S07E04: "Piękna złośnica" (1991) || Gościnnie: prof. dr hab. Maria Poprzęcka

Rivette potrzebował czterech godzin, ponieważ z jednej strony zbudował pełen napięć układ międzyludzki, ale z drugiej strony był reżyserem, który po prostu takie trwanie długie w kinie kultywował, uprawiał. Apogeum osiągnął w swojej twórczości w połowie lat 70. kilkunastogodzinnym filmem Out One. W tym odcinku opowiem Wam o pięknej złośnicy w pierwszej części odcinka w sposób wolny od spoilerów. Nie będę mówił, jak ta historia się rozwija, dokąd zmierza. A następnie rozpocznę rozmowę z prof. Marią Poprzęcką z Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego, na którym ja także wykładam. Maria Poprzęcka jest, nie waham się powiedzieć, najwybitniejszą polską historyczką sztuki.

I w naszym dialogu porozmawiamy i o filmie, i o tym, jak on przedstawia malarstwo, a także spróbujemy przyjrzeć się polemicznie temu, czy ta wizja sztuki malarskiej, która tutaj jest zawarta, jest w jakiś sposób oryginalna, a może sięga do bardzo już zapoznanych starych wzorców. To w dialogu w drugiej części odcinka i polecam Wam, jeśli jeszcze nie widzieliście filmu, żeby zapauzować ten odcinek w momencie, kiedy ja przestanę mówić sam, a rozmowa z Marią Poprzęcką już te spoilery zawiera, chociaż podkreślam, ten podcast to dla tych przede wszystkim, którzy spoilerów się nie boją, więc tutaj myślę, że nawet jeżeli Jeśli wysłuchacie całej tej rozmowy, to nie będzie tak, że pójdziecie na film Rivetta z zepsutym wieczorem, ponieważ jego magia opiera się na czymś zupełnie innym niż na plot twistach, fabule i niespodziankach fabularnych.

Nieznane arcydzieło. I w napisach początkowych Pięknej złośnicy znajdziecie taką inskrypcję, że film jest luźno inspirowany opowiadaniem Balzac'a. I tak jest rzeczywiście, w rozmowie z Marią Poprzęcką dokładnie prześledzimy te tropy, ale warto też pamiętać, że w całym filmie, jak to Rivette ma w zwyczaju, ta gra literacka jest o wiele bardziej rozbudowana. Także elementy opowiadania Henryka Jamesa, wzór na dywanie i opowiadania Edgara Allana Poe, owalny portret dostały się do tego filmu i do jego treści, a w scenie, w której Frenhofer opowiada o niejakim Rubeku, tak naprawdę opowiada o postaci z ostatniego dramatu Henryka Ibsena pt. Gdy powstaniemy z martwych.

Jakim malarzem tak naprawdę jest Frenover? Nowoczesnym, a może właśnie? Może właśnie anarchonicznym? O tym już porozmawiam z Marią Poprzęcką. Rozmowa jest już nagrana, za chwilkę ją usłyszycie. Muszę powiedzieć, że była to absolutna intelektualna uczta i przyjemność, więc myślę, że Wam też udzieli się ta atmosfera. Zapraszam Was do posłuchania i jeżeli ktoś bardzo boi się spoilerów, to myślę, że tę drugą część może posłuchać już po filmie, ale tak jak mówię, To nie jest, to nie jest psychoza Hitchcocka, mimo że film troszeczkę do psychozy nawiązuje w otwierającym napisie, a przynajmniej ja to tak odczytuję, a także w tym, że lis trudni się taksydermią, tak jak Norman Bates, Ale to nie jest tak, że jeżeli usłyszycie tę rozmowę z Marią Poprzęcką, to poznacie jakieś szokujące fakty.

Ale tak jak mówię, jeśli wolicie sobie wszystkie sekrety tego filmu zostawić po seansie, to posłuchajcie jej także później. Ale teraz już moja rozmowa z prof. Marią Poprzęcką. Jeszcze jedna uwaga techniczna. Już po zmontowaniu materiału zorientowałem się, że na ścieżce dźwiękowej spotkania z Marią Poprzęcką zapisały się także odgłosy jej pupila, psa Nowika, który był z nami w mieszkaniu Marii Poprzęckiej, kiedy nagrywaliśmy rozmowę. Jeżeli usłyszycie drapanie, człapanie, a nawet chwilami, uwaga, chrapanie, Cudownego psa Nowika. To po prostu dlatego, że w tej rozmowie uczestniczył on z nami także. A teraz już rozmowa.

Bardzo ciężko, ale nieważne. Tutaj naprawdę nie chcę małostkowo się czepiać, że coś jest... Jeśli chcemy mocniej podkreślić, no to podkreślajmy mocniej, dle z sensem. Bardzo ci dziękuję za ten poświęcony czas i za naszą rozmowę. Z tobą ty idziesz do domu? Tak. W każdym razie my ci odprowadzimy, bo ja muszę iść do apteki. No to świetnie. To słuchaj, ja naciskam stop. Bardzo dziękuję Marii Poprzęckiej za tę rozmowę, to była wielka, wielka przyjemność. Już po zakończeniu tej rozmowy dosłuchałem także komentarza audio, który do Pięknej złośnicy nagrał Richard Sucheński, który kiedyś był gościem Spoilermastera, profesor z stanu Nowy Jork. który nagrał dzielnie czterogodzinny komentarz na Blu-rayu z tym filmem wydanym w Stanach przez firmę Cohen Media.