołowy, drogowy był ekonomicznie i lepszy i szybszy. No i te barki po prostu nikt nimi nie chciał pływać. W tej chwili jest tylko wykorzystywana ta droga turystycznie, a mogłaby być też turystycznie wykorzystywana naturalna rzeka. Pewnie bez całej tej ingerencji, ale to minęły dekady i ten pomysł wrócił chociażby w formie drogi wodnej na odrze.

Jak się nie przełamuje tych lodów i żyje w swoich bańkach, to tamtej drugiej stronie, ich liderom tej drugiej strony jest łatwiej manipulować i przedstawiać nas jako jakichś właśnie szkodników. Amen. Poproszę o książki. Dajcie ludziom rekomendacje, powiedzcie o jakichś książkach, które są, były dla was ważne. Wiecie, to nie musi być rzeka jeden do jednego, wiecie o co chodzi. Poproszę, Cecylia. Ja polecam gorąco książkę Janka Mencwela, Hydrozagadka. Super o wodzie w Polsce, o tej historycznej, skąd się wzięło to, że uwierzyliśmy w regulacje rzek i tak dalej i osuszyliśmy mokradła. Ja to przeczytałam w noc. Do piątej rano jak najlepszy kryminał. No i polecam moją Wisłę dla dzieci.

Urzędnicy pracują dla nas. Nasi przedstawiciele we władzach lokalnych, samorządowych powinni też dbać o interes mieszkańców, więc mam nadzieję, że cała ta sytuacja się obróci w dobrą stronę i dobrze się zakończy. To tyle na ten temat. Rekomendacje. Oczywiście książka Cecylii o Wiśle. Ta książka to podróż wzdłuż Wisły od jej źródeł przez góry, lasy, pola aż po ujście do Bałtyku i Cecylia odpowiada w niej na pytania czy można pić wodę z Wisły, ile czasu płynie woda ze źródeł do morza, Czy Wisła potrafi się sama oczyszczać? Jakie miasto powstało dzięki Wiśle? O czym nasza Wisła marzy? O legendach związanych z rzeką Wisłą, o jej mieszkańcach, o walerach przyrodniczych, o tym wszystkim opowiada Cecylia Malik. Jak słyszeliście, artystka, edukatorka i działaczka.